Editing: Νικόλας Λεοντόπουλος

Ήταν μία από αυτές τις ειδήσεις που περνούν στα ψιλά: Αστυνομικός 50 ετών αυτοκτόνησε με το υπηρεσιακό του περίστροφο για «προσωπικούς λόγους». Κανείς δεν έμαθε περισσότερα, εκτός από τους δικούς του που διαπίστωσαν με τραγική καθυστέρηση ότι ο άνθρωπός τους, ας τον πούμε Λεωνίδα, είχε χρεωθεί μέχρι το λαιμό λέγοντας ψέματα σε φίλους και γνωστούς για να τζογάρει από το κινητό. Ο Λεωνίδας προσπάθησε να κερδίσει χρόνο παίρνοντας προσωρινή μετάθεση. Την ημέρα που ετοιμαζόταν να επιστρέψει στον τόπο του και να αντιμετωπίσει τα χρέη του έβαλε τέρμα στη ζωή του. 

Η ιστορία του Λεωνίδα, με τη χειρότερη δυνατή κατάληξη, είναι στην πραγματικότητα μια ιστορία δήθεν ατομικής ευθύνης. Της ευθύνης που επικαλούνται διαχρονικά 

• το κράτος ενώ ήταν αυτό που επέτρεψε στη βιομηχανία του τζόγου να μπει σε όλες τις εκφάνσεις της καθημερινότητάς μας, αγνοώντας – είτε με δόλο, είτε χωρίς – τις βλάβες που συνδέονται με τα τυχερά παιχνίδια
• οι εταιρείες του τζόγου που διαφημίζουν μαζικά και ασταμάτητα το προϊόν τους, κρυπτόμενες πίσω από το αφήγημα του «υπεύθυνου παιχνιδιού» και κατά προέκταση των ανεύθυνων παικτών – όσων δήθεν το παρακάνουν. 

Είναι ζήτημα δημόσιας υγείας

Χρησιμοποιούμε συνειδητά τη λέξη «βλάβη», καθώς δεν αποτελεί ο εθισμός τον μοναδικό κίνδυνο από την ενασχόληση με τα τυχερά παιχνίδια, ούτε επηρεάζει αποκλειστικά το άτομο που τζογάρει. Επιστήμονες απ’ όλον τον κόσμο, όπως η Επιτροπή Δημόσιας Υγείας της ιατρικής επιθεώρησης Lancet, προτρέπουν τα κράτη και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να αντιμετωπίζουν την έκρηξη τζόγου ως ζήτημα δημόσιας υγείας.

Η προσέγγιση αυτή εστιάζει στους  κοινωνικούς, εμπορικούς και πολιτικούς παράγοντες και όχι στο άτομο που δεν παίζει «υπεύθυνα». Έτσι, θα εξετάσουμε τους παράγοντες που οδήγησαν στην εξάπλωση του νόμιμου τζόγου, τις πολιτικές αποφάσεις της τελευταίας δεκαετίας δύο διαδοχικών κυβερνήσεων (ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ), αλλά και την ευθύνη των στοιχηματικών εταιρειών – με ονόματα. 

Στο πρώτο μέρος της έρευνάς μας είχαμε τεκμηριώσει πώς οι ελληνικές ρυθμιστικές αρχές αφήνουν ανεξέλεγκτο τον παράνομο τζόγο. Σήμερα εστιάζουμε στον νόμιμο τζόγο: επιχειρούμε να αποδομήσουμε το αφήγημα του «υπεύθυνου παιχνιδιού», δηλαδή των μέτρων προστασίας που λαμβάνει το κράτος για να προστατέψει το κοινό απέναντι στις αρνητικές συνέπειες του τζόγου.

Κάποτε το ελληνικό κράτος θεωρούσε τον τζόγο απειλή

Θυμάστε όταν είχαμε κρατικό μονοπώλιο στον επίγειο τζόγο; (Επίγειος τζόγος είναι τα πρακτορεία, τα καζίνα κλπ, σε αντιδιαστολή με τον διαδικτυακό τζόγο.) Όταν τα καζίνα ήταν ελάχιστα και δημόσια; Το ελληνικό κράτος ακολούθησε για χρόνια περιοριστική πολιτική απέναντι στα τυχερά παιχνίδια, ακριβώς γιατί τα αντιμετώπιζε ως κοινωνικό πρόβλημα και ήθελε να τα ελέγχει. 

Χαρακτηριστικό παράδειγμα το κρατικό μονοπώλιο του ΟΠΑΠ (πλέον Allwyn), του πρώτου και μοναδικού νόμιμου φορέα επίγειου στοιχηματισμού. Η ίδρυση του οργανισμού τη δεκαετία του ’50 μπορεί να στόχευε στη χρηματοδότηση αθλητικών εγκαταστάσεων και ομάδων, ωστόσο το μονοπώλιο στόχευε στον έλεγχο της προσφοράς και την προστασία του κοινωνικού συνόλου.

Το 2011, εν μέσω μνημονίων, το εναπομείναν 33% του ΟΠΑΠ που ανήκε στο ελληνικό Δημόσιο πέρασε στο ΤΑΙΠΕΔ. Έτσι, άνοιξε ο δρόμος για την πλήρη ιδιωτικοποίηση του, χωρίς να αναιρεθεί το καθεστώς του μονοπωλίου και η υπόθεση κατέληξε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο μετά από προσφυγή ιδιωτικών εταιρειών που ήθελαν επίσης να δραστηριοποιηθούν στον επίγειο τζόγο στην Ελλάδα. Με άλλα λόγια, το κρατικό μονοπώλιο έδωσε τη θέση του στο ιδιωτικό μονοπώλιο. 

«Όταν η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ ήταν στην εξουσία, είχαμε τη μεγαλύτερη καζινοποίηση που υπήρξε ποτέ στην ιστορία της Ελλάδας»

Αντώνης Στεργιώτης, πρώην πρόεδρος Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων

Την ιδιωτικοποίηση του ΟΠΑΠ ξεκίνησε η κυβέρνηση της ΝΔ με πρωθυπουργό τον Αντώνη Σαμαρά και ολοκλήρωσε η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ με πρωθυπουργό τον Αλέξη Τσίπρα (ο οποίος ως αντιπολίτευση μιλούσε για «στημένο» διαγωνισμό και «παρωδία»). 

Προς ικανοποίηση του ΟΠΑΠ, το μονοπώλιο κατοχυρώθηκε σ’ αυτόν μέχρι το 2030 και τότε (το 2013) η μοναδική εταιρεία που κατέληξε να υποβάλει προσφορά για την εξαγορά του ήταν η Emma Delta Hellenic Holdings LTD, συμφερόντων του Τσέχου Γίρι Σμεκ και του Δημήτρη Μελισσανίδη. 

Η εξέλιξη αυτή, όπως ανακοίνωσε η εταιρεία το 2013, «επιτρέπει στην ελληνική πολιτεία να συνεχίσει την περιοριστική της πολιτική, μια από τις πιο αυστηρές στην Ευρώπη, με γνώμονα τη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής και της αποτροπής της μετατροπής της χώρας σε ευρωπαϊκό παράδεισο του τζόγου».

Τελικά, έγινε ακριβώς το αντίθετο.

Από το κρατικό μονοπώλιο του ΟΠΑΠ στο ιδιωτικό μονοπώλιο της Allwyn

Ο ΟΠΑΠ δεν υπάρχει πλέον. Τον Οκτώβριο του 2025 ανακοινώθηκε η συνένωση με τη μητρική του εταιρεία Allwyn, κάτι που σημαίνει και την κατάργηση του εμπορικού σήματος του ΟΠΑΠ. Έτσι, έχουμε ήδη αρχίσει να βλέπουμε πρακτορεία και καταστήματα Play να μετονομάζονται σε Allwyn, όπως και τα γραφεία του πρώην ΟΠΑΠ στη λεωφόρο Αθηνών, αλλά και το γήπεδο της ΑΕΚ που πλέον ονομάζεται Allwyn Arena.

Αυτό που κρύβεται όμως πίσω από την μετονομασία των πάλαι ποτέ πρακτορείων του ΟΠΑΠ είναι η υπερσυγκέντρωση της αγοράς των τυχερών παιχνιδιών, επίγειου και διαδικτυακού σ’ έναν παίκτη: την Allwyn. Η εταιρεία του Τσέχου Κάρελ Κόμαρεκ ξεκίνησε να επενδύει στον ΟΠΑΠ ήδη από το 2015 μέσω της KKGC, η οποία σήμερα ελέγχει την Allwyn με ποσοστό 78%.

Ας δούμε πώς η τσέχικη εταιρεία κατάφερε με διαδοχικές εξαγορές να συγκεντρώσει ποσοστό της εγχώριας αγοράς του τζόγου που ξεπερνά το 70%. 

– Η Allwyn κατέχει πλέον το 100% του ΟΠΑΠ, ο οποίος μετονομάστηκε σε Allwyn. Πέρα από τα πρακτορεία και τα καταστήματα Play, στην Allwyn πάνε τα διαδικτυακά σάιτ του PameStoixima και Οpaponline. 

– Πριν τη συγχώνευση, ο ΟΠΑΠ τον Ιούλιο του 2025 απέκτησε το 100% της Stoiximan – ιδρυτής και μέτοχος της οποίας υπήρξε ο επιχειρηματίας Δημήτρης Μάρης, σήμερα πρόεδρος του ομίλου μέσων ενημέρωσης 24Media (News247, Sport24, κλπ) και χρηματοδότης του Ινστιτούτου για την Κοινωνική Αλλαγή Eteron. Η Stoiximan υπολογίζεται ότι κατέχει μερίδιο που ξεπερνά το 50% της εγχώριας διαδικτυακής αγοράς τυχερών παιχνιδιών.

Με βάση στοιχεία του ΟΠΑΠ για το 2024, περίπου το 81% των ακαθάριστων εσόδων (GGR) της συνολικής αγοράς τυχερών παιχνιδιών στην Ελλάδα αποδίδονται σ’ αυτόν. Σ’ αυτό συνυπολογίζεται και η αποκλειστική άδεια λειτουργίας 24.000 VLTs (ή κοινώς φρουτάκια), σε 350 καταστήματα OPAP Play (ή κοινώς καζίνα γειτονιάς) και σε 2.300 πρακτορεία ΟΠΑΠ. 

– Η Allwyn το 2025 προχώρησε σε συμφωνία για την εξαγορά του 51% των μετοχών της Novibet, η οποία υπολογίζεται πως κατέχει ποσοστό κοντά στο 20% της διαδικτυακής αγοράς καζίνων. Ωστόσο, η Allwyn αποσύρθηκε από την εξαγορά, ενώ αυτή εξεταζόταν από την Επιτροπή Ανταγωνισμού. 

Θέσαμε ερωτήματα σε Allwyn (πρώην ΟΠΑΠ) και Stoiximan σχετικά με την υπερσυγκέντρωση της αγοράς. 

Η Allwyn μας απάντησε πως «η διαδικτυακή αγορά τελεί σε καθεστώς πλήρους ανταγωνισμού» και πως «η νομιμότητα των αποκλειστικών δικαιωμάτων μας, καθώς και ζητήματα που άπτονται κρατικών ενισχύσεων και θεμάτων ανταγωνισμού, έχουν ήδη κριθεί εδώ και χρόνια από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Συμβούλιο της Επικρατείας και τα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής».

Η Stoiximan δεν απάντησε στα ερωτήματά μας.

Η καζινοποίηση της χώρας 

Φρουτάκια σε κάθε γειτονιά, δύο μεγάλα καζίνο (Μαρούσι και Ελληνικό) στον αστικό ιστό της Αθήνας, νέες άδειες σε επίγεια και διαδικτυακά καζίνα. Τη μαγιά για τη διόγκωση του τζόγου στην Ελλάδα την έβαλαν την τελευταία δεκαετία τόσο ο ΣΥΡΙΖΑ, όσο και η Νέα Δημοκρατία αποδεικνύοντας τη διακομματική συναίνεση τουλάχιστον όσον αφορά τη βιομηχανία των τυχερών παιχνιδιών.

«Όταν η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ ήταν στην εξουσία, είχαμε τη μεγαλύτερη καζινοποίηση που υπήρξε ποτέ στην ιστορία της Ελλάδας», αναφέρει ο Αντώνης Στεργιώτης, ο οποίος διετέλεσε πρόεδρος της ρυθμιστικής αρχής για τον τζόγο, της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων (ΕΕΕΠ), από τον Ιούνιο του 2015 μέχρι τον Ιούνιο του 2016. 

Η σύντομη θητεία του έχει σημείο αναφοράς τη διαμάχη του με τον ΟΠΑΠ γιατί προσπάθησε να βάλει χρονικά, οικονομικά και χωρικά όρια στον τρόπο που θα λειτουργούσαν τα καζίνα γειτονιάς OPAP Play. Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ απέπεμψε τον Αντώνη Στεργιώτη μετά τη λήξη της μονοετούς θητείας του και αναίρεσε όλους τους περιορισμούς που είχε θέσει. 

Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν σταμάτησε όμως εκεί. Την περίοδο της διακυβέρνησής του εγκρίθηκε η λειτουργία δύο μεγάλων καζίνων στον αστικό ιστό της πόλης, αφού: 

• Nομοθετήθηκε η προκήρυξη διαγωνισμού για το καζίνο στο Ελληνικό, η οποία όμως είχε ξεκινήσει επί ΝΔ και Αντώνη Σαμαρά. (Αργότερα η εταιρεία Lamda, συμφερόντων Λάτση, ανέθεσε έναντι ανταλλαγμάτων το καζίνο του Ελληνικού στην κοινοπραξία Hard Rock – ΤΕΡΝΑ, συμφερόντων Περιστέρη.) 
• Νομοθετήθηκε η μετεγκατάσταση του καζίνου της Πάρνηθας (συμφερόντων Θανάση Λασκαρίδη και Σωκράτη Κόκκαλη) στο Μαρούσι.
• Δια νόμου δόθηκαν νέες άδειες καζίνων στη Σαντορίνη, την Κρήτη και τη Μύκονο. 

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας συνέχισε επάξια το έργο της καζινοποίησης. Αρχικά, ούτε δύο μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων της το 2019, εξέδωσε ΚΥΑ (Κοινή Υπουργική Απόφαση) για την υλοποίηση του διαγωνισμού για το καζίνο του Ελληνικού. 

Επίσης, η κυβέρνηση Μητσοτάκη φρόντισε να προσαρμόσει τον νόμο του ΣΥΡΙΖΑ για να γίνει εφικτή η μεταφορά του καζίνου της Πάρνηθας στο Μαρούσι, καθώς οι προηγούμενες διατάξεις είχαν κριθεί αντισυνταγματικές από το ΣτΕ. Παρά τις νέες προσφυγές κατοίκων και όμορων δήμων, το ΣτΕ τις απέρριψε και οι εργασίες έχουν ήδη ξεκινήσει στο κτήμα Δηλαβέρη.

Παράλληλα, η Νέα Δημοκρατία προχώρησε στη ρύθμιση της διαδικτυακής αγοράς τυχερών παιγνίων με το καθεστώς των αδειών οι οποίες έφτασαν τις 20, ισχυριζόμενη πως έτσι θα περιοριστεί ο παράνομος τζόγος. Το αποτέλεσμα ήταν η ταυτόχρονη επέκταση νόμιμων και παράνομων διαδικτυακών καζίνων και οι συνεχείς ευνοϊκές ρυθμίσεις υπέρ των αδειοδοτημένων εταιρειών με σκοπό να γίνουν πιο ελκυστικές. 

Όπως γράψαμε σε προηγούμενο ρεπορτάζ, χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η αύξηση από την κυβέρνηση Μητσοτάκη το 2022 στο όριο του πονταρίσματος στα διαδικτυακά φρουτάκια από τα δύο στα είκοσι ευρώ, το οποίο συνοδεύτηκε από τη μείωση του χρόνου αναμονής ανάμεσα στα πονταρίσματα από τα τρία στα δύο δευτερόλεπτα. Δεν ξέρουμε αν οι ρυθμίσεις αυτές έκαναν τα ονλάιν φρουτάκια πιο ελκυστικά, σίγουρα τα έκαναν περισσότερο εθιστικά. 

«Υπεύθυνο παιχνίδι»  

Ως ελεύθερο εμπόρευμα, ο τζόγος δεν μπορούσε να παρουσιάζεται ως επιβλαβής. Την πρακτική και πολιτικο-ιδεολογική απάντηση έδωσε το αφήγημα του «υπεύθυνου παιχνιδιού», καλλιεργώντας την ιδέα ότι τα τυχερά παιχνίδια είναι έμφυτα, είναι διασκέδαση, ενώ οι αρνητικές συνέπειες αφορούν μια μειοψηφία για την οποία υπάρχουν δομές βοήθειας. Οι επίδοξοι παίκτες ενημερώνονται για τους κινδύνους του παιχνιδιού, ενώ αν κανείς τους παραβιάσει, είναι δική του ευθύνη. 

To «υπεύθυνο παιχνίδι» είναι ένας μύθος, όχι μόνο γιατί είναι υποκριτικό να επικαλείσαι αποκλειστικά την ατομική ευθύνη όταν πρόκειται για εν δυνάμει επιβλαβή προϊόντα αλλά και γιατί διεθνείς έρευνες δείχνουν πως το μεγαλύτερο μέρος του τζίρου των εταιρειών, προέρχεται από ένα δυσανάλογα μικρό ποσοστό παικτών. Στη Βρετανία η οργάνωση Gambling with Lives (Τζογάροντας με τις Ζωές) υπολόγισε ότι το 86% των εσόδων του ονλάιν τζόγου προέρχεται από το 5% των παικτών. 

Προτού, λοιπόν, μιλήσουμε για ανεύθυνους παίκτες, ας εξετάσουμε αν οι ίδιοι οι κανόνες είναι υπεύθυνοι.

Ανεύθυνοι κανόνες

Ποιοι τελικά είναι αυτοί οι κανόνες που έχει θέσει το ελληνικό κράτος για να προστατέψει το κοινωνικό σύνολο από τον τζόγο; Τους μελετήσαμε έναν προς έναν και διαπιστώσαμε ότι είναι στην καλύτερη περίπτωση άστοχοι, στη χειρότερη ανεπαρκείς. 

Τέτοιοι μηχανισμοί είναι:

1. Τα ατομικά όρια, χρονικά και χρηματικά.
2. Η δυνατότητα αυτοαποκλεισμού.
3. Η γραμμή βοήθειας 1114.

1/ Όριο ημερήσιας χασούρας: 1.000.000 ευρώ!

Τον Φεβρουάριο του 2024, σε συνέδριο του ΑΝΤ1 για τις «υπεύθυνες συμπεριφορές», o Θάνος Μαρίνος, γενικός διευθυντής της στοιχηματικής εταιρείας Betsson, είχε αναφέρει: «Η πλατφόρμα σου πρέπει να δίνει στο χρήστη όταν ανοίγει τον λογαριασμό, τη δυνατότητα να θέσει τρία όρια: Πόσο χρόνο θέλω να δαπανώ το μήνα στην πλατφόρμα της Betsson, πόσα χρήματα δυνητικά θέλω να χάσω και τι είδους συνεδρίες θέλω να έχω». 

Επιβεβαιώνουμε. Πήγαμε να κάνουμε εγγραφή στη Betsson και δηλώσαμε ότι θέλουμε να τζογάρουμε το πολύ 24 ώρες την ημέρα, με ημερήσιο όριο καταθέσεων το 1.000.000 ευρώ και ημερήσιο όριο χασούρας επίσης 1.000.000 ευρώ – μπορούσαμε και παραπάνω. Δοκιμάσαμε και σε άλλα μεγάλα ονλάιν καζίνα όπως το Pamestoixima (της Allwyn) ή αυτά της Novibet και της Stoiximan. Οι επιλογές ήταν οι ίδιες, μπορείς να ορίσεις αν θα φας όλη τη μέρα σου στον τζόγο και πόσα θα χάσεις, ακόμη κι αν είναι μια περιουσία.

2/ Αυτοαποκλεισμός; Πάρε δέκα σπινς!

«Αν πάρεις δάνειο από την Alpha Bank και δεν το αποπληρώσεις, σε μαυρίζει όλο το τραπεζικό σύστημα», μας λέει ο Στέφανος που ολοκλήρωσε το πρόγραμμα απεξάρτησης από τον τζόγο του 18 ΑΝΩ το 2024. «Έτσι θα έπρεπε να σε μαυρίζει και όλο το στοιχηματικό σύστημα. Αλλά αν αποκλειστείς από μια εταιρεία, έχεις άλλες 17 για να παίξεις». Από τότε, οι αδειοδοτημένες εταιρείες έχουν φτάσει τις 20. 

Η ΕΕΕΠ, η κρατική ρυθμιστική αρχή για τα τυχερά παιχνίδια, θέσπισε μέσα στο 2024 το Μητρώο Αποκλεισμένων Παικτών, ώστε, αν ένας παίκτης αποκλειστεί από μια εταιρεία, αυτόματα να αποκλείεται συνολικά απ’ όλες. 

Ωστόσο, όπως διαβάζουμε στο σάιτ της ΕΕΕΠ, «μέχρι την επίσημη ενεργοποίηση του Ενιαίου Μητρώου Αποκλεισμένων, δεν είναι δυνατή η εγγραφή Παικτών στο Μητρώο, καθώς ούτε και η αυτόματη και καθολική εφαρμογή του αποκλεισμού τους από το σύνολο των Κατόχων Άδειας». Ρωτήσαμε την ΕΕΕΠ για την ενεργοποίηση του Μητρώου, ωστόσο δεν λάβαμε απάντηση.

Και βέβαια, υπάρχουν πάντα τα πρακτορεία του ΟΠΑΠ / Allwyn όπου δεν εφαρμόζεται το μέτρο του αυτοαποκλεισμού. «Εδώ εξαρτάται από τη θέληση και τη δύναμη του καθενός», μας είπε γελώντας ο υπάλληλος ενός πρακτορείου.

Η περιφρόνηση της Allwyn και της Stoiximan στην προσπάθεια του παίκτη να ξεφύγει

Ο Αριστείδης, που ολοκλήρωσε μέσα στο 2024 το πρόγραμμα απεξάρτησης από τον τζόγο του ΚΕΘΕΑ ΑΛΦΑ, μας είπε πως δεν σεβάστηκαν όλες οι εταιρείες τον αποκλεισμό του. Βάσει νόμου, απαγορεύεται η αποστολή εμπορικού υλικού σε αποκλεισμένους παίκτες. 

Μας δείχνει στο κινητό του ένα μήνυμα από τα Opap Play: «Oktoberfest σε όλα τα καταστήματα Play! 400.000 σε περιμένουν μέσα από κληρώσεις πόντων και πολλά events έως 31/10». 

Επιτόπου τηλεφωνεί στη γραμμή εξυπηρέτησης του ΟΠΑΠ και τους εξηγεί ότι έχει ζητήσει επανειλημμένα να τον αποκλείσουν από οποιοδήποτε προωθητικό υλικό και ότι βρίσκεται σε πρόγραμμα απεξάρτησης. Έξι μέρες αργότερα, η εταιρεία τον ενημερώνει ότι αν θέλει, μπορεί να τζογάρει χρησιμοποιώντας μία ακόμη μέθοδο πληρωμής: «To IRIS Payments ήρθε στο OPAPONLINE.GR!», γράφει το μήνυμα που έλαβε. 

Οι παίκτες που χάνουν πολύ μεγάλα ποσά χαρακτηρίζονται «VIPs» και έχουν ειδική, προσωποποιημένη μεταχείριση από τις εταιρείες, ώστε να είναι πολύ δύσκολο να ξεφύγουν. Ένας τέτοιος παίκτης ζήτησε από τη Stoiximan να μην του επιτραπεί να παίζει για ένα μήνα. Αμέσως μόλις πέρασε ο μήνας, ξεκίνησε να δέχεται μηνύματα από την ίδια εταιρεία με προσφορές για να επανέλθει στο τζογάρισμα με καθεστώς VIP παίκτη. 

Η εταιρεία Stoiximan δεν απάντησε στο ερώτημά μας για την πολιτική της στο ζήτημα του αυτοαποκλεισμού. 

Με άλλα λόγια, βάσει του ρεπορτάζ μας, οι δύο εταιρείες που κυριαρχούν ολιγοπωλιακά στον τζόγο (και οι οποίες ανήκουν αμφότερες στην ίδια μητρική, την Allwyn):

• Η μεν Allwyn δεν σέβεται τους κανόνες αυτοαποκλεισμού. 
• Η δε Stoximan τεντώνει τόσο τα όριά της ώστε με το που λήξει η περίοδος του αυτοαποκλεισμού να προσκαλεί τον παίκτη να ξαναπαίξει με το στάτους VIP.

3/ Γραμμή βοήθειας 1114: Προσωπικό στα δάχτυλα του ενός χεριού 

Στην προσπάθεια να παρέχει υποστήριξη σε όποιον βιώνει δυσκολίες λόγω τζόγου, το κράτος δημιούργησε το 2011 τη γραμμή 1114, η οποία ανήκε μέχρι το 2024 στο ΚΕΘΕΑ.

Πριν την κατάργηση του ΚΕΘΕΑ και τη συγχώνευσή του στον ΕΟΠΑΕ (Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων), η γραμμή στελεχωνόταν από τέσσερις (!) εργαζόμενες. Ο σύλλογος εργαζομένων του ΚΕΘΕΑ είχε καταγγείλει καθυστερήσεις πληρωμών και ανανέωσης συμβάσεων, με αποτέλεσμα τον Φεβρουάριο του 2023 να μείνει εκτός λειτουργίας η γραμμή για επτά ημέρες. Βάσει νόμου οι διαφημίσεις τζόγου οφείλουν να παραπέμπουν σε τηλεφωνική γραμμή απεξάρτησης.

Τον Φεβρουάριο του 2025 ο ΕΟΠΑΕ είχε ματαιώσει την προκήρυξη για την ανανέωση της σύμβασης των εργαζομένων και από το ρεπορτάζ μας προκύπτει ότι η γραμμή λειτουργούσε προσωρινά με προσωπικό του ΟΚΑΝΑ. 

Σήμερα, όπως μας ενημέρωσε ο ΕΟΠΑΕ, η γραμμή λειτουργεί απρόσκοπτα, με την προσθήκη ενός ακόμη εργαζόμενου, δηλαδή πέντε (!) στο σύνολο και με το ίδιο ακριβώς ωράριο. Έχουν την κατάλληλη κατάρτιση για ζητήματα απεξάρτησης από τον τζόγο όσοι στελεχώνουν τη γραμμή; «Είναι όλοι επιστήμονες εκπαιδευμένοι, εξειδικευμένοι και καθόλα έμπειροι στο πεδίο των εξαρτήσεων».

Την περασμένη Πέμπτη και Παρασκευή, εν μέσω Μουντιάλ και βομβαρδισμού του κοινού από διαφημίσεις τζόγου, η γραμμή δεν λειτουργούσε. «Πήρα πέντε τηλέφωνα μέσα σε δύο μέρες και η γραμμή έκλεινε», μας λέει ο Γιώργος Παλαιός από την οργάνωση για την καταπολέμηση της βλάβης από τον τζόγο Not a Game. «Όταν έπιασα γραμμή τη Δευτέρα [29 Ιουνίου] και ρώτησα, μου είπαν ότι είχαν τεχνικό πρόβλημα». 

«Είμαστε η μόνη εταιρεία τυχερών παιχνιδιών στην Ελλάδα που τη στηρίζει, χρηματοδοτώντας το κόστος λειτουργίας της από το 2011», μας λέει η Allwyn. Όμως, απαντώντας στο ίδιο ερώτημα ο ΕΟΠΑΕ μας ενημέρωσε πως απ’ όταν έγινε η συγχώνευση του ΚΕΘΕΑ, η χρηματοδότηση της γραμμής «καλύπτεται από τον τακτικό προϋπολογισμό του ΕΟΠΑΕ», ενώ εκκρεμεί η υπογραφή του μνημονίου συνεργασίας με την Allwyn. 

Το βασικό είναι πως η μοναδική γραμμή υποστήριξης που υπάρχει στη χώρα για τον τζόγο δεν είναι 24ωρη, όπως είναι η εξυπηρέτηση πελατών όλων των εταιρειών τζόγου, αλλά λειτουργεί μόνο καθημερινές 9:00-21:00. 

ΟΠΑΠ / Allwyn: Προσελκύει επενδυτές με κράχτη τη μεγάλη χασούρα των Ελλήνων

Σε σχέση με το ΑΕΠ της χώρας, οι παίκτες στην Ελλάδα χάνουν περισσότερα απ’ όλους στην Ευρώπη. Οι μόνοι που βρίσκονται σε χειρότερη θέση είναι οι κάτοικοι της Κύπρου, η κυβέρνηση της οποίας έχει συνειδητά επιλέξει να μετατρέψει το νησί σε τόπο μαζικής εγκατάστασης εταιρειών τζόγου. Έχει ενδιαφέρον ότι τα σχετικά στοιχεία αντλούνται από έκθεση του ΟΠΑΠ (νυν Allwyn) το 2024 προς το επενδυτικό κοινό – με άλλα λόγια ο ίδιος ο ΟΠΑΠ προσπαθεί να πείσει το διεθνές επενδυτικό κοινό ότι αξίζει η επένδυση στην εταιρεία αφού οι Έλληνες χάνουν τόσα πολλά!

Το άρθρο Η καζινοποίηση μιας χώρας: «Εθίσου Ελεύθερα» εμφανίστηκε πρώτα στο R•U.

Ακολουθήστε μας στο Spotify και στο Apple Podcasts .

Η τελευταία μας έρευνα για τους στρίμερ τζόγου, σε συνεργασία με το Investigate Europe, στάθηκε αφορμή για ένα πολύ ενδιαφέρον πόντκαστ μ’ έναν απ’ τους πιο γνωστούς στρίμερ στην Ελλάδα: τον Στέλιο Μπουγιούκα, γνωστό και ως Δάσκαλο Μακαβέλι.

Οι στρίμερ παίζουν συνήθως με εικονικά λεφτά, αλλά οι βλάβες που προκαλούνται, ακόμα και στους ίδιους, είναι πραγματικές. «Ο τζόγος από τη μία μου δίνει να φάω και από την άλλη με σκοτώνει σιγά σιγά»,  παραδέχτηκε στη συζήτησή μας ο Δάσκαλος. «Εγώ παίζω από 10 χρονών. Είμαι σαν ένας μπάρμαν που είναι αλκοολικός». 

Στηρίξτε την ανεξάρτητη δημοσιογραφία του Reporters United εδώ.

Το λάιβ τζογάρισμα είναι ένας πολύ αποτελεσματικός τρόπος για την προσέλκυση πελατών, καθώς οι στρίμερ χτίζουν μια εικονική σχέση οικειότητας με το κοινό τους, κάνουν πλάκα μαζί τους, σχολιάζουν την επικαιρότητα και μιλάνε για τα πάντα. Εκτός από ένα πολύ βασικό πράγμα: ένα μεγάλο ποσοστό από τη χασούρα των παικτών πάει στην τσέπη τους. Ένας Ευρωπαίος στρίμερ που προωθεί μη αδειοδοτημένα καζίνα μάς αποκάλυψε ακριβώς τι κερδίζει: 100 ευρώ για κάθε παίκτη που στέλνει στο καζίνο, αλλά και ποσοστό 40% από τη χασούρα του. 

Έχοντας ως έδρα την Κύπρο, ο πρώην youtuber Αλέξανδρος Κοντοπίδης και η ομάδα των Slotshub στριμάρoυν καθημερινά, παίζοντας φρουτάκια και προωθώντας μη αδειοδοτημένα στην Ελλάδα καζίνα. Μη αδειοδοτημένα καζίνα (δηλαδή καζίνα στα οποία μπορούν ελεύθερα να παίξουν ανήλικοι, άνθρωποι που έχουν αυτοαποκλειστεί από τις νόμιμες εταιρείες λόγω εθισμού κτλ) προωθεί κι ο γνωστός τράπερ Σνικ. Κανείς από τους δύο δεν μας απάντησε για το αν βγάζουν χρήματα από τα χαμένα της διαδικτυακής «παρέας» τους. 

Ωστόσο, είτε πρόκειται για παράνομα είτε για νόμιμα διαδικτυακά καζίνα, η συνταγή παραμένει η ίδια. Υψηλόβαθμο στέλεχος της ελληνικής νόμιμης αγοράς τυχερών παιχνιδιών μάς εξήγησε πως η πληρωμή των συνεργατών (affiliates) από τη χασούρα των παικτών αποτελεί τον βασικό κορμό της συμφωνίας και πως το ποσοστό αυτό κυμαίνεται από 30-35% έως 40-45%, όταν συνυπολογίζονται και οι σταθερές αμοιβές (flat fees) που προβλέπονται στις συμφωνίες. Ο Δάσκαλος μας επιβεβαίωσε την πρακτική αυτή, αλλά μας είπε πως το μερίδιο που τελικά καταλήγει στον ίδιο δεν ξεπερνά το 20%, καθώς παίρνει ποσοστά από τα χαμένα και ο δικός του συνεργάτης. 

Πέρα από το στρίμινγκ, το μάρκετινγκ τζόγου έχει καταφέρει να μπει στην καθημερινότητά μας σε τέτοιο βαθμό, που τα λογότυπα των στοιχηματικών στολίζουν ως χορηγοί εκπομπές και δράσεις άσχετες με τη δραστηριότητά τους. «Ποιος κάνει το μεγαλύτερο κακό;», αναρωτήθηκε ο Δάσκαλος. Αυτό δεν μπορούμε να το μετρήσουμε, αλλά όλα είναι μέρος του ίδιου οικοσυστήματος με στόχο να κανονικοποιήσουν τα τυχερά παιχνίδια.

Μέσα σ’ αυτόν τον καταιγισμό το Reporters United κάνει το αυτονόητο. Το δημοσιογραφικό μας περιεχόμενο δεν σερβίρεται με εμβόλιμες διαφημίσεις τζόγου ούτε έχει χορηγούς στοιχηματικές ούτε προβάλλει υποτιθέμενες δράσεις «εταιρικής ευθύνης» των εταιρειών τζόγου.

Μπορείτε να διαβάσετε την έρευνά μας εδώ και να ακούσετε τη συζήτησή μας με τον στρίμερ Δάσκαλο Μακαβέλι εδώ. Μπορείτε, επίσης, να στηρίξετε το Reporters United εδώ. Κι ας μην προσφέρουμε bonus εγγραφής, ούτε free spins!

Η έρευνά μας για τη βιομηχανία του τζόγου συνεχίζεται.

Το άρθρο Πόντκαστ για τον τζόγο: Ο Δάσκαλος Μακαβέλι για τη σχέση στρίμερ – στοιχηματικών εμφανίστηκε πρώτα στο R•U.

Tα άρθρα για τους στρίμερ στην Ευρώπη είναι συνέχεια της έρευνας Shady Bets (Σκιώδη Στοιχήματα), με αντικείμενο τη βιομηχανία του τζόγου, την οποία δημοσιεύσαμε πέρυσι σε συνεργασία με το Investigate Europe. Τα άρθρα δημοσιεύονται στα αγγλικά από το Investigate Europe, στα ιταλικά από το Il Fatto Quotidiano, στα ισπανικά από το Público, στα πορτογαλικά από το Público και στα ελληνικά από το Reporters United.

Στον κόσμο του τζόγου, ο κ. Κοντοπίδης είναι μια διασημότητα. Ένας τύπος με τον οποίο μπορεί κανείς να συζητήσει τα πάντα, ενώ αυτός παίζει φρουτάκια σε διάφορα διαδικτυακά καζίνα. Τα πάντα, εκτός από το βασικό: Πώς βγάζουν λεφτά οι στρίμερ; Αυτό ακριβώς τον ρωτήσαμε στη διάρκεια ενός λάιβ μέσα από το τσατ. «Τι είσαι, κανένας κατάσκοπος; Μήπως θέλεις να γίνεις στρίμερ;» απάντησε.

 Όταν, λίγο αργότερα επανήλθαμε, ζητώντας να μάθουμε συγκεκριμένα αν οι στρίμερ στην Ελλάδα παίρνουν μερίδιο 50% από τη χασούρα των παικτ(ρι)ών, η ερώτηση διαγράφηκε ακαριαία από τον διαχειριστή του τσατ και μας επιβλήθηκε αυτόματα αποκλεισμός από τη συζήτηση. (Ο όρος στρίμερ προέρχεται από το αγγλικό stream και μπορεί να μεταφραστεί ως αυτός που μεταδίδει συνεχή ροή βίντεο μέσω ίντερνετ.)

Ακόμη διασημότερος είναι ο Snik, που έκανε όνομα στη μουσική σκηνή της τραπ φλεξάροντας χλιδή, μισογυνισμό, μαγκιά, όπλα και ναρκωτικά. Κι ενώ ο Snik μοιάζει απλώς να παίζει φρουτάκια τραγουδώντας τα τραγούδια του, στην πραγματικότητα κάνει χειρονομίες που κατευθύνουν το βλέμμα του κοινού ακριβώς στο σημείο που πρέπει, στον δικό του κωδικό για εγγραφή στο καζίνο.

Ούτε ο κ. Κοντοπίδης και η ομάδα του, οι Slotshub, ούτε ο Snik (πραγματικό όνομα: Δημήτρης Γιαννούλης) δέχτηκαν να απαντήσουν στις ερωτήσεις μας. Στο πλαίσιο όμως της διασυνοριακής μας έρευνας με τη δημοσιογραφική ομάδα του Investigate Europe, υπήρξε ένας Ευρωπαίος στρίμερ – ας τον πούμε Γκρεγκ – που θέλησε να μιλήσει. Προστατέψαμε την ταυτότητα του Γκρεγκ ώστε να μην μπει στο στόχαστρο.

Η συμφωνία πίσω από τις κάμερες

Ο Γκρεγκ μάς έδωσε έγγραφα που δείχνουν ότι εισπράττει ένα σταθερό ποσό 100 ευρώ για κάθε παίκτη που γράφεται από το δικό του λινκ, συν το 40% από όσα χάνουν αυτοί οι παίκτες κάθε μήνα.

Ο Γκρεγκ εκτιμά ότι περίπου ένας στους 10 από αυτούς που παρακολουθούν τις μεταδόσεις του καταλήγει να τζογάρει στα καζίνο που ο ίδιος προωθεί. «Αν σφυροκοπάς τα κεφάλια των ανθρώπων επί ώρες με τζόγο, κάποια στιγμή, ακόμα κι αν δεν είναι τζογαδόροι, γίνονται», μας λέει. Με βάση τη δική του εμπειρία, ο μέσος «πελάτης» χάνει από 800 έως 1.000 ευρώ τον χρόνο.

Στηρίξτε την ανεξάρτητη δημοσιογραφία του Reporters United εδώ.

Στη γλώσσα του μάρκετινγκ ο Γκρεγκ και οι άλλοι αβανταδόροι του διαδικτυακού τζόγου λέγονται affiliates, δηλαδή συνεργάτες προώθησης. Κάθε εταιρεία τζόγου τρέχει διάφορα προγράμματα προώθησης μέσω συνεργατ(ρι)ών, τα οποία προσφέρουν το καθένα λίγο διαφορετικούς όρους, πάντα όμως στο ίδιο μοτίβο. 

Το πρόγραμμα με το οποίο συνεργάζεται ο Γκρεγκ είναι το MioMedia, που προωθεί καζίνα της Soft2bet και ανήκει στη συνδεόμενη με τη Soft2bet εταιρεία Butos.

Σε προηγούμενο ρεπορτάζ μας είχαμε αναφερθεί στον γαλαξία εταιρειών της Soft2bet, η οποία πήρε νόμιμη άδεια στην Ελλάδα (στοιχηματική Elabet) παρότι συνδέεται με δεκάδες μη αδειοδοτημένα καζίνα. Στην απάντησή της προς το Reporters United, η Soft2bet μεταξύ άλλων είχε πει: «Οποιοσδήποτε υπαινιγμός ότι η Soft2bet εμπλέκεται σε ανάρμοστες δραστηριότητες είναι εντελώς ψευδής, δυσφημιστικός και αβάσιμος».

Κανένα από τα καζίνα που προωθεί ο Γκρεγκ δεν είναι αδειοδοτημένο στη χώρα του, γι’ αυτό και -όπως μας λέει- οι συμφωνίες γίνονται κάτω από το τραπέζι, χωρίς συμβόλαιο, με πληρωμές σε κρυπτονόμισμα και συνεννοήσεις μέσω WhatsApp.

Οι αδειοδοτημένες εταιρείες κλείνουν τις συμφωνίες τους με πιο ορθόδοξο τρόπο, αλλά οι βασικοί κανόνες του affiliate marketing είναι οι ίδιοι, είτε πρόκειται για την Ελλάδα είτε για το εξωτερικό,είτε για καζίνα που έχουν άδεια είτε όχι.

Με ή χωρίς άδεια, ίδια συνταγή

«Ο κορμός της συμφωνίας μας με τους affiliates είναι ότι παίρνουν ποσοστό από τη χασούρα των παικτών, αρκεί να ανοίξουν λογαριασμό μέσω του λινκ που προωθούν», μας λέει υψηλόβαθμο στέλεχος της ελληνικής νόμιμης αγοράς τυχερών παιχνιδιών. «Ο συνεργάτης βλέπει στη συνέχεια μια μηνιαία αναφορά στην οποία καταγράφονται αναλυτικά οι πελάτες και τα ποσά που έχασαν, ώστε να υπολογίζεται το ποσοστό που του αναλογεί». Όπως μας εξήγησε, κατά βάση στην αγορά το ποσοστό αυτό κυμαίνεται περί το 30-35%, αλλά όταν συνυπολογίζονται και σταθερές αμοιβές (flat fees) που προβλέπονται στις συμφωνίες, μπορεί να φτάσει το 40%-45%.

Μπορεί να έχουν περάσει χρόνια από τότε που γράφτηκε κάποιος σε ένα καζίνο μέσω ενός προωθητικού λινκ και να έχει ξεχάσει πώς έφτασε εκεί, αλλά ο στρίμερ δεν το ξεχνάει, γιατί συνεχίζει να εισπράττει χρήματα από τη χασούρα του.

Η κλαδική διεθνής ιστοσελίδα Statsdrone περιγράφει ότι η Αllwyn, η μεγαλύτερη εταιρεία τυχερών παιχνιδιών στην Ελλάδα (πρώην ΟΠΑΠ), έχει προγράμματα affiliate marketing που στοχεύουν στο ελληνικό κοινό, αλλά δεν αναφέρει δημοσίως πληροφορίες για CPA και ποσοστά. (CPA, Cost Per Acquisition είναι οι πληρωμές ανά κεφαλή, που δεν εξαρτώνται δηλαδή από το πόσα λεφτά θα χάσει ο παίκτης.)

Ρωτήσαμε την εταιρεία, καθώς και τους άλλους δύο μεγάλους παίκτες του διαδικτυακού τζόγου, τη Stoiximan (που ανήκει πλέον στην Allwyn μέσω της συγχώνευσης με την ΟΠΑΠ ΑΕ) και τη Novibet (η εξαγορά της από την Allwyn εξετάζεται από την Επιτροπή Ανταγωνισμού) αν οι στρίμερ παίρνουν ποσοστά από τη χασούρα των παικτ(ρι)ών. Stoiximan και Novibet δεν απάντησαν. 

H Allwyn δεν διέψευσε ότι οι affiliates παίρνουν ποσοστά, ενώ απάντησε ότι χρησιμοποιεί affiliate marketing για να έρθει σε επαφή «με υπάρχοντες και δυνητικούς πελάτες, κάτι που αποτελεί κοινή πρακτική της αγοράς», ότι συνεργάζεται μόνο με affiliates αδειοδοτημένους από την ΕΕΕΠ (την Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων, εποπτική αρχή για τα τυχερά παιχνίδια) και ότι τηρεί το αυστηρό ρυθμιστικό πλαίσιο. Οι affiliates οφείλουν «να μην απευθύνονται σε ανηλίκους και να μην χρησιμοποιούν παραπλανητικά μηνύματα», σημείωσε.

Ένας από τους πιο δημοφιλείς στρίμερ που φαίνεται να προωθούν αδειοδοτημένα καζίνα είναι ο Στυλιανός Μπουγιούκας, γνωστός ως «Δάσκαλος Μακαβέλι». Προσπαθήσαμε να επικοινωνήσουμε μαζί του για να τον ρωτήσουμε αν εισπράττει χρήματα από τη χασούρα των παικτ(ρι)ών που στέλνει στα καζίνα και αν οι χιλιάδες νέοι που τον παρακολουθούν το γνωρίζουν. Δεν ανταποκρίθηκε. Φυσικά, παρά τις διαβεβαιώσεις ότι οι συνεργάτες αδειοδοτημένων εταιρειών «οφείλουν να μην απευθύνονται σε ανηλίκους», δεν υπάρχει απολύτως κανένα εμπόδιο για τα παιδιά οποιασδήποτε ηλικίας που θέλουν να «μάθουν γράμματα» πλάι στον «Δάσκαλο» και τους ομοίους του.

Η χρησιμότητα του «Δασκάλου» για τις εταιρείες είναι ότι απευθύνεται σ’ ένα ευρύτερο κοινό, όχι μόνο σε όσους ή όσες ενδιαφέρονται για τον τζόγο.

Το ίδιο συμβαίνει και με τον κ. Κοντοπίδη, ο οποίος πριν ασχοληθεί με το στρίμινγκ τυχερών παιχνιδιών σε καζίνο που δεν έχουν άδεια στην Ελλάδα ήταν ο πιο επιτυχημένος youtuber στη χώρα και έφερε μαζί του το κοινό του. Το ίδιο συμβαίνει και με τον Snik, του οποίου τα τραγούδια έχουν εκατομμύρια ακροάσεις. 

Τόσο οι Slotshub όσο και ο Snik προωθούν εταιρείες που δεν έχουν άδεια στη χώρα μας και οι οποίες απευθύνονται και σε ανήλικα άτομα ή άτομα που έχουν τα ίδια ζητήσει να αποκλειστούν από τις νόμιμες εταιρείες, γιατί έχουν χάσει τον έλεγχο της συμπεριφοράς τους ως προς τον τζόγο και τον στοιχηματισμό. 

«Αυτή τη στιγμή οι στρίμερ είναι το βασικό κανάλι που τροφοδοτεί τις παράνομες ιστοσελίδες με νέους παίκτες», μας λέει ο Γκρεγκ. Ο Snik κολακεύει το νεανικό κοινό του αποκαλώντας τους «τσακάλια», ενώ κάθε τρία λεπτά οι συνεργάτες του ποστάρουν στο τσατ το λινκ που δίνει τους δικούς του κωδικούς για το μη αδειοδοτημένο NV Casino. 

Τόσο η ομάδα των Slotshub, η οποία αποτελείται από άνδρες και γυναίκες που στριμάρουν διαρκώς σε τρία κανάλια, όσο και ο Snik κάνουν χρόνια αυτή τη δουλειά, προωθώντας μη αδειοδοτημένα στην Ελλάδα καζίνα. 

Απευθύναμε ερωτήματα στην ΕΕΕΠ, την αρμόδια εποπτική αρχή για την εφαρμογή του ρυθμιστικού πλαισίου. Μας είπε ότι πρόκειται για περίπλοκο ζήτημα και χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να μας απαντήσει αναλυτικά. Μέχρι τη δημοσίευση του ρεπορτάζ, δεν είχαμε λάβει επίσημη απάντηση. 

Κάτι που για τις εταιρείες τζόγου και τους συνεργάτες είναι ψωμοτύρι, παραμένει τελείως άγνωστο στο ευρύ κοινό. Δεν υπάρχει ούτε ένα άτομο από τα δεκάδες στα οποία αναφέραμε τα ευρήματα αυτού του ρεπορτάζ – εκ των οποίων κάποιοι γνώριζαν και παρακολουθούσαν στρίμερ όπως ο Δάσκαλος και ο Snik- που να είχε την παραμικρή ιδέα για το ότι οι στρίμερ παίρνουν ποσοστά από τη χασούρα των φίλων τους. Το πολύ πολύ, οι πιο υποψιασμένοι από όσους παρακολουθούν τα ζωντανά τζογαρίσματα, να γνωρίζουν ότι οι στρίμερ δεν παίζουν με δικά τους χρήματα, ούτε κερδίζουν τα ποσά που φαίνεται να κερδίζουν. Οι «νίκες» γίνονται δεκτές με ενθουσιασμό από το διαδικτυακό κοινό, αλλά είναι αδύνατο να γνωρίζουμε πόσο γνήσιος είναι ο ενθουσιασμός αυτός. 

«Η διαδικασία είναι η εξής: Ανοίγεις λογαριασμό σε καθένα από τα καζίνα που πρέπει να σπρώξεις, και μετά το καζίνο σού δίνει χρήματα να παίξεις, άρα παίζουμε με τα λεφτά τους», λέει ο Γκρεγκ. «Οι στρίμερ είναι απλώς καλοί ηθοποιοί».

Πού και πού, κάποια πλατφόρμα υποχρεώνει τους στρίμερ να αναφέρουν τι πραγματικά συμβαίνει. Στο κανάλι του «Δασκάλου» στο YouTube (αλλά όχι στο σάιτ του!) διαβάζουμε ότι «τα παίγνια διεξάγονται για λόγους προώθησης» και ότι «τα κέρδη που προκύπτουν είναι εικονικά». 

Το στρίμινγκ τζόγου είναι επικίνδυνο μάρκετινγκ 

Το παράδειγμα που δίνουν οι στρίμερ τζογάροντας ακατάπαυστα είναι πολύ ισχυρότερο από οποιαδήποτε γραπτή προειδοποίηση στην ιστοσελίδα τους – αν υπάρχει κι αυτή! 

«Το να βλέπει κανείς διασημότητες που λειτουργούν ως πρότυπα να παίζουν μεγάλα ποσά λειτουργεί σαν παράδειγμα προς μίμηση», λέει ο καθηγητής Λουκ Κλαρκ (Luke Clark), διευθυντής του Κέντρου Ερευνών για τα Τυχερά Παιχνίδια στο πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας, στον Καναδά.

«Οι στρίμερ δημιουργούν στρεβλή εικόνα για το τι είναι επικίνδυνη συμπεριφορά. Παριστάνουν ότι ο τζόγος εξαρτάται από τις ικανότητες, ότι μπορείς να κοροϊδέψεις το σύστημα και να πλουτίσεις», αναφέρει η αναπληρώτρια καθηγήτρια ψηφιακού μάρκετινγκ στο πανεπιστήμιο του Μπόρνμουθ Ελβίρα Μπόλατ (Elvira Bolat). «Οι στρίμερ εμφανίζονται ως γνήσιοι τύποι που απλώς θέλουν να μας βοηθήσουν».

Σύμφωνα με την Δρ. Μπόλατ, το βασικό είναι οι στρίμερ να μοιάζουν με αυτούς στους οποίους απευθύνονται. Έτσι βλέπουμε όλο και περισσότερες γυναίκες να προωθούν τζόγο, ενώ ταυτόχρονα μιλάνε για θέματα που απασχολούν γυναικεία κοινά, ή στρίμερ μεγάλης ηλικίας που στοχεύουν σε ευάλωτους πληθυσμούς, όπως οι συνταξιούχοι, οι οποίοι μάλιστα μπορεί να δουν το στριμ ως μια παρέα. 

Μια διάσταση που δεν έχει μελετηθεί καθόλου είναι τι επίπτωση έχει η καθημερινή ενασχόληση με τον τζόγο στους ίδιους τους στρίμερ. Τον Γκρεγκ, απ’ ό,τι φαίνεται, τον έπιασε απέχθεια: «Ο χώρος είναι σκατά», λέει. «Μόνο κακό τέλος μπορεί να έχει όλο αυτό. Με τα καθημερινά στριμ χρειάζεσαι όλο και συχνότερα τη δόση σου, όπως με τα ναρκωτικά. Αν δεν αρχίσεις να παίζεις, δεν το καταλαβαίνεις».  

Συνεργασία: Marta Portocarrero

*Διόρθωση (28.2.2026): Στο στρίμινγκ του στο YouTube, στις 26 Φεβρουαρίου, ο Δάσκαλος αναφέρθηκε στο δημοσίευμά μας για τις συμφωνίες των στρίμερ με τις εταιρείες τζόγου, λέγοντας πως «δεν μου έστειλε κανένας μήνυμα να με ρωτήσει τη γνώμη μου» για το θέμα. Στις 3 Φεβρουαρίου η ρεπόρτερ μας Ευρυδίκη Μπερσή επικοινώνησε μαζί του μέσω instagram, ζητώντας του να μας μιλήσει για το στρίμινγκ του τζόγου. Ο Δάσκαλος δεν ανταποκρίθηκε. Στις αναρτήσεις μας γράψαμε ότι ο Δάσκαλος δεν διέψευσε πως οι στρίμερ παίρνουν ποσοστά από τη χασούρα των παικτ(ρι)ών, κάτι που δεν είναι ακριβές. Παρότι είχαμε προσπαθήσει να επικοινωνήσουμε μαζί του, δεν του είχαμε θέσει υπόψη τα ευρήματα της έρευνάς μας (αφού δεν απάντησε στο αρχικό μας μήνυμα).  Ως προς την ουσία των ευρημάτων, ο Δάσκαλος παραδέχτηκε στο ίδιο στρίμινγκ ότι παίρνει προμήθεια από τις εγγραφές πελατών στα λινκ που προωθεί και ότι «κάποιες εταιρείες δίνουν και ποσοστά από τη χασούρα», εξηγώντας πως πρόκειται για βασικούς κανόνες affiliate marketing που ισχύουν σε οποιαδήποτε επιχείρηση.

Το άρθρο Στρίμερ τζόγου: κάθε φορά που χάνεις, παίρνουν ποσοστά εμφανίστηκε πρώτα στο R•U.

Στις 6 Μαρτίου το Reporters United αποκάλυψε σε συνεργασία με το Investigate Europe ότι η εταιρεία Soft2bet, που κατέχει νόμιμη άδεια διαδικτυακού τζόγου στην Ελλάδα, έχει συνδεθεί με παράνομα διαδικτυακά καζίνο που στοχεύουν στο ελληνικό κοινό. 

Λιγότερο από δύο εβδομάδες αργότερα, το ρεπορτάζ εξαφανίστηκε από τα αποτελέσματα αναζήτησης της Google. Το ίδιο συνέβη και με τα αντίστοιχα άρθρα των άλλων μέσων ενημέρωσης που συμμετείχαν στην έρευνα και περιέγραφαν τις πρακτικές της ίδιας εταιρείας στην Εσθονία, την Πολωνία και τη Μάλτα.

Στηρίξτε την ανεξάρτητη δημοσιογραφία του Reporters United εδώ.

H δημοσιογραφική έρευνα φιμώθηκε και οι υπαίτιοι έμειναν στο απυρόβλητο γιατί η Google επέτρεψε την κατάχρηση του νόμου για την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας. Δυστυχώς, δεν ήταν η πρώτη φορά.

Πώς να λογοκρίνετε ένα ενοχλητικό άρθρο

Το κόλπο είναι απλό και, τουλάχιστον στην αρχή, αποτελεσματικό. 

Στις 18 Μαρτίου άγνωστοι κατήγγειλαν στην Google ότι η δημοσιογραφική μας έρευνα ήταν… δική τους, θέτοντας ζήτημα κλοπής πνευματικής ιδιοκτησίας. Προηγουμένως είχαν αναρτήσει αυτούσια την έρευνά μας στην πλατφόρμα μπλογκ tumblr, βάζοντας παλαιότερη ημερομηνία δημοσίευσης. (Το tumblr επιτρέπει στους χρήστες να «πειράξουν» την ημερομηνία δημοσίευσης – πρόκειται για το λεγόμενο backdating.) 

Η Google συμμορφώθηκε αμέσως με το αίτημα των «αγνώστων» και έσβησε τα ρεπορτάζ μας από τα αποτελέσματα αναζήτησης. 

Παράλληλα, με ηλεκτρονικό μήνυμά της την ίδια μέρα, μας ενημέρωσε για την απαλοιφή. 

Τον Απρίλιο, μετά από επιστολή του Investigate Europe, που εκπροσωπούσε το Reporters United και τα άλλα μέσα ενημέρωσης, η Google δέχτηκε να επαναφέρει τα ρεπορτάζ μας στα αποτελέσματα αναζήτησης. Όμως, οι ψευδείς καταγγελίες σε βάρος άλλων ιστοσελίδων που αναφέρονται στην ίδια έρευνα συνεχίζονται ακόμα και σήμερα. Με άλλα λόγια, οι άγνωστοι που δεν ήθελαν τα ρεπορτάζ για τη Soft2bet να γίνουν γνωστά εξακολουθούν να ζητούν από την Google την απάλειψη από τη μηχανή αναζήτησης των αναρτήσεων που αναφέρονται σ’ αυτά – και να το πετυχαίνουν.  

«Δίνουμε σκληρή μάχη κατά της κατάχρησης, αλλά δεν μπορούμε να μοιραστούμε με τα θύματα τις όποιες πληροφορίες υπάρχουν. Τα θύματα πρέπει να προσφύγουν στο δικαστήριο».

Απάντηση Google σε Investigate Europe και Reporters United

Απαντώντας στα ερωτήματά μας για την υπόθεση, η Google μάς δήλωσε ότι «καταπολεμά ενεργά τις απόπειρες κακόβουλης απαλοιφής περιεχομένου», χρησιμοποιώντας «έναν συνδυασμό αξιολόγησης από αυτοματοποιημένα συστήματα και ανθρώπους». 

«Είναι προφανές ότι αυτά τα συστήματα δεν κάνουν σωστά τη δουλειά τους. Το αποτέλεσμα είναι ότι η ελευθερία του Τύπου πλήττεται», λέει ο Γερμανός ευρωβουλευτής Τίμο Βέλκεν, ο οποίος κάνει εκστρατεία εναντίον της κατάχρησης του αμερικανικού νόμου για την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας DMCA (Digital Millennium Copyright Act). 

Από τα 50 και πλέον ψευδή αιτήματα προς την Google που αφορούσαν τον παράνομο τζόγο και τη Soft2bet, στα 39 οι άγνωστοι παρίσταναν (ψευδώς προφανώς) ότι εκπροσωπούσαν το Investigate Europe. Ισχυρίζονταν ότι οι αναδημοσιεύσεις της έρευνας από τα συνεργαζόμενα μέσα δήθεν παραβίαζαν την πνευματική τους ιδιοκτησία. 

Ο ευρωβουλευτής Βέλκεν κάνει λόγο για «πραγματικά ανησυχητικό φαινόμενο». «Έχει γίνει υπερβολικά απλό να θάψει κανείς μια ανεπιθύμητη δημοσιογραφική έρευνα», σημειώνει. Θα μπορούσε να ήταν το ίδιο εύκολο να μάθει ο θιγόμενος ποιος ζήτησε την εξαφάνιση της δουλειάς του. Αλλά δεν είναι. 

«Δίνουμε σκληρή μάχη κατά της κατάχρησης, αλλά δεν μπορούμε να μοιραστούμε με τα θύματα τις όποιες πληροφορίες υπάρχουν. Τα θύματα πρέπει να προσφύγουν στο δικαστήριο», μας είπε η Google.

«Όταν ολόκληρες δημοσιογραφικές έρευνες εξαφανίζονται από τα αποτελέσματα αναζήτησης με βάση ανώνυμες ή ψευδείς καταγγελίες, δεν μιλάμε απλώς για τεχνικό ζήτημα, αλλά για συστηματική αδυναμία που οι επιτήδειοι εκμεταλλεύονται».

Αλιόσα Ατζάνοβιτς, EDRi

Η Google αρνείται να κατονομάσει τον δράστη

Η Ελλάδα, όπως και οι περισσότερες άλλες ευρωπαϊκές χώρες, υπάγεται στην Google Ιρλανδίας, η οποία όμως πρέπει να λάβει αίτημα από ελληνική δημόσια αρχή και φυσικά αυτό να συμμορφώνεται με την ιρλανδική, την ευρωπαϊκή και την ελληνική νομοθεσία, καθώς και με τα διεθνή πρότυπα και την πολιτική της εταιρείας. 

Ρωτήσαμε από ποιο δικαστήριο ή από ποια ρυθμιστική αρχή πρέπει να γίνει η προσφυγή  – θα φανταζόταν κανείς ότι η Google θα είχε κάθε συμφέρον να μας διευκολύνει. Η απάντηση της εταιρείας: «Tα δικαιώματα σύμφωνα με τον νόμο και οι κατάλληλες οδοί νομικής προσφυγής καθορίζονται από τις κυβερνήσεις, δεν μπορούμε να σας δώσουμε περαιτέρω πληροφορίες. Δείτε εδώ την ιστοσελίδα μας».

«Όταν ολόκληρες δημοσιογραφικές έρευνες εξαφανίζονται από τα αποτελέσματα αναζήτησης με βάση ανώνυμες ή ψευδείς καταγγελίες δεν μιλάμε απλώς για τεχνικό ζήτημα, αλλά για συστηματική αδυναμία που οι επιτήδειοι εκμεταλλεύονται», λέει ο Αλιόσα Ατζάνοβιτς από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ψηφιακών Δικαιωμάτων EDRi. 

Παρόμοια τακτική έχει χρησιμοποιηθεί και στο παρελθόν για να λογοκριθεί αρνητικό περιεχόμενο που αφορούσε τη Soft2bet. Οι ειδήσεις για την αστυνομική επιχείρηση στα γραφεία της εταιρείας στην Ουκρανία το 2021 αφαιρέθηκαν προσωρινά από τις μηχανές αναζήτησης με βάση και πάλι καταγγελίες περί κλοπής πνευματικής ιδιοκτησίας. (Περισσότερα εδώ, εδώ και εδώ.)

Οι ψευδείς καταγγελίες είναι φυσικά παράνομες. Αλλά πέρα από τις νομικές συνέπειες, θα μπορούσαν να λάβουν και οι πλατφόρμες εσωτερικά μέτρα. «Πρέπει οι πλατφόρμες να φροντίσουν ώστε αυτοί που κακόβουλα επιδιώκουν να απαλείψουν αποτελέσματα αναζήτησης να έχουν σοβαρές επιπτώσεις», μας είπε η Ευρωπαϊκή Ένωση Ψηφιακών Δικαιωμάτων EDRi. 

Ρωτήσαμε την Google αν θα επιβάλει τέτοιες κυρώσεις. Μας παρέπεμψε στις προηγούμενες απαντήσεις της, οι οποίες ωστόσο δεν έλεγαν τίποτα τέτοιο. 

Το ρεπορτάζ λογοκριμένο αλλά η Soft2bet αγοράζει διαφημίσεις στα ΜΜΕ

Οι προσπάθειες να εξαφανιστεί η έρευνά μας από τις μηχανές αναζήτησης συνέπεσαν με διαφημιστική καμπάνια της Soft2bet σε δεκάδες μέσα ενημέρωσης, όπως το Reuters και το CBS News. 

Στην Εσθονία η εταιρεία αγόρασε διαφήμιση στο Delfi, το μέσο που συμμετείχε στην έρευνά μας. Λίγες μέρες αργότερα το ρεπορτάζ μας εξαφανίστηκε από τις αναζητήσεις λόγω των γνωστών καταγγελιών. Με αυτόν τον τρόπο, για ένα διάστημα λίγων εβδομάδων κάθε αναζήτηση με τους όρους Soft2bet και Delfi οδηγούσε στο πληρωμένο περιεχόμενο της Soft2bet μέσα στο σάιτ του Delfi.

Το Reporters United δεν τους παρείχε την ίδια δυνατότητα, καθώς δεν δέχεται διαφημίσεις, όπως εξηγούμε στη σελίδα διαφάνειας. Έτσι, αγοράστηκαν διαφημίσεις σε άλλα ελληνικά μίντια (για παράδειγμα, στο cnn.gr). 

Ο τίτλος των καταχωρήσεων ήταν επίσης σχεδιασμένος για να μπερδεύει τις μηχανές αναζήτησης, καθώς περιείχε τις λέξεις «Soft2bet» και «έρευνα». Φυσικά η «έρευνα» της εταιρείας για τον εαυτό της περιορίστηκε σε διθυράμβους για την «καινοτομία στο αθλητικό στοίχημα και τα καζίνο», καθώς και την «είσοδο σε ρυθμιζόμενες αγορές». 

Η έρευνα του Investigate Europe και του Reporters United είχε αποκαλύψει ότι ο ιδιοκτήτης της Soft2bet Ούρι Πόλιαβιτς, ουκρανικής καταγωγής Ισραηλινός και κάτοικος Κύπρου, συνέβαλε με τους συνεργάτες του στη δημιουργία τουλάχιστον 114 διαδικτυακών καζίνο που βρίσκονται στη μαύρη λίστα πολλών ευρωπαϊκών χωρών. 

Κάποια από αυτά στοχεύουν σε χρήστες που μιλούν ελληνικά, την ώρα που η εταιρεία έχει άδεια νόμιμου παρόχου στην Ελλάδα με την επωνυμία Elabet. Υποτίθεται πως πριν την αδειοδότηση γίνεται έλεγχος ότι ο πάροχος δεν συνδέεται με παράνομο τζόγο. Η ελληνική ρυθμιστική αρχή, η Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων (ΕΕΕΠ), δεν μας είπε τι διαπίστωσε στον έλεγχο ούτε ανέλαβε κάποια δράση μετά τις αποκαλύψεις μας, υποστηρίζοντας ότι δεν κινείται με βάση δημοσιεύματα αλλά με βάση καταγγελίες.

Ρωτήσαμε τη Soft2bet αν η ίδια ή κάποια εταιρεία του Ούρι Πόλιαβιτς σχετίζεται με τα 50 και πλέον αιτήματα αφαίρεσης των ρεπορτάζ μας από τα αποτελέσματα της Google. Δεν λάβαμε απάντηση.

Μετά τη δημοσίευση του άρθρου μας, στις 6 Μαρτίου, η Elabet, που βρισκόταν σε δοκιμαστική λειτουργία, ξεκίνησε να δέχεται κανονικά παίκτες. Θα μπορούσε να εκληφθεί και ως μήνυμα ότι τίποτα δεν την αγγίζει. 

Το άρθρο Google vs Reporters United: Η πολυεθνική λογόκρινε την έρευνά μας για τον τζόγο εμφανίστηκε πρώτα στο R•U.

9.594 είναι οι παράνομες ιστοσελίδες τζόγου που κοσμούν την πιο πρόσφατη «μαύρη λίστα» της Επιτροπής Ελέγχου και Εποπτείας Παιγνίων (ΕΕΕΠ), της ρυθμιστικής αρχής για τον τζόγο στην Ελλάδα. Η μαύρη λίστα έχει σκοπό να προστατεύσει το κοινό από τον παράνομο τζόγο, αλλά μοιάζει πιο πολύ με λευκή πετσέτα: το ελληνικό κράτος έχει συνθηκολογήσει – είτε από ανεπάρκεια είτε από συμφέρον – με τη βιομηχανία του τζόγου – νόμιμη και παράνομη.

Η έρευνα του Reporters United για τον τζόγο, σε συνεργασία με τη διεθνή δημοσιογραφική ομάδα Investigate Europe, αποκαλύπτει πόσο απροστάτευτη είναι η ελληνική κοινωνία απέναντι στην ανεξέλεγκτη εξάπλωση εθιστικών προϊόντων και υπηρεσιών (καζίνα, στοίχημα, τυχερά παιχνίδια), με τις αρχές να διαβεβαιώνουν πως ελέγχουν την αγορά και τη νόμιμη βιομηχανία του τζόγου να δείχνει με το δάχτυλο την παράνομη. 

Όμως, οι διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στον νόμιμο και τον παράνομο τζόγο είναι θολές. Τα ευρήματα στο πρώτο μέρος της έρευνας: 

• Η ελληνική πολιτεία έδωσε άδεια νόμιμου παρόχου στην Elabet, εταιρεία του διεθνούς ομίλου Soft2Bet που, σύμφωνα με την έρευνά μας, συνδέεται με δεκάδες παράνομα στην Ελλάδα ονλάιν καζίνα. «Η εξέταση του φακέλου της δεν βρήκε τίποτα μεμπτό», απαντά η ΕΕΕΠ. «Αβάσιμοι οι ισχυρισμοί», λέει η εταιρεία.

• Οι μεγάλες νόμιμες εταιρείες στοιχηματισμού επικαλούνται την απώλεια κρατικών εσόδων από τον παράνομο τζόγο, με σκοπό να διεκδικήσουν «προνόμια» για τους πελάτες τους τα οποία προσφέρονται από τα παράνομα σάιτ (όπως η αύξηση του ορίου στοιχηματισμού). Αυτά τα προνόμια αυξάνουν τον κίνδυνο εθισμού και στις νόμιμες ιστοσελίδες.

• Η ΕΕΕΠ δημοσιεύει «μαύρη λίστα» χιλιάδων μη αδειοδοτημένων ιστοσελίδων, που είναι μπλοκαρισμένες από το ελληνικό ίντερνετ. Κι όμως, εγγραφήκαμε, πληρώσαμε και παίξαμε σε σάιτ της μαύρης λίστας χωρίς καν VPN (πρόγραμμα που αποκρύπτει την τοποθεσία του χρήστη).

Το πλέγμα Soft2bet: Μία η νόμιμη ιστοσελίδα – 55 χωρίς άδεια

Στη σκηνή του συνεδρίου της βιομηχανίας του τζόγου SBC στη Βαρκελώνη, το 2024, ο Ούρι Πόλιαβιτς χαμογελούσε πλατιά κρατώντας στα χέρια του το βραβείο του «Ηγέτη της Χρονιάς». Ο Πόλιαβιτς, Ισραηλινός που ζει στην Κύπρο, ίδρυσε το 2016 την εταιρεία διαδικτυακού τζόγου Soft2bet, στον αστερισμό της οποίας περιλαμβάνεται μεταξύ άλλων το παράνομο (δηλαδή μη αδειοδοτημένο) στην Ελλάδα διαδικτυακό καζίνο Wazamba.

Στηρίξτε την ανεξάρτητη δημοσιογραφία του Reporters United εδώ.

Στην Ελλάδα, η εταιρεία του Πόλιαβιτς, έλαβε άδεια νόμιμου παρόχου τον Σεπτέμβριο του 2023, με την επωνυμία Elabet. (Παρότι σε λίγο συμπληρώνονται δύο χρόνια, η Elabet βρίσκεται ακόμα σε «δοκιμαστική» λειτουργία, δηλαδή δεν επιτρέπει τον στοιχηματισμό στο σάιτ της.)

«Λειτουργούμε με πλήρη συμμόρφωση προς τους ισχύοντες νόμους, κανονισμούς και όρους αδειοδότησης».

Απάντηση Soft2bet

«Αν μια εταιρεία έχει δεσμούς με μη αδειοδοτημένους παρόχους δεν πρέπει να παίρνει άδεια», δήλωσε η Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων προς το Reporters United. «Η Επιτροπή προχώρησε σε πλήρη αξιολόγηση δέουσας επιμέλειας σύμφωνα με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, δεν βρέθηκαν στοιχεία που να συνδέουν τη Soft2Bet με οποιονδήποτε ιστότοπο που περιλαμβάνεται στη μαύρη λίστα». (Οι πλήρεις απαντήσεις της ΕΕΕΠ εδώ.)

«Λειτουργούμε με πλήρη συμμόρφωση προς τους ισχύοντες νόμους, κανονισμούς και όρους αδειοδότησης», απάντησε η Soft2bet στα ερωτήματα του Investigate Europe και του Reporters United. «Αρνούμαστε κατηγορηματικά τους αβάσιμους ισχυρισμούς και τους παραπλανητικούς υπαινιγμούς που παρουσιάζονται στο μέιλ σας. Οποιοσδήποτε υπαινιγμός ότι η Soft2bet εμπλέκεται σε ανάρμοστες δραστηριότητες είναι εντελώς ψευδής, δυσφημιστικός και αβάσιμος».

Κι όμως, η έρευνά μας κατέδειξε ισχυρούς δεσμούς ανάμεσα στην Soft2bet, τον Πόλιαβιτς και παρόχους μη αδειοδοτημένου διαδικτυακού τζόγου. Στην ελληνική μαύρη λίστα μετρήσαμε 55 μη αδειοδοτημένες ιστοσελίδες που σχετίζονται με την Soft2bet.

Κάτω από τη νόμιμη επιφάνεια, «μια θάλασσα εγκληματικότητας»

Θεωρητικά, οι διαφορές ανάμεσα στον νόμιμο και τον παράνομο τζόγο είναι απολύτως ξεκάθαρες: Οι νόμιμες εταιρείες έχουν πληρώσει στο ελληνικό κράτος 5 εκατ. ευρώ για άδεια διάρκειας επτά ετών, δεν δέχονται παίκτες κάτω των 21 ετών και υποβάλλουν τις διαφημιστικές εκστρατείες τους προς έγκριση από την ΕΕΕΠ. 

Ο διαδικτυακός τζόγος παραμένει αυστηρά περιορισμένος σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ άλλων στη Γερμανία. Όταν η Ελλάδα αποφάσισε να προχωρήσει σε αδειοδοτήσεις εταιρειών, προσωρινά το 2011 και οριστικά το 2020, το βασικό επιχείρημα ήταν ότι θα μπει τάξη στο χώρο και θα παταχθεί ο παράνομος τζόγος. 

Η ίδια η ΕΕΕΠ το 2019 εκτιμούσε ότι το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο «θα συμβάλει αποφασιστικά στην συμμόρφωση ολοένα και περισσότερων παρόχων οι οποίοι πλέον εφόσον δεν κατέχουν σχετική άδεια θα αποφεύγουν την παράνομη δραστηριότητα τους στην πλήρως ρυθμισμένη ελληνική αγορά».

Στην πραγματικότητα, αυτό που συνέβη ήταν ότι οι ελληνικές αρχές επέτρεψαν να σαρώσει την ελληνική κοινωνία ένα κύμα που σήκωσε όλες τις βάρκες, νόμιμες και παράνομες. 

Σύμφωνα με την ΕΕΕΠ, τα έσοδα των εταιρειών (GGR – Gross Gaming Revenue, δηλαδή το καθαρό ποσό που έχασαν οι παίκτες στον νόμιμο τζόγο στην Ελλάδα) το 2024 ήταν 2,88 δισ. ευρώ, αυξημένο κατά 11% σε σχέση με το 2023. 

Μόνος του ο διαδικτυακός τζόγος κατέγραψε αύξηση 23%, καθώς οι παίκτες έχασαν πάνω από 1 δισ. ευρώ το 2024, ενώ το 2023 είχαν χάσει «μόλις» 865 εκατ. ευρώ. Το 2024 το δημόσιο εισέπραξε παραπάνω από 1 δισ. ευρώ από φόρους και δικαιώματα, ενώ ο ρυθμός ανάπτυξης της αγοράς των τυχερών παιγνίων είναι πέντε φορές μεγαλύτερος από τον ρυθμό ανάπτυξης του ΑΕΠ της χώρας.

«Αν τον αφήσουμε [τον παράνομο τζόγο] πέντε χρόνια ακόμα να εξελιχθεί όπως εξελίσσεται, θα είναι βόμβα για την κοινωνία».

Δημήτρης Ντζανάτος, πρόεδρος ΕΕΕΠ

Ο παράνομος τζόγος επίσης αυξάνεται αλματωδώς, αν και λόγω της φύσης της δραστηριότητας δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία: Έρευνα που ανέθεσε η ΕΕΕΠ στην Kapa Research εκτίμησε ότι το 2022 περίπου 800.000 παίκτες δαπάνησαν στο διαδίκτυο και σε «παραδοσιακές» παράνομες λέσχες 1,4 δισ. ευρώ, ενώ το 2023 περίπου 900.000 παίκτες δαπάνησαν περίπου 1,7 δισ. ευρώ. Το χειρότερο: το 10% όσων τζογάρουν παράνομα είναι ανήλικοι.

Η μαύρη λίστα της ΕΕΕΠ σήμερα περιλαμβάνει πάνω από 9.500 καταχωρήσεις, σχεδόν τετραπλάσιες σε σύγκριση με το 2021, τη χρονιά που δόθηκαν οι πρώτες άδειες για τους νόμιμους διαδικτυακούς παρόχους. «Το γεγονός αυτό αποδεικνύει τη συνεχή δέσμευσή μας για ελέγχους συμμόρφωσης», δήλωσε στο Reporters United ο γενικός διευθυντής της ΕΕΕΠ Αντώνης Αλεξίου.

Το Wazamba, το παράνομο στην Ελλάδα καζίνο της Soft2bet, εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην ελληνική μαύρη λίστα το 2022. Μέχρι σήμερα υπάρχουν πάνω από είκοσι παραλλαγές της ιστοσελίδας εγγεγραμμένες στη μαύρη λίστα, άρα υποτιθέμενα μπλοκαρισμένες. Με μια απλή αναζήτηση του Wazamba στο google καταφέραμε να μπούμε και να κάνουμε εγγραφή χωρίς VPN. Μάλιστα, κάναμε κανονικά κατάθεση χρημάτων με Mastercard. Στο live chat έγινε ο εξής διάλογος:

Ερώτηση: «Το Wazamba.com βρίσκεται στην blacklist της ΕΕΕΠ. Είστε σίγουρα νόμιμο καζίνο;»

Απάντηση: «Μην ανησυχείτε, μπορείτε να παίξετε στο καζίνο μας». 

Έστω και καθυστερημένα, ο επικεφαλής της ΕΕΕΠ Δημήτρης Ντζανάτος δείχνει να αντιλαμβάνεται το πρόβλημα. «Αν τον αφήσουμε [τον παράνομο τζόγο] πέντε χρόνια ακόμα να εξελιχθεί όπως εξελίσσεται, θα είναι βόμβα για την κοινωνία», μας είπε.

Ένα παράνομο καζίνο με 1 εκατ. επισκέψεις από την Ελλάδα

Ας δούμε τώρα την ιστορία της Soft2bet.

Ο Φέλιξ είναι ένας πενηντάχρονος Γερμανός που εθίστηκε τόσο πολύ στον διαδικτυακό τζόγο, ώστε να περνάει κάθε ελεύθερη στιγμή στο κινητό του «ακόμα και όταν κρατούσα την κόρη μου από το χέρι και πηγαίναμε στο πάρκο». 

Ένα από τα διαδικτυακά καζίνα που ήξεραν με τον καλύτερο τρόπο να εκμεταλλευτούν την αδυναμία του ήταν το Wazamba, το οποίο, επειδή εκείνος έχανε μεγάλα ποσά, τον ενθάρρυνε να ποντάρει όλο και περισσότερα, παρέχοντάς του προνόμια VIP. Έξι μήνες στο Wazamba ήταν αρκετοί για να χάσει 245.000 ευρώ και να πάρει εννέα δάνεια τα οποία ξεπληρώνει ακόμα. «Μου κατέστρεψαν τη ζωή», λέει. (Σε διάστημα τριών ετών έχασε συνολικά 400.000 ευρώ σε αυτήν και σε άλλες εφαρμογές διαδικτυακού τζόγου). 

Ο Φέλιξ κινήθηκε δικαστικά ζητώντας τα λεφτά του πίσω καθώς το Wazamba δεν είχε άδεια και το 2023 δικαιώθηκε – αλλά ώς σήμερα δεν έχει πάρει πίσω ούτε ένα ευρώ. Το 2023 και το 2024 οι δύο εταιρείες που συνδέονταν με τα καζίνα του Πόλιαβιτς και του συνεργάτη του, επίσης κατοίκου Κύπρου, Ντένις Μπούτκο, Αraxio και Rabidi δήλωσαν πτώχευση. Φυσικά, το Wazamba και τα άλλα διαδικτυακά καζίνο συνέχισαν τη δραστηριότητά τους ανεπηρέαστα από τις αλλαγές στην εταιρική δομή.

«Πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας υπάρχει ο νόμιμος κλάδος που είναι ιδιαίτερα ορατός – ρυθμίζεται, φορολογείται, ελέγχεται. Αλλά επιπλέει μέσα σε μια θάλασσα εγκληματικότητας».

Ισμαήλ Βάλι, ιδρυτής της πλατφόρμας ανάλυσης της αγοράς Yield Sec

Το γεγονός ότι η Soft2bet δημιούργησε το Wazamba δεν χωράει αμφισβήτηση. To εμπορικό σήμα της Wazamba κατοχυρώθηκε με αίτηση της εταιρείας συμμετοχών της Soft2bet το 2019, ενώ το 2020 η Soft2bet καυχήθηκε για την επιτυχία του Wazamba σε δελτίο τύπου. 

Ακολούθησαν τα δικαστήρια παικτών που δικαιώθηκαν σε χώρες όπως η Γερμανία και η Αυστρία, καθώς και η αναδιοργάνωση των εταιρειών. Με την πτώχευση των Araxio και Rabidi, τα περιουσιακά τους στοιχεία εξαφανίστηκαν πίσω από αδιαφανείς εταιρικές δομές στις οποίες δεν μπορούν να φτάσουν οι πιστωτές. Οι άμεσοι δεσμοί με τον Πόλιαβιτς και τον Μπούτκο κόπηκαν. 

Πατήστε στα βέλη (αριστερά / δεξιά) για να δείτε το πλέγμα εταιρειών της Soft2bet σε δύο διαφορετικές χρονικές στιγμές (2022 και 2024).

Τώρα, πολλά από τα 114 εμπορικά σήματα των διάφορων διαδικτυακών καζίνο που ανήκαν στους δύο συνεργάτες εμφανίζονται ως περιουσιακά στοιχεία της εταιρείας Genetix με έδρα το Ντουμπάι. Ωστόσο ο ίδιος Κύπριος δικηγόρος, ειδικός στο δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας, που περιγράφεται εδώ και χρόνια με διάφορους ρόλους (γραμματέας, νόμιμος εκπρόσωπος) σε πλήθος εταιρικών εγγράφων της Soft2bet, εμφανίζεται να έχει κατοχυρώσει τα εμπορικά σήματα της Genetix. 

Θέσαμε τα στοιχεία αυτά υπόψη της ΕΕΕΠ αλλά ως αυτή τη στιγμή δεν έχουμε λάβει απάντηση. 

«Αυτή η επίκληση του παράνομου τζόγου είναι μια απάτη για να δικαιολογούμε την όλο και μεγαλύτερη προσφορά τζόγου στο κοινό». 

Αντώνης Στεργιώτης, πρόεδρος ΕΕΕΠ, 2015-2016

Στην Ιταλία, ένα από τα καζίνα που δημιούργησε η Soft2bet για λογαριασμό τρίτων, το Boomerang, κατάφερε να γίνει «επίσημος στοιχηματικός εταίρος» της ποδοσφαιρικής ομάδας της Μίλαν, χωρίς ποτέ να έχει πάρει άδεια στη χώρα. 

Το Boomerang είναι ένα από τα καζίνα που κάνουν χρυσές δουλειές στην Ελλάδα, κι ας μη διαθέτει ούτε εδώ άδεια. Δεδομένα της πλατφόρμας Similarweb, που καταγράφει την κίνηση ιστοσελίδων, έδειξαν ότι δέχτηκε 1 εκατομμύριο επισκέψεις από την Ελλάδα σε διάστημα τριών μηνών. 

Παράγοντες του χώρου περιγράφουν τη βιομηχανία των τυχερών παιχνιδιών ως αγορά – παγόβουνο. «Πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, υπάρχει ο νόμιμος κλάδος που είναι ιδιαίτερα ορατός – ρυθμίζεται, φορολογείται, ελέγχεται. Αλλά επιπλέει μέσα σε μια θάλασσα εγκληματικότητας – και αυτό είναι η νέα κανονικότητα», μας εξηγεί ο Ισμαήλ Βάλι (Ismail Vali), ιδρυτής της πλατφόρμας ανάλυσης της αγοράς Yield Sec.

Η «ελκυστικότητα» του νόμιμου τζόγου

Εκπρόσωποι της βιομηχανίας του νόμιμου τζόγου, έχουν ψηλά στην ατζέντα τους την καταπολέμηση του παράνομου.  Μάλιστα, με πρόταγμα την πάταξή του, διεκδικούν συνεχώς ευνοϊκότερες ρυθμίσεις. Παράδειγμα: Ανταποκρινόμενη στα αιτήματα των νόμιμων εταιρειών, μετά από εισήγηση της ΕΕΕΠ το 2022, πέρασε την αύξηση του ορίου πονταρίσματος στα διαδικτυακά «φρουτάκια» από τα 2 στα 20 ευρώ με το επιχείρημα ότι οι παράνομοι πάροχοι επιτρέπουν πονταρίσματα χωρίς όριο.

Όμως, το επιχείρημα ότι δεν πρέπει να τεθούν αυστηρά όρια στον νόμιμο τζόγο γιατί οι παίκτες θα στραφούν στον παράνομο διαποτίζει τη φιλοσοφία της σημερινής ΕΕΕΠ.  Σε παρουσίασή της το 2023, ως υπ’ αριθμόν ένα στόχος τίθεται «η αναβάθμιση της ελκυστικότητας του νόμιμου δικτύου».

«Αυτή η επίκληση του παράνομου τζόγου είναι μια απάτη για να δικαιολογούμε την όλο και μεγαλύτερη προσφορά τζόγου στο κοινό», υποστήριξε στο Reporters United ο Αντώνης Στεργιώτης, πρόεδρος της ΕΕΕΠ την περίοδο 2015-2016. Κατά τον κ. Στεργιώτη, είναι παράδοξο να λέγεται ότι στο όνομα του δημοσίου συμφέροντος ο νόμιμος τζόγος πρέπει να γίνει τόσο επιθετικός και ελκυστικός που να μοιάζει με τον παράνομο.

Το άρθρο Πάει κουβά ο έλεγχος του παράνομου τζόγου στην Ελλάδα εμφανίστηκε πρώτα στο R•U.