Editing: Χριστόφορος Κάσδαγλης

Αφήνω τον καπουτσίνο πάνω στο τραπέζι όπου κάθονται οι δύο άνδρες. «Καλό αφρόγαλα έκανες», μου λέει ο Βασίλης, το αφεντικό μου στο Ραραού, ένα εκ των πολλών αμαλγαμάτων καφετέρια-μπαρ-εστιατόριο στα Εξάρχεια. Συνεχίζει να συνομιλεί με τον φίλο του ενώ καθαρίζω τα γύρω τραπέζια. Ο φίλος του με ρωτάει αν σπουδάζω και του απαντάω ότι έχω τελειώσει καιρό με τη σχολή και είμαι από τους τυχερούς που κατάφεραν να βρουν δουλειά στον κλάδο τους. «Τι σπούδασες;» «Δημοσιογραφία». Ο Βασίλης γυρνά και του λέει: «Κατάλαβες, ε; Δεν πρέπει να την πειράζουμε και πολύ αυτήν, μπορεί να γράψει τίποτα για εμάς». Γελάνε κι οι δύο. 

Το πρωί δημοσιογράφος, το βράδυ σερβιτόρα

Δεν είμαι η μόνη νέα δημοσιογράφος που κάνει δύο δουλειές. Πολλοί συμφοιτητές μου χρειάστηκε κάποια στιγμή να ισορροπήσουν μεταξύ μιας μετρίως πληρωμένης δημοσιογραφικής δουλειάς και μεροκάματων σε καφετέριες, μπαρ, εστιατόρια, καταστήματα με ρούχα και αποθήκες. 

Όταν το 2026 έλαβα μια υποτροφία στο Reporters United με αντικείμενο το περιβαλλοντικό ρεπορτάζ, δεν θέλησα να χάσω την ευκαιρία και ζήτησα άδεια άνευ αποδοχών από την κανονική μου δουλειά. (Η υποτροφία μού απέφερε 8.000 ευρώ μικτά για μερική απασχόληση οκτώ μηνών.) Παράλληλα όμως χρειάστηκε να αναζητήσω δεύτερη δουλειά για να καλύψω τη διαφορά. 

Ο Απρίλης με βρήκε να τριγυρνώ στην Κυψέλη και τα Εξάρχεια, με σκοπό να βρω δουλειά σε μια θέση μερικής απασχόλησης. Ο κ. Βασίλης Αβασσιάν, ο άνθρωπος που μου συστήθηκε ως ιδιοκτήτης του Ραραού (ιδιότητα την οποία ο ίδιος αρνείται όπως θα δουμε αργότερα), ήταν ο μόνος που δέχτηκε να με προσλάβει χωρίς προϋπηρεσία. Το μαγαζί είχε αλλάξει διεύθυνση πριν μερικούς μήνες, κρατώντας το όνομα που του είχε δώσει ο προηγούμενος ιδιοκτήτης. Δούλεψα ως σερβιτόρα στη γωνία των οδών Μπενάκη και Βαλτετσίου από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο του 2026. 

Είναι απλό να δουλεύεις ως σερβιτόρα. Παίρνεις παραγγελίες, πηγαίνεις το φαγητό και τα ποτά στους πελάτες (χύνεις και μερικά πάνω στους καθήμενους), καθαρίζεις ποτήρια, τραπέζια, πάγκους, πατώματα, μαχαιροπήρουνα, τα τζάμια, τις τουαλέτες. Από την αρχή δούλευα νύχτα. Το μαγαζί είχε βραδιές με ζωντανή παραδοσιακή μουσική και πάρτι με ντιτζέι που έπαιζαν ηλεκτρονική. Οι περισσότεροι πελάτες ήταν τουρίστες που παράγγελναν πίνσα με μοτσαρέλα ενώ, οι ντόπιοι έπαιρναν μπίρες και κρασιά δύο ευρώ ακριβότερα από τα υπόλοιπα μαγαζιά των Εξαρχείων.

Το φάσμα της απληρωσιάς

Κατάλαβα πως η πληρωμή μπορεί να ήταν πρόβλημα όταν ξεκίνησα να μιλάω με την Κατερίνα*, εργαζόμενη στο Ραραού. Ξεκίνησε να δουλεύει στο μαγαζί αφότου μίλησε με τον υπεύθυνο, ο οποίος της υποσχέθηκε καλές αποδοχές, πληρωμή κάθε 1η και 15η του μηνός, ένσημα και ασφάλεια. Ήταν τέλη Μαΐου, σε μια βάρδια με λίγο κόσμο, όταν της εκμυστηρεύτηκα ότι δεν έχω πληρωθεί ακόμα. Με συμβούλεψε να το λύσω γρήγορα. 

Από τις 14 Ιουνίου ο εργοδότης δεν μου απάντησε σε καμία κλήση και σε κανένα μήνυμα. 

Ήξερα ήδη πως κάτι δεν πήγαινε καλά, καθώς δεν χτυπούσαμε κάρτες προσέλευσης και αποχώρησης από την εργασία μας, παρόλο που οι βάρδιές μας ήταν καταγεγραμμένες στην Εργάνη. Έχοντας ξεκινήσει στα μέσα Απριλίου, δεν περίμενα να πληρωθώ από την αρχή. Όταν ο Μάιος έφτασε στο τέλος του, κι αφού με ρώτησε κι ο ίδιος ο κ. Αβασσιάν πόσα μου χρωστάει, ζήτησα να πληρωθώ τα δεδουλευμένα μου. Τότε κατάλαβα τη συμβουλή της Κατερίνας. 

Ξεκίνησε το κυνήγι. Του υπενθύμιζα σχεδόν καθημερινά την οφειλόμενη πληρωμή. Η απάντησή του ήταν πως, επειδή άργησα πολύ να του πω πόσα μου χρωστάει, το ποσό των 958 ευρώ ήταν μεγάλο και δεν είχε να με πληρώσει. Την ίδια περίοδο ο κ. Αβασσιάν άνοιγε το Mentor Athens, μια νέα επιχείρησή στον Κεραμεικό. 

Η φθορά στο Ραραού ήρθε σταδιακά. Μια τυχαία μέρα ο υπεύθυνος του μαγαζιού παραιτήθηκε. Άρχισαν να χαλάνε αντικείμενα χωρίς να επιδιορθώνονται, όπως το πλυντήριο πιάτων. Δεν παίρναμε τις ίδιες ποσότητες σε προμήθειες όπως πριν. Κάθε μέρα είχε όλο και λιγότερους πελάτες.

Έπλενα ποτήρια όταν ήρθαν για να μεταφέρουν τον μουσικό εξοπλισμό από τα Εξάρχεια στον Κεραμεικό. Αυτό έβαλε οριστικό τέλος στις βραδιές ζωντανής μουσικής. Παράλληλα, ο κ. Αβασσιάν άρχισε να ζητά από τα μέλη του προσωπικού που εμπιστευόταν πιο πολύ να δουλέψουν στο Mentor. 

Ήθελα να φύγω. Κατάλαβα όμως πως, αν δήλωνα παραίτηση, δεν θα πληρωνόμουν ποτέ. Έτσι, συνέχισα να δουλεύω.

Θυμάμαι τις δύο τελευταίες μέρες μου στο Ραραού ως μια σειρά από τηλεφωνικούς διαπληκτισμούς με το αφεντικό, υποσχέσεις για την εξόφλησή μου και την αργή, απελπιστική συνειδητοποίηση ότι δεν υπήρχε περίπτωση να πληρωθώ. Πέντε ακόμη σερβιτόροι, ο λογιστής και ο υπεύθυνος του μαγαζιού, είχαν προστεθεί στη λίστα των απλήρωτων. Το διήμερο κορυφώθηκε με τη δική μου απόλυσή μέσω τηλεφώνου, στις 13 Ιουνίου.

Τα προαναφερόμενα μέλη του προσωπικού μάς επιβεβαίωσαν ότι έχουν ακόμα ενεργές συμβάσεις εργασίας με το Ραραού στην Εργάνη – όπως άλλωστε κι εγώ. 

Ο πρώτος χρόνος σύμβασης αορίστου χρόνου είναι δοκιμαστικός, επιτρέποντας στον εργοδότη να απολύσει τον εργαζόμενο χωρίς προειδοποίηση και αποζημίωση. Στην εστίαση οι εργοδότες εκμεταλλεύονται συχνά αυτόν τον όρο, με απόλυση ακόμη και λίγο πριν τη συμπλήρωση του έτους.

Η Επιθεώρηση Εργασίας αποτελεί ανεξάρτητη διοικητική αρχή με σκοπό τον έλεγχο της εφαρμογής της εργατικής νομοθεσίας.

 Όπως εξηγείται διεξοδικά στην ιστοσελίδα της Επιθεώρησης Εργασίας, για να είναι έγκυρη η απόλυση απαιτούνται έγγραφη καταγγελία, καταβολή της νόμιμης αποζημίωσης όπου προβλέπεται, τακτοποίηση μισθολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων και απουσία ειδικής νομικής προστασίας του εργαζομένου. Η παράβαση οποιασδήποτε προϋπόθεσης καθιστά την απόλυση άκυρη. Άκυρη είναι επίσης η καταχρηστική απόλυση, όπως σε περιπτώσεις απόλυσης ως αντιποίνων, όταν ο εργαζόμενος ασκεί νόμιμα δικαιώματα (για παράδειγμα, διεκδίκηση δεδουλευμένων) και απολύεται σε άμεση χρονική συνάφεια.

Αν και εγώ δεν δικαιούμαι αποζημίωση στην προκειμένη περίπτωση, το συνολικό οφειλόμενο ποσό μαζί με το δώρο Χριστουγέννων, τα επιδόματα αδείας και τις υπερωρίες ανέρχεται στα 1.255 ευρώ. Μέχρι και σήμερα έχω λάβει, εκτός τραπεζικού λογαριασμού, 470 ευρώ. Αν και τα λεφτά που μου χρωστάει το μαγαζί δεν φαίνονται πολλά, προορίζονταν για το ενοίκιο ενός μήνα και τα έξοδα του καλοκαιριού.

Από τις 14 Ιουνίου ο εργοδότης δεν μου απάντησε σε καμία κλήση και σε κανένα μήνυμα. 

Σωματείο Σερβιτόρων Μαγείρων

Η αντίδρασή μου ήταν να μιλήσω με κάποιο συνδικαλιστικό όργανο, ώστε να με καθοδηγήσουν για τα επόμενα βήματα. 

Η συνδικαλιστική δράση προστατεύεται από το άρθρο 23 του Συντάγματος, μέσω των συνδικαλιστικών οργανώσεων των εργαζομένων. Τα σωματεία είναι πρωτοβάθμιες συνδικαλιστικές οργανώσεις. Ιδρύονται από τουλάχιστον 20 άτομα που απασχολούνται στον ίδιο κλάδο ή έχουν τον ίδιο εργοδότη, έχουν μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα και νομική προσωπικότητα με εγγραφή σε ειδικό δημόσιο βιβλίο. 

Στον χώρο του επισιτισμού στην Αττική υπάρχουν αρκετές συνδικαλιστικές οργανώσεις. Το Συνδικάτο Επισιτισμού–Τουρισμού–Ξενοδοχείων Ν. Αττικής αποτελεί κλαδικό σωματείο με ευρύτερη κάλυψη και είναι μέλος της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδος (ΓΣΕΕ). Εντός αυτού δρα η ΛΑΝΤΖΑ, ένα αριστερό, ανοιχτό σχήμα εργαζομένων. Στην περιοχή των Εξαρχείων λειτουργεί το σωματείο βάσης «Σωματείο Σερβιτόρων Μαγείρων και λοιπών εργαζομένων του κλάδου του επισιτισμού» (Σ.Σ.Μ.). Πολλοί γνωστοί μού πρότειναν να πάω στο Σωματείο Σερβιτόρων Μαγείρων, καθώς έχουν δει την αγωνιστική τους δράση και τις επιτυχίες τους στον χώρο του επισιτισμού. 

Τα μέλη του Σωματείου Σερβιτόρων Μαγείρων με βοήθησαν να υπολογίσω τα δεδουλευμένα μου, με πληροφόρησαν για τις νομοθεσίες που με προστατεύουν ή με απειλούν ως εργαζόμενη, ενώ ενημερώνονταν εβδομαδιαία για την κατάσταση της υπόθεσής μου. Αφού με βοήθησαν να συντάξω ένα μήνυμα προς τον εργοδότη μου, όπου ανακεφαλαίωσα γραπτώς όσα συνέβησαν στη μεταξύ μας σχέση, κι αφού εκείνος δεν απάντησε, έπρεπε να στραφώ στην Επιθεώρηση Εργασίας. 

Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ)

30 Ιουνίου, 13:00 το μεσημέρι, Λεωφόρος Πατησίων 37. Δύο κοπέλες που δουλεύουν κι αυτές κάπου στα Εξάρχεια μπαίνουν μαζί μου στο ασανσέρ για τον δεύτερο όροφο. Αναρωτιούνται τι θα πρέπει να γράψουν στην καταγγελία κατά του εργοδότη τους. Έξω από τα γραφεία των καταγγελιών δύο ακόμα εργαζόμενα άτομα συμπληρώνουν το έντυπο της καταγγελίας τους, ψάχνουν μανιωδώς τα κινητά τους και μετράνε με τον δείκτη τις μέρες στα ηλεκτρονικά ημερολόγια. Η κατάθεση αίτησης με το προς εξέταση θέμα είναι απαραίτητη για την αρχή της επίλυσης της εργατικής διαφοράς.

Η Επιθεώρηση Εργασίας αποτελεί ανεξάρτητη διοικητική αρχή με σκοπό τον έλεγχο της εφαρμογής της εργατικής νομοθεσίας. Κάθε περιοχή έχει το δικό της Σώμα Επιθεώρησης. Μόνο η Αττική διαθέτει 18 τμήματα επιθεώρησης εργασιακών σχέσεων. 

Ο καθένας μπορεί να προσφύγει στην Επιθεώρηση για εργατικές διαφορές – ως εργαζόμενος, εργοδότης ή συνδικαλιστική οργάνωση. Τα θέματα προς αναφορά περιλαμβάνουν από οικονομικές οφειλές (όπως δεδουλευμένα, υπερωρίες, προσαυξήσεις, δώρα, επιδόματα αδειών, αποζημίωση απόλυσης), μέχρι και αδικίες εντός του εργασιακού περιβάλλοντος (όπως σεξουαλική παρενόχληση, άσκηση βίας, μη χορήγηση αδειών, διακρίσεις κάθε είδους. Η καταγγελία μπορεί να κατατεθεί ηλεκτρονικά αν έχει γίνει κανονική πρόσληψη και υπογραφή σύμβασης. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση το εργαζόμενο άτομο πρέπει να εμφανιστεί στο γραφείο της Επιθεώρησης και να κάνει την καταγγελία διά ζώσης. Οι επιθεωρητές εργασίας επιβεβαιώνουν πως ο κλάδος από τον οποίο λαμβάνουν τις περισσότερες καταγγελίες είναι η εστίαση.

Νέφος εταιρειών

Με τη συναδέλφισσά μου την Κατερίνα είχα μοιραστεί τη σκέψη να πάω στην Επιθεώρηση. Μου είπε πως θα ήταν μάταιο, πως αυτή και ο σύντροφός της έχουν ψάξει την επιχείρηση στο ΓΕΜΗ και πως ο κ. Αβασσιάν δεν εμφανίζεται να έχει καμία επιχείρηση. 

Η σύμβαση εργασίας υπογράφεται μόνο με την επωνυμία CHICFREAK ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Ι Κ Ε, με μοναδικό εταίρο, σύμφωνα με καταχώρηση στο ΓΕΜΗ, κάποιον Βαμβακερό Ιωάννη, τον οποίο η Κατερίνα αναγνώρισε ως έναν μάγειρα που ερχόταν περιστασιακά στο Ραραού. Προσπαθήσαμε να βρούμε τον κ. Βαμβακερό, αλλά τα στοιχεία επικοινωνίας που υπάρχουν στο ΓΕΜΗ οδηγούν στον κ. Αβασσιάν. Η διεύθυνση της εταιρείας είναι αυτή του Ραραού. Παράλληλα, το Mentor λειτουργεί υπό τον αριθμό μητρώου της CHICFREAK ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Ι Κ Ε. Το τηλέφωνο επικοινωνίας, καθώς και το μέιλ, ανήκουν στον κ. Βασίλειο Αβασσιάν.

Ψάχνοντας στο προφίλ του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, εντοπίσαμε και το μαγαζί CARNAL στο Μοναστηράκι, με εταίρους την CHIC N FREAK ENTERTAINMENT Ε.Ε. και άλλο ένα άτομο. Στην εν λόγω εταιρεία στο ΓΕΜΗ δεν εμφανίζεται ο Αβασσιάν, αλλά τρεις άλλοι εταίροι. Ωστόσο,τα στοιχεία επικοινωνίας (μέιλ και τηλέφωνο) είναι πάλι τα δικά του. Από εκεί βρίσκουμε και την εταιρεία διαχείρισης ακινήτων CITY CHIC Ο.Ε, όπου ο ίδιος δεν συμπεριλαμβάνεται στους εταίρους, όμως το τηλέφωνο ταυτίζεται. Παράλληλα, κατά καιρούς έχει αναφέρει πως έχει ανοίξει (και κλείσει) ένα ακόμα κλαμπ, με την επωνυμία Arcane, στον Βοτανικό, το οποίο έχει σελίδα στο Facebook, όμως δεν καταφέραμε να το εντοπίσουμε στο ΓΕΜΗ.

Μετά από αναζήτηση του επιθεωρητή εργασίας, διαπιστώθηκε πως μετά την απόλυσή μου ο πρώην εργοδότης μου είχε κλείσει το Ραραού, με αποτέλεσμα η καταγγελία να μην μπορεί να του παραδοθεί.

Η μέρα του ραντεβού

28 Ιουλίου, ώρα 9.30. Ξανά στη λεωφόρο Πατησίων, για το ραντεβού μου στην Επιθεώρηση Εργασίας. Η ασφάλεια στην πόρτα, αφού ζητά την ταυτότητά μου, με ενημερώνει πως κανείς δεν έχει έρθει. «Τις περισσότερες φορές δεν έρχονται. Μια κοπέλα χθες περίμενε 45 λεπτά και το αφεντικό της δεν εμφανίστηκε». Μαζί μου έχει έρθει μια κοπέλα που προσέφυγε στο σωματείο την ίδια εβδομάδα με εμένα και προσφέρθηκε να με συνοδεύσει. Το γνωστό πρόσωπο καταπράυνε το άγχος μου, καθώς μετά από όλη αυτή τη διαδικασία συνειδητοποίησα πως δεν ήμουν έτοιμη ν’ αντιμετωπίσω μόνη μου τον κ. Αβασσιάν.

Η επίλυση της εργατικής διαφοράς γίνεται με φυσική παρουσία στα γραφεία του αρμόδιου Τμήματος Επιθεώρησης Εργασιακών Σχέσεων μεταξύ εργοδότη, εργαζόμενου και επιθεωρητή, με στόχο την επίλυση ή τον συμβιβασμό. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα της Επιθεώρησης Εργασίας, αν ένα από τα δύο μέρη απουσιάσει αδικαιολόγητα, θεσπίζεται μαχητό τεκμήριο για την αλήθεια των πραγματικών ισχυρισμών της παρούσας πλευράς.

Αν υπάρξει συμμόρφωση, η υπόθεση αρχειοθετείται. Διαφορετικά, ο επιθεωρητής συντάσσει νέο πόρισμα και, εφόσον διαπιστωθούν παραβάσεις, μπορεί να επιβάλει διοικητικές κυρώσεις. Αν διαπιστωθεί ποινικό αδίκημα, υποβάλλεται μήνυση.

Ο κ. Αβασσιάν δεν εμφανίστηκε τη μέρα της διαδικασίας. Δεν εμφανίστηκε ούτε στην εξ αναβολής διαδικασία στις 10 Σεπτεμβρίου. Όταν ήρθε στο σωματείο άλλος ένας σερβιτόρος για να μιλήσει για τη δική του ιστορία με το Ραραού αλλά και το Mentor (το οποίο έκλεισε ένα μήνα μετά το πρώτο), αποφασίσαμε να με συνοδεύσει στην επόμενη συνάντηση. Έτσι έκανα μία τελευταία έγκληση στον κ. Αβασσιάν για τις 14 Οκτωβρίου.

Το Reporters United απηύθυνε ερωτήσεις στον κ. Αβασσιάν. Μας απάντησε τηλεφωνικά.

Ο κ. Αβασσιάν επιβεβαιώνει πως το Ραραού δεν υπάρχει πια και πως τρεις-τέσσερις εργαζόμενοι, ανάμεσά τους κι εγώ, είμαστε απλήρωτοι. Υποστήριξε πως το μαγαζί δεν του ανήκει, ότι ο ίδιος ήταν «υπεύθυνος του μαγαζιού» και ότι οι πραγματικοί του ιδιοκτήτες είναι ένα ζευγάρι που καταστράφηκε οικονομικά και έφυγε στη Βουλγαρία. Ο ίδιος δεν έχει λάβει καμία από τις δύο κλήσεις από την Επιθεώρηση Εργασίας, ενώ οι ιδιοκτήτες χρωστάνε και στον ίδιο λεφτά. Είπε ότι οι ιδιοκτήτες θα αναλάβουν τις υποχρεώσεις τους απέναντι σε όλους τους εργαζόμενους τον χειμώνα. 

Πάντως, όταν οι συνάδελφοί μου κι εγώ προσληφθήκαμε, στο ρόλο υπεύθυνου του μαγαζιού ήταν ένας εργαζόμενος (ονόματι επίσης Βασίλης). Όλοι στο μαγαζί ξέραμε πως αυτός ήταν ο υπεύθυνος και ο Αβασσιάν το αφεντικό. Όταν άλλωστε, κατά την επικοινωνία μας, ζητήσαμε από τον κ. Αβασσιάν να κατονομάσει τους πραγματικούς ιδιοκτήτες και να μας δώσει τα στοιχεία τους για να επικοινωνήσουμε μαζί τους στη Βουλγαρία, αρνήθηκε να το κάνει. 

Εάν και όταν υπάρξουν εξελίξεις στην υπόθεση, θα επικαιροποιήσουμε τη διδακτική αυτή ιστορία. 

*Τα ονόματα των εργαζομένων έχουν αλλαχτεί στο κείμενο, για λόγους προστασίας των κατόχων τους.