Editing: Χριστόφορος Κάσδαγλης
Όταν ξεκινήσαμε την έρευνα για την Αχλάδα και το λιγνιτωρυχείο που απειλεί να καταπιεί ολοσχερώς το χωριό (το κύριο ρεπορτάζ μας εδώ), εντοπίσαμε αρκετά δημοσιεύματα που είχαν χαιρετίσει με διθυραμβικούς τίτλους τη συμμετοχή της Metlen στο ορυχείο: «Δυναμικό come back για το Ορυχείο της Αχλάδας με τη συμμετοχή Μυτιληναίου», έγραφε το Energypress (αναδημοσίευση από το e-ptolemeos). «Εδώ και τρεις μήνες έχει μπει ως στρατηγικός επενδυτής στο σχήμα της εκμετάλλευσης ο Όμιλος Μυτιληναίου».
Στα δημοσιεύματα, ο όμιλος Metlen (του επιχειρηματία κ. Ευάγγελου Μυτιληναίου) εμφανίζεται να έχει τον έλεγχο της Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας ΑΕ, χωρίς ποτέ κάποια από τις δύο εταιρείες να έχει προχωρήσει σε διάψευση.
Ο Οικονομικός Ταχυδρόμος έγραφε στις 8 Φεβρουαρίου 2025: «Πριν λίγες ημέρες ο Ευάγγελος Μυτιληναίος ήταν στην Αχλάδα, το χωριό της Φλώρινας, και μίλησε με τους κατοίκους. Μέσω των εταιρειών του, άλλωστε, είναι ο “διαχειριστής” του Ορυχείου της Αχλάδας που τροφοδοτεί με λιγνίτη εργοστάσια στη Βόρεια Μακεδονία». Το ιστορικό οικονομικό μέσο ουσιαστικά αναπαρήγαγε δημοσιεύματα κλαδικού και τοπικού Τύπου που περιέγραφαν την επίσκεψη του ίδιου του κ. Μυτιληναίου στην Αχλάδα στις 3 Φεβρουαρίου 2025. Σε δημοσίευμα του Energypress σημειωνόταν δε ότι ο πρόεδρος της Metlen εξέφρασε την «ξεκάθαρη θέση του πως είναι διατεθειμένος να αναλάβει τις όποιες υποχρεώσεις του προς το χωριό της Αχλάδας».
Μέσα από τα δημοσιεύματα αλλά και από την έρευνά μας αναδυόταν κυριαρχικός ο ρόλος της Metlen στο ζήτημα της Αχλάδας. Απευθυνθήκαμε λοιπόν στην εταιρεία για απαντήσεις.
H εν μια νυκτί μεταστροφή της Metlen
Στις αλλεπάλληλες επικοινωνίες μας, τηλεφωνικές και μέσω μέιλ (πρώτη επικοινωνία στις 27 Ιανουαρίου, με τηλεφώνημα κι έπειτα με μέιλ), η εταιρεία εμφανίστηκε εξαιρετικά δεκτική στο να συνδράμει τη δημοσιογραφική έρευνα για το ορυχείο, χωρίς ουδέποτε να δηλώσει ότι είναι αναρμόδια ή να μας παραπέμψει στη Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας ΑΕ.
Σε μέιλ της στις 28 Ιανουαρίου η Metlen μάς ζήτησε να περιγράψουμε ένα πλαίσιο ερωτήσεων της έρευνάς μας. Στο σημείωμα που στείλαμε στην εταιρεία (29 Ιανουαρίου) καταστήσαμε σαφές ότι αντικείμενο του ρεπορτάζ είναι και η ευθύνη της Metlen τόσο σχετικά με τη λειτουργία του ορυχείου όσο και απέναντι στους κατοίκους. Ούτε αυτή τη φορά η εταιρεία δήλωσε αναρμόδια.
Στις 16 Φεβρουαρίου έλαβε τελικά χώρα η συνάντηση των ρεπόρτερ μας με εκπροσώπους της εταιρείας στην έδρα της Metlen. Και εκεί οι εκπρόσωποι της εταιρείας κατέστησαν σαφές ότι ο όμιλος διαδραματίζει κομβικό ρόλο στο λιγνιτωρυχείο της Αχλάδας (η συνάντηση ήταν εποικοδομητική και η συζήτηση επί της ουσίας των προβλημάτων, αλλά και πάλι από την πλευρά της εταιρείας δεν έγινε ούτε νύξη ότι είναι αναρμόδια γι’ αυτά). Μας ζήτησαν να στείλουμε γραπτές ερωτήσεις, τις οποίες θα απαντούσαν την επόμενη μέρα.
Και τότε συνέβη κάτι εντελώς αναπάντεχο: Η Metlen – κυριολεκτικά εν μία νυκτί – άλλαξε στάση, αφού στις γραπτές απαντήσεις της (17 Φεβρουαρίου) αποποιήθηκε τον ενεργητικό της ρόλο σε όλο το πλέγμα των διαδικασιών που αφορούν την Αχλάδα.
Σε ό,τι αφορά τη σχέση μεταξύ Λιγνιτωρυχείων Αχλάδας ΑΕ και του ομίλου, «η METLEN διατηρεί ακραιφνώς εμπορικές σχέσεις. Δεν έχει αναλάβει, ούτε άμεσα ούτε έμμεσα, τη διασφάλιση της βιωσιμότητας ή τη “διάσωση” της συγκεκριμένης εταιρείας. Η σχέση τους περιορίζεται στο πλαίσιο εμπορικών συναλλαγών, όπως συμβαίνει σε κάθε οργανωμένη αγορά ενέργειας και πρώτων υλών», δήλωσε η εταιρεία.
Και: «Η Metlen δεν είναι διαχειρίστρια επενδύτρια της Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας ΑΕ».
Αναλόγως, η Metlen αρνήθηκε κάθε εμπλοκή ή ρόλο στην εξορυκτική δραστηριότητα και στις απαλλοτριώσεις.
Όμως, η αλήθεια είναι διαφορετική.
Επτά τεκμήρια διαψεύδουν τη Metlen
Παραθέτουμε τα τεκμήρια που διαψεύδουν τις επίσημες θέσεις της εταιρείας. Βασίζονται σε δηλώσεις ανώτατων στελεχών της, σε εταιρικά έγγραφα, σε συμβόλαια αγοραπωλησίας, σε έγγραφα της Διαύγειας – και κυρίως στην αποκάλυψη ότι η Metlen δραστηριοποιείται στην περιοχή της Αχλάδας μέσω μιας εταιρείας που είναι 100% θυγατρική της και για την οποία ώς τώρα δεν υπήρχαν αναφορές στον Τύπο, ενώ αποσιωπήθηκε παντελώς στις απαντήσεις της Metlen προς το Reporters United.
1. H Metlen χρηματοδοτεί το ορυχείο – και «υπαγορεύει» τι θα κάνει αυτό
Στις 10 Ιουνίου 2025 ο αντιπρόεδρος της Metlen κ. Ευάγγελος Χρυσάφης συνομίλησε με τους κατοίκους της Αχλάδας κατά τη διάρκεια λαϊκής συνέλευσης, παρουσία του περιφερειάρχη Δυτικής Μακεδονίας κ. Γιώργου Αμανατίδη. Ο περιφερειάρχης, ενώπιον του κ. Χρυσάφη, χαρακτήρισε τη Metlen «επενδυτή» στην Αχλάδα. Ο κ. Χρυσάφης δήλωσε ότι η εταιρεία του ναι μεν δεν έχει την ιδιοκτησία της Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας ΑΕ, αλλά τη χρηματοδοτεί και έχει αποπληρώσει χρέη της «διότι μας πουλάει λιγνίτη». Συμπλήρωσε ότι «όσο δίνουμε λεφτά στα λιγνιτωρυχεία για να μας πουλάνε λιγνίτη, η Αχλάδα θα δουλεύει με τον τρόπο που θα υπαγορεύσουμε εμείς – και που υπαγορεύουμε μέχρι τώρα». Κι αν οι κάτοικοι δεν συμφωνήσουν με την πρόταση της Metlen, ο αντιπρόεδρος της εταιρείας είναι λακωνικός: «Θα τραβήξω την πρίζα».
2. Η Metlen παρέχει διαχειριστικές υπηρεσίες στη Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας ΑΕ
Όπως είδαμε, παρά τα δημοσιεύματα που την εμφανίζουν ως διαχειρίστρια της Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας ΑΕ (και τα οποία η Metlen ουδέποτε διέψευσε), στις απαντήσεις της προς το Reporters United η Metlen αρνείται κατηγορηματικά κάτι τέτοιο.
Στο ΓΕΜΗ ωστόσο εντοπίσαμε την εταιρεία ΕΛΙΦ ΑΕ (ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΙΣ ΛΙΓΝΙΤΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΕ), η οποία ανήκει κατά 100% στον όμιλο Metlen – σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του τελευταίου – και έχει έδρα στην ίδια διεύθυνση με εκείνον: Αρτέμιδος 8, στο Μαρούσι.
Πρόκειται για παλιά αλλά ανενεργή για πολλά χρόνια εταιρεία του ομίλου. Από ΑΝΕΜΟΣΚΑΛΑ ΑΕ ΑΠΕ (2013) μετονομάστηκε σε «PROTERGIA ΘΕΡΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ A.E. ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ» (2017) και τελικά το 2022 σε «ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΙΣ ΛΙΓΝΙΤΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΕ», με διακριτικό τίτλο «ΕΛΙΦ».
Στις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις της ΕΛΙΦ για τη χρήση του 2024 αναφέρεται ότι η εταιρεία ξεκίνησε τη λειτουργία της εντός του 2023 και η δραστηριότητά της «αφορά την μίσθωση εκτάσεων προς εξόρυξη λιγνίτη και την παροχή συμβουλευτικών και διαχειριστικών υπηρεσιών στη Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας ΑΕ».
3. Η Metlen πλήρωσε τα χρέη της Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας ώστε αυτή να ξαναλειτουργήσει
Η αλληλουχία των γεγονότων αποδεικνύει ότι χάρη στη Metlen ξανάνοιξαν τα ορυχεία της Αχλάδας.
Στις 16 Νοεμβρίου 2022 η κυβέρνηση, με απόφαση του υπουργού Ενέργειας Κώστα Σκρέκα, αναστέλλει το κλείσιμο των ορυχείων Αχλάδας (το οποίο η ίδια είχε αποφασίσει τον Ιούλιο), υπό τον όρο ότι η εταιρεία Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας θα πληρώσει τα χρέη της (γύρω στα 5 εκατ. ευρώ) μέσα σε 60 μέρες. (Είχε προηγηθεί δύο μήνες νωρίτερα, στις 13 Σεπτεμβρίου, η συμφωνία του Κυριάκου Μητσοτάκη και του πρωθυπουργού της Βόρειας Μακεδονίας Ντίμιταρ Κοβατσέφσκι, σύμφωνα με την οποία η Ελλάδα στο εξής θα προμήθευε με λιγνίτη τη γείτονα χώρα).
Στις 24 Νοεμβρίου 2022, δηλαδή μόλις οκτώ μέρες μετά, ξεκινά τη λειτουργία της η ΕΛΙΦ, με αντικείμενο, όπως μόλις είδαμε την παροχή, μεταξύ άλλων, διαχειριστικών υπηρεσιών στην Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας.
Στις 31 Ιανουαρίου 2023 η Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας βεβαιώνει το Δημόσιο ότι αποπλήρωσε τα χρέη της – γνωρίζουμε ωστόσο ότι την αποπληρωμή τους ανέλαβε η Metlen, σύμφωνα με δηλώσεις του αντιπροέδρου της τελευταίας κ. Χρυσάφη στις 10 Ιουνίου 2025: «Ήταν μια εταιρεία πτωχευμένη. […] Πληρώσαμε όλα τα χρέη της προς το Δημόσιο».
Στις 24 Φεβρουαρίου 2023 η κυβέρνηση αποφασίζει οριστικά το εκ νέου άνοιγμα των ορυχείων.
4. Η Metlen έχει ρόλο στην εξορυκτική δραστηριότητα
Η Metlen είπε στο Reporters United: «Η εξορυκτική δραστηριότητα στην περιοχή […] δεν αφορ[ά] τη Metlen. Αφορ[ά] αποκλειστικά και μόνο τη Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας ΑΕ».
Η αλήθεια είναι διαφορετική.
Σύμφωνα με συμβόλαιο αγοραπωλησίας που εντοπίσαμε, η εταιρεία ΕΛΙΦ (θυγατρική της Metlen) έχει αγοράσει ακίνητα κατοίκων «προκειμένου να καταστεί δυνατή η εξόρυξη και η εκμετάλλευση του υποκείμενου κοιτάσματος λιγνίτη από την αγοράστρια εταιρεία» – δηλαδή την ΕΛΙΦ της Metlen!
Εδώ αυτούσιο το εδάφιο – η επισήμανση δική μας (με έντονα γράμματα):
«Δεδομένου ότι το παρόν υπογράφεται προκειμένου η αγοράστρια εταιρεία [ΕΛΙΦ ΑΕ] να προβεί άμεσα στην επί των παραπάνω λεπτομερώς περιγραφόμενων ακινήτων επέμβαση προκειμένου να καταστεί δυνατή η εξόρυξη και η εκμετάλλευση του υποκείμενου κοιτάσματος λιγνίτη από την αγοράστρια εταιρεία ή μέσω τρίτων (κυρίως τον έχοντα τα μεταλλευτικά δικαιώματα φορέα ΛΙΓΝΙΤΩΡΥΧΕΙΑ ΑΧΛΑΔΑΣ Α.Ε.) τα συμβαλλόμενα μέρη συμφωνούν τα ακόλουθα […]».
5. Η Metlen αγοράζει σπίτια για λογαριασμό του ορυχείου
Η Metlen λέει στις απαντήσεις της πως οι απαλλοτριώσεις «υλοποιούνται με δαπάνες της Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας ΑΕ, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Η METLEN δεν έχει καμία εμπλοκή ούτε αρμοδιότητα στις διαδικασίες κήρυξης, οριοθέτησης ή υλοποίησης αναγκαστικών απαλλοτριώσεων».
Εντοπίσαμε συμβόλαια αγοραπωλησίας για την περιοχή της Αχλάδας, στα οποία η ΕΛΙΦ (θυγατρική της Metlen) εμφανίζεται να αγοράζει ακίνητα κατοίκων που έχουν κηρυχθεί σε αναγκαστική απαλλοτρίωση λόγω του ορυχείου.
Ας δούμε τι αναφέρει ένα τέτοιο συμβόλαιο. Αφού πρώτα διευκρινίσει ότι η απαλλοτρίωση «δεν έχει συντελεστεί μέχρι την ημερομηνία υπογραφής του παρόντος», στη συνέχεια προβλέπει ότι «σε περίπτωση που συντελεστεί η απαλλοτρίωση αυτή, το τίμημα που καταβάλλεται από την Εταιρεία [ΕΛΙΦ] δυνάμει του παρόντος θα θεωρείται ότι έχει αποσβέσει κατά το ισόποσο και την όποια υποχρέωση και κάθε οφειλή της ΛΙΓΝΙΤΩΡΥΧΕΙΑ ΑΧΛΑΔΑΣ ΑΕ υπό την ιδιότητά της ως υποχρέου καταβολής της αποζημίωσης έναντι των πωλητών για την απαλλοτρίωση αυτή», καθώς και ότι οι «πωλητές αναγνωρίζουν ότι πέραν του προαναφερθέντος τιμήματος, δεν δικαιούνται οποιαδήποτε άλλη αποζημίωση». (Τα έντονα γράμματα αποτελούν δική μας επισήμανση.)
Με άλλα λόγια, αν συντελεστεί η απαλλοτρίωση, το τίμημα που θα έδινε η Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας – «με δαπάνες της», κατά τη Metlen – συμψηφίζεται με το τίμημα που προηγουμένως έχει δώσει η ΕΛΙΦ (της Metlen) στους κατοίκους για την αγορά του ακινήτου!
6. Η Metlen κατεδάφισε 17 κτίσματα εκεί όπου βρίσκεται σήμερα το ορυχείο
Εντοπίσαμε στη Διαύγεια 17 εγκρίσεις εκτέλεσης εργασιών από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας – αποφάσεις κατεδάφισης κτισμάτων σε οικόπεδα ή αγροτεμάχια στην περιοχή της Αχλάδας. Σε αυτές η ΕΛΙΦ εμφανίζεται στα «στοιχεία κυρίου του έργου» είτε ως «ιδιοκτήτης» στο 100% είτε ως ιδιοκτήτης με μικρότερο ποσοστό είτε ως εξουσιοδοτημένο πρόσωπο/νόμιμος εκπρόσωπος (μία από τις εγκρίσεις, εδώ).
Σύμφωνα με τις συντεταγμένες που αναγράφονται σε αυτές τις αποφάσεις, τα κτίσματα αυτά χωροθετούνται στο Γιουρούκι, τον μοναδικό οικισμό της Αχλάδας του οποίου οι κάτοικοι έχουν αποζημιωθεί για την επέκταση του ορυχείου στις σχετικές εκτάσεις.
7. Η Metlen παρέχει αντισταθμιστικά μέτρα στους κατοίκους
Τέλος, στις απαντήσεις της Metlen προς το Reporters United παρεισέφρησε μια μεγάλη αντίφαση: η παραδοχή ότι τα αντισταθμιστικά μέτρα που προτάθηκαν από το τοπικό συμβούλιο της Αχλάδας τα χορηγεί η ίδια, και όχι η Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας.
«Με απόφαση του Τοπικού Συμβουλίου της Κοινότητας Αχλάδας, προτάθηκαν προς τη METLEN συγκεκριμένα αντισταθμιστικά μέτρα, τα οποία έγιναν ως επί το πλείστον αποδεκτά από την εταιρεία και αφορούν τους κατοίκους του Κυρίως Οικισμού», σημειώνει η εταιρεία, δίνοντάς μας στοιχεία για τον αριθμό των οικογενειών που τα αποδέχτηκαν.
Γιατί η Metlen να παρέχει αντισταθμιστικά για την όχληση των κατοίκων από την εξορυκτική δραστηριότητα της Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας ΑΕ, αν διατηρεί μόνο εμπορικές σχέσεις με την τελευταία;
