Editing: Νικόλας Λεοντόπουλος

Η μεταφορά στρατιωτικού υλικού αποτελεί κατά κανόνα μια απόρρητη διαδικασία: στρατιωτικές βάσεις, μεταγωγικά αεροσκάφη, ειδικά ναυλωμένα πλοία, αυστηρές άδειες εξαγωγής – όλα μακριά από τα βλέμματα των πολιτών, στο όνομα της εθνικής ασφάλειας. 

Στην πραγματικότητα όμως, όπως αποκαλύπτει σήμερα το Reporters United, εξαρτήματα οπλικών συστημάτων της Elbit Systems, της μεγαλύτερης ιδιωτικής ισραηλινής εταιρείας εξοπλισμών και βασικού προμηθευτή του ισραηλινού στρατού, χαρακτηρίζονται ως «κοινά εμπορεύματα» και μεταφέρονται από την Ελλάδα μέσω του αεροδρομίου Ελευθέριος Βενιζέλος μέσα σε επιβατικά αεροσκάφη της Aegean Airlines, του μεγαλύτερου ελληνικού αερομεταφορέα. Ανάμεσα στους αποστολείς βρίσκουμε και την ελληνική Πολεμική Αεροπορία.

Στηρίξτε την ανεξάρτητη δημοσιογραφία του Reporters United εδώ.

Οι ημερομηνίες των μεταφορών που εντοπίσαμε έχουν κι αυτές σημασία. Έξι μεταφορές φορτίων από την Αθήνα προς τα εργοστάσια παραγωγής όπλων της Elbit μέσω επιβατικών αεροσκαφών πραγματοποιήθηκαν το 2024. Αφού δηλαδή το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης εξέδωσε γνωμοδότηση σχετικά με την σε εξέλιξη γενοκτονία στη Γάζα τον Ιανουάριο του 2024.

Σε προηγούμενα ρεπορτάζ τεκμηριώσαμε πώς η Ελλάδα αποτελεί κόμβο μεταφορών στρατιωτικών φορτίων, με ξένες χώρες προέλευσης και τελικό αποδέκτη την πολεμική βιομηχανία του Ισραήλ (ρεπορτάζ εδώ και εδώ). Σήμερα τεκμηριώνουμε ότι η Ελλάδα δεν αποτελεί απλώς τον μεσάζοντα, δηλαδή τον ενδιάμεσο σταθμό, αλλά τον ίδιο τον αποστολέα του στρατιωτικού υλικού.

Στις συγκεκριμένες μεταφορές μεσολάβησε Διαμεταφορέας, ο οποίος «φέρει την αποκλειστική ευθύνη για τον έλεγχο των εμπορευμάτων».

Aegean προς Reporters United

Παρά τα ερωτήματά μας, η ελληνική κυβέρνηση εξακολουθεί να σιωπά. Κι όμως: Από τον συνδυασμό των απαντήσεων της Aegean (που μετέφερε τα φορτία), της ΑΚΜΩΝ (της ελληνικής εταιρείας εξοπλισμών που τα εξήγαγε), το προφίλ των αποστολέων (Πολεμική Αεροπορία και ΑΚΜΩΝ), τον προορισμό των φορτίων (εργοστάσια πυρομαχικών της Elbit) και της στρατιωτικής φύσης των προϊόντων (καλώδια «στρατιωτικών προδιαγραφών» και εξαρτήματα αεροσκαφών), προκύπτει ότι η ελληνική κυβέρνηση όφειλε να εκδώσει άδειες εξαγωγής για τα φορτία που μεταφέρθηκαν στο Ισραήλ.

Η Aegean επιβεβαιώνει τις μεταφορές

Στις 28 Ιουνίου 2024 οι επιβάτες της πτήσης Α3-926 της Aegean ταξίδεψαν από την Αθήνα στο Τελ Αβίβ με ένα αεροσκάφος που στο κύτος του, εκτός από τις αποσκευές τους, περιείχε ένα φορτίο με 68 κιλά καλώδια. Τελικός προορισμός του ήταν το εργοστάσιο παραγωγής πυρομαχικών και εξοπλισμών της IMI Systems, θυγατρική της Elbit, στην πόλη Ραμάτ Χασαρόν.

Σε συνεργασία με το ιρλανδικό μέσο The Ditch, ανακαλύψαμε σε έγγραφα φορτωτικών ότι αυτή ήταν μία από τις 14 μεταφορές φορτίων συνολικού βάρους 603 κιλών, από την ελληνική εταιρεία εξοπλισμών ΑΚΜΩΝ ΑΕ και την Πολεμική Αεροπορία, προς τις εγκαταστάσεις της Elbit Systems. Οι μεταφορές πραγματοποιήθηκαν στο διάστημα μεταξύ 2021 και 2024, μέσω τριών επιβατικών πτήσεων Αθήνα-Τελ Αβίβ της Aegean: A3-924, A3-926, και A3-928.

Ο παραπάνω πίνακας είναι μια διαδραστική εφαρμογή που φτιάξαμε, ώστε με ένα κλικ σε κάθε μεταφορά να μπορεί κανείς να δει τα έγγραφα που την τεκμηριώνουν. Στο τέλος του ρεπορτάζ διαβάστε όλη τη μεθοδολογία μας: πώς συλλέξαμε τα αρχεία που αποδεικνύουν τις μεταφορές του πίνακα. Μπορείτε να δείτε καλύτερα τον πίνακα σε πλήρες μέγεθος εδώ.

Ρωτήσαμε την Aegean για το περιεχόμενο των επίμαχων φορτίων, αλλά και για τον παραλήπτη τους, την εταιρεία εξοπλισμών Elbit.

Στην απάντησή της η εταιρεία επιβεβαίωσε τις μεταφορές των φορτίων, αλλά αρνήθηκε την ευθύνη γι’ αυτές. Τόνισε πως στις συγκεκριμένες μεταφορές μεσολάβησε Διαμεταφορέας (Forwarder), ο οποίος «φέρει την αποκλειστική ευθύνη για τον έλεγχο των εμπορευμάτων» και «είναι υπεύθυνος για την έκδοση άδειας εξαγωγής, όπου αυτή απαιτείται». Η Aegean δεν κατονόμασε την εταιρεία που λειτούργησε ως διαμεταφορέας.

Η Aegean λέει ότι δεν είχε άμεση επαφή «ούτε με τον πελάτη-αποστολέα ούτε με τον τελικό παραλήπτη των εμπορευμάτων». 

Ωστόσο, στην απάντησή της η εταιρεία δεν διαψεύδει ότι είχε γνώση των αποστολέων (ΑΚΜΩΝ και Πολεμική Αεροπορία), του παραλήπτη (Elbit) και του περιεχομένου των φορτίων (καλώδια στρατιωτικών προδιαγραφών και εξαρτήματα αεροσκαφών). Άλλωστε, σύμφωνα με τη μεγαλύτερη εταιρεία μεταφορών στον κόσμο, για την έκδοση του αριθμού αεροπορικής φορτωτικής απαιτείται ακριβής περιγραφή του φορτίου, μαζί με τα στοιχεία του αποστολέα και του παραλήπτη. 

Σύμφωνα με την Aegean, «τα συγκεκριμένα φορτία δεν χαρακτηρίζονταν ως στρατιωτικά υλικά, αλλά ως κοινά εμπορεύματα», με βάση τη δήλωση του Διαμεταφορέα (ολόκληρη η απάντηση της εταιρείας εδώ).

Ας δούμε λοιπόν ποια είναι αυτά τα «κοινά εμπορεύματα».

Καλώδια «στρατιωτικών προδιαγραφών»

Τα έγγραφα αποκαλύπτουν ότι στις 12 από τις 14 μεταφορές τα φορτία περιείχαν καλώδια σταλμένα από τα Άνω Λιόσια. Εκεί, στην 44η Οδό, στο Βιομηχανικό Πάρκο των Άνω Λιοσίων, βρίσκεται το εργοστάσιο παραγωγής της ΑΚΜΩΝ ΑΕ.

H ΑΚΜΩΝ είναι μια ελληνική εταιρεία με κύρια δραστηριότητα την κατασκευή καλωδίων και ειδίκευση στον τομέα της «άμυνας και της αεροδιαστημικής». Σύμφωνα με την ιστοσελίδα της, τα προϊόντα και οι υπηρεσίες που παρέχει φαίνεται να έχουν μόνο στρατιωτικές εφαρμογές.

Τα καλώδια «παράγονται αποκλειστικά βάσει τεχνικών προδιαγραφών των πελατών και δεν αποτελούν ολοκληρωμένα ή αυτόνομα συστήματα».

ΑΚΜΩΝ προς Reporters United

Συγκεκριμένα, τα καλώδια της ΑΚΜΩΝ φέρουν την ένδειξη «MIL-SPEC», δηλαδή διαθέτουν στρατιωτικές προδιαγραφές (military specification) σύμφωνες με τα πρότυπα που έχει καθορίσει το υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ. Σε αντίθεση με τα απλά εμπορικά καλώδια, αυτά είναι ειδικά κατασκευασμένα για να αντέχουν σε ακραίες συνθήκες ανάλογα με τα οπλικά συστήματα για τα οποία έχουν κατασκευαστεί.

Στην αρχική σελίδα της εταιρείας υπάρχει ένα μπαράζ φωτογραφιών που απεικονίζουν τα συγκεκριμένα καλώδια μαζί με τα αντίστοιχα οπλικά συστήματα στα οποία χρησιμοποιούνται. Ανάμεσά τους πύραυλοι, άρματα μάχης, πολεμικές φρεγάτες και πολεμικά αεροσκάφη.

Κορυφαίες πολυεθνικές εξοπλισμών απ’ όλον τον κόσμο και οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις παρουσιάζονται αναλυτικά και στο πελατολόγιο της ΑΚΜΩΝ. 

Όπως φαίνεται στη σελίδα της, αλλά και στον κατάλογο εταιρειών της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, από το 2021 μέχρι σήμερα η ΑΚΜΩΝ είναι προμηθεύτρια και της πολεμικής βιομηχανίας του Ισραήλ: της Elbit Systems και της θυγατρικής της IMI Systems.

Η πρώτη μεταφορά φορτίων της ΑΚΜΩΝ που εντοπίσαμε έγινε τα Χριστούγεννα του 2021. Το φορτίο, βάρους 139 κιλών, είχε προορισμό την πόλη Ραμάτ Χασαρόν, όπου βρίσκονται τα εργοστάσια παραγωγής πυρομαχικών της IMI – γεγονός που έχουμε τεκμηριώσει σε προηγούμενο ρεπορτάζ μας.

Σύμφωνα με την ίδια την Elbit, εκεί παράγονται πυρομαχικά για χερσαίες (Land), αεροπορικές (Aviation) και ναυτικές (Naval) εφαρμογές, συστήματα κατευθυνόμενων πυραύλων και τεθωρακισμένα οχήματα. Τις ίδιες ακριβώς εφαρμογές δηλαδή που διαφημίζει και η ΑΚΜΩΝ στη σελίδα της.

Ζητήσαμε και από την εταιρεία ΑΚΜΩΝ να επιβεβαιώσει ότι τα φορτία περιελάμβαναν στρατιωτικά καλώδια για χρήση σε οπλικά συστήματα της Elbit.

Η ΑΚΜΩΝ μάς απάντησε ότι «για λόγους εμπορικού απορρήτου και συμβατικών δεσμεύσεων δεν δύναται να προβεί σε περαιτέρω εξειδίκευση αναφορικά με συγκεκριμένα φορτία, πελάτες ή τεχνικές εφαρμογές» (ολόκληρη η απάντηση της εταιρείας εδώ). 

Διευκρίνισε όμως ότι «η κατασκευή επιμέρους ηλεκτρονικών και ηλεκτρολογικών απαρτιών παράγονται αποκλειστικά βάσει τεχνικών προδιαγραφών των πελατών της και δεν αποτελούν ολοκληρωμένα ή αυτόνομα συστήματα» – κατά συνέπεια δεν πρόκειται για απλά καλώδια, αλλά για ειδικά σχεδιασμένα εξαρτήματα για τα οπλικά συστήματα της Elbit.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας ΑΚΜΩΝ ΑΕ Αναστάσιος Ροζολής είναι και πρόεδρος του ΣΕΚΠΥ, του Συνδέσμου Ελλήνων Κατασκευαστών Αμυντικού Υλικού (που παλαιότερα, όπως προδίδει το αρκτικόλεξό του, ονομαζόταν Πολεμικού Υλικού).

Δεύτερος αποστολέας: Η ελληνική Πολεμική Αεροπορία

Εντοπίσαμε δύο ακόμα μεταφορές με επιβατικές πτήσεις της Aegean. Αποστολέας, η Πολεμική Αεροπορία. Παραλήπτης, η Elbit. 

Πρόκειται για δύο φορτία συνολικού βάρους 55 κιλών. Το πρώτο (Μάρτιος 2022) έφερε τη γενική περιγραφή «εξαρτήματα αεροσκαφών». Το δεύτερο (Σεπτέμβριος 2023) ήταν συγκεκριμένο: εξαρτήματα συστήματος πηδαλίου διεύθυνσης. 

Τα δύο φορτία είχαν ως διεύθυνση αποστολής την Ελευσίνα. Εκεί βρίσκεται αεροπορική βάση της Πολεμικής Αεροπορίας, στην οποία στεγάζονται η 112 Πτέρυγα Μάχης, το Κρατικό Εργοστάσιο Αεροσκαφών και η 201 Κεντρική Αποθήκη Εφοδιασμού της Πολεμικής Αεροπορίας. Δεν γνωρίζουμε από ποιο σημείο στάλθηκαν τα εξαρτήματα, ούτε κι αν παράχθηκαν εκεί. Το πιθανότερο είναι οι μεταφορές να αφορούν τη συντήρηση εξαρτημάτων αεροσκαφών που η Πολεμική Αεροπορία έχει προμηθευτεί από την Elbit.

Γνωρίζουμε όμως ότι τα φορτία στάλθηκαν στις εγκαταστάσεις της Elbit στο Ασντόντ. 

Απευθυνθήκαμε στο Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας. Παρότι υπεύθυνο για τις αεροπορικές βάσεις, μας παρέπεμψε στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας ως ανώτερη αρμόδια αρχή. Δεν πήραμε απάντηση ούτε από εκεί.

Ποιος έδωσε τις άδειες εξαγωγής; Η κυβέρνηση (για τρίτη φορά) σιωπά

Στις απαντήσεις τους, τόσο η ΑΚΜΩΝ όσο και η Aegean βεβαιώνουν ότι οι μεταφορές συνοδεύονταν από όλες τις αναγκαίες άδειες εξαγωγής – αλλά δεν διευκρινίζουν τι άδειες είναι αυτές (στρατιωτικού υλικού, διπλής χρήσης, κοινών εμπορευμάτων λόγω εξαγωγής σε τρίτη χώρα;) ούτε ποιος ήταν ο φορέας που τις εξέδωσε. 

Σε περιπτώσεις εξαγωγής υλικού με στρατιωτικό προορισμό από την Ελλάδα προς άλλη χώρα, είναι απαραίτητη η άδεια εξαγωγής από το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, με σύμφωνη γνώμη του υπουργείου Εξωτερικών, με βάση τον τροποποιημένο ν. 2168/1993.

Ακόμη κι αν θεωρηθεί πως τα προϊόντα της ΑΚΜΩΝ, παρά τις στρατιωτικές τους προδιαγραφές, αποτελούν προϊόντα διπλής χρήσης (δηλαδή έχουν και πολιτικές εφαρμογές και όχι μόνο στρατιωτικές), απαιτείται και πάλι άδεια από τη Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ), η οποία υπάγεται στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας, σύμφωνα με τον Κανονισμό της ΕΕ 2021/821. Τα υπουργεία Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών (για τρίτη φορά) επέλεξαν να μη μας απαντήσουν στα ερωτήματα που τους θέσαμε. Όπως άλλωστε και η Elbit.

Μεθοδολογία: Οι πληροφορίες κρύβονται στον αριθμό αεροπορικής φορτωτικής

Για να εντοπίσουμε, αλλά και να τεκμηριώσουμε τα φορτία με στρατιωτικό υλικό που μεταφέρθηκαν από την Ελλάδα προς τις εγκαταστάσεις της Elbit στο Ισραήλ, μελετήσαμε έγγραφα φορτωτικών στα οποία το Reporters United απέκτησε πρόσβαση σε συνεργασία με το ιρλανδικό μέσο The Ditch.

Στα έγγραφα αυτά καταγράφεται το είδος του φορτίου, ο τόπος και ο τρόπος αποστολής, καθώς και στοιχεία του αποστολέα, του προορισμού και του παραλήπτη. Σ’ αυτά περιλαμβάνεται και ένα πολύ σημαντικό στοιχείο: ο αριθμός της «αεροπορικής φορτωτικής» (Air Waybill – AWB).

Η αεροπορική φορτωτική είναι ένα έγγραφο που ουσιαστικά αποτελεί σύμβαση μεταξύ του αποστολέα -στην προκειμένη του άγνωστου Διαμεταφορέα- και του αερομεταφορέα, εν προκειμένω της Aegean. Ο αριθμός της αεροπορικής φορτωτικής εκδίδεται ξεχωριστά για κάθε αποστολή φορτίου και χρησιμοποιείται για την παρακολούθησή του καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού του.

Χάρη σ’ αυτόν τον αριθμό μπορέσαμε κι εμείς να επαληθεύσουμε:

• την ύπαρξη των φορτίων
• τη μεταφορά τους με τις πτήσεις της Aegean
• τις ημερομηνίες παραλαβής των φορτίων
• και την τελική άφιξή τους στο Ισραήλ.

Στον πίνακα παρουσιάζουμε όλα τα φορτία προς την Elbit, μαζί με τις πληροφορίες αεροπορικής φορτωτικής που βρήκαμε στην ιστοσελίδα της Aegean, αλλάζοντας τον σύνδεσμο της σελίδας ανάλογα με τον εκάστοτε αριθμό αεροπορικής φορτωτικής:

https://en.about.aegeanair.com/sys/System/CargoTrack?prefix=390&number=98696905

Η ανατομία του αριθμού αεροπορικής φορτωτικής προδίδει πάντα τον μεταφορέα του. Ο αριθμός αποτελείται από 11 ψηφία, εκ των οποίων τα πρώτα τρία ανήκουν στην εκάστοτε εταιρεία μεταφοράς, όπως ορίζονται από τη Διεθνή Ένωση Αεροπορικών Μεταφορών (ΙΑΤΑ). Στην Aegean ανήκει ο τριψήφιος κωδικός 390.

Όπως φαίνεται στο παραπάνω στιγμιότυπο, η Aegean δεν δημοσιεύει όλες τις πληροφορίες του φορτίου στη σελίδα της, όμως αποκαλύπτει χρήσιμες πληροφορίες, όπως το βάρος του (68 κιλά), την ημερομηνία παραλαβής του (27 Ιουνίου 2024, ώρα 20:16) και την άφιξή του στο Ισραήλ (28 Ιουνίου 2024, ώρα 12:46), πληροφορίες που συνάδουν με τα έγγραφα που είδαμε.

Για να διαπιστώσουμε με βεβαιότητα ότι τα φορτία έφτασαν πράγματι στο Ισραήλ, ψάξαμε στην κρατική τελωνειακή βάση δεδομένων της χώρας. Σύμφωνα με την ισραηλινή φορολογική αρχή (Israel Tax Authority), τα περισσότερα εισαγόμενα φορτία της ΑΚΜΩΝ μέσω της Aegean Airlines (πεδίο «Reporter») εμφανίζονται στη σχετική βάση δεδομένων ως παραληφθέντα (πεδίο «Status»). Βρείτε στον πίνακα το στιγμιότυπο της καταχώρησης κάθε φορτίου στην φορολογική αρχή του Ισραήλ.

*Το ποσό στον τίτλο είναι ενδεικτικό και προκύπτει από αναζήτησή μας, στην ιστοσελίδα της Aegean Airlines (στις 29 Ιανουαρίου 2026), για εισιτήριο στην πτήση Αθήνα – Τελ Αβίβ [Α3-924], με αναχώρηση στις 2 Φεβρουαρίου 2026).