Σε εξώδικη δήλωση – απάντηση που απηύθυνε ο Πρύτανης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ), Καθηγητής Ιωάννης Χατζηγεωργίου, στις 12 Φεβρουαρίου του 2026 στην δημοσιογράφο Δάφνη Καράβολα, ο ίδιος αναφέρει ότι το άρθρο της δημοσιογράφου στην ιστοσελίδα Reporters United με τίτλο «Παρανομεί το Πολυτεχνείο με τις Κάμερες!» έχει τίτλο συκοφαντικό, καθώς δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και περιεχόμενο με σωρεία αναληθών, ανακριβών, εσφαλμένων και αβάσιμων ισχυρισμών.
Ο τίτλος «Παρανομεί το Πολυτεχνείο με τις Κάμερες!» δεν αναφέρεται σε κάποια Απόφαση Δικαστηρίου ή Εποπτικής Αρχής, αλλά στην αθέτηση συγκεκριμένων υποχρεώσεων του ΕΜΠ, όπως αυτές πηγάζουν από τις κείμενες διατάξεις, σχετικά με την τοποθέτηση και χρήση συστημάτων βιντεοπιτήρησης, όπως υπογραμμίζουν τα δημοσιογραφικά ευρήματα κατά την ημερομηνία δημοσίευσης του άρθρου της δημοσιογράφου (19/12/2025).
Σε αυτό το σημείο επεξηγούμε τις προκλήσεις που ανακύπτουν και τα σχετικά ευρήματα της δημοσιογραφικής έρευνας, που παραπέμπουν σε περιπτώσεις παραβίασης του δικαίου προστασίας προσωπικών δεδομένων, και έχουν τεθεί προς αξιολόγηση ενώπιον της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) ήδη από τις 16 Σεπτεμβρίου 2025.
Νομική Βάση Επεξεργασίας
Όπως αναφέρει η ΑΠΔΠΧ στην Απόφαση 26/2019, η αναγνώριση και επιλογή της κατάλληλης νομικής βάσης εκ των προβλεπομένων στο άρθρο 6 παρ. 1 ΓΚΠΔ είναι στενά συνδεδεμένη με την αρχή της θεμιτής ή δίκαιης επεξεργασίας καθώς και με την αρχή του περιορισμού του σκοπού, ο δε υπεύθυνος επεξεργασίας οφείλει όχι μόνο να επιλέγει την κατάλληλη νομική βάση προ της έναρξης της επεξεργασίας, τεκμηριώνοντας εσωτερικά την επιλογή αυτή κατ’ εφαρμογή της αρχής της λογοδοσίας, αλλά και να ενημερώνει κατ’ αρ. 13 παρ. 1 εδ. γ’ και 14 παρ. 1 εδ. γ’ ΓΚΠΔ για την χρήση της το υποκείμενο των δεδομένων καθώς η επιλογή της κάθε νομικής βάσης ασκεί έννομη επιρροή στην εφαρμογή των δικαιωμάτων των υποκειμένων.
Όπως επίσης υπογραμμίζει η ΑΠΔΠΧ στην ίδια Απόφαση, «ο υπεύθυνος επεξεργασίας δεν μπορεί να μεταβάλει τη νομική βάση κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας, και θα πρέπει εγκαίρως κατά τον χρόνο συλλογής των δεδομένων να έχει επιλέξει τη σωστή (και ενδεχομένως μοναδική) νομική βάση».
Ωστόσο, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) από τον Μάρτιο του 2025, όπου φαίνεται να εγκατέστησε συστήματα επιτήρησης στην Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου και το συγκρότημα της Πατησίων με βάση το δημοσιογραφικό ρεπορτάζ, έως και την ημέρα δημοσίευσης του ρεπορτάζ (19/12/2025), αλλά ακόμη και την ημέρα σύνταξης της παρούσας τοποθέτησης (16/2/2026), έχει προχωρήσει σε σημαντικές σχετικές παραλείψεις των υποχρεώσεων του με βάση τη νομοθεσία για την προστασία προσωπικών δεδομένων.
Συγκεκριμένα, όπως φαίνεται από αποσπάσματα της ιστοσελίδας του ΕΜΠ στο αποθετήριο ιστοσελίδων Way Back Machine, η εκδοχή της Πολιτικής Απορρήτου του ΕΜΠ, τουλάχιστον έως τις 19 Μαΐου 2025, δεν κάνει καμία αναφορά σε επεξεργασία προσωπικών δεδομένων με χρήση συστημάτων επιτήρησης, ούτε και σε συγκεκριμένη φυσικά νομική βάση παραβιάζοντας τις διατάξεις του ΓΚΠΔ.
Η πρώτη αλλαγή στην Πολιτική Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων του ΕΜΠ, καταγράφεται στις 23 Ιουνίου 2025, όπου το ΕΜΠ, προσθέτει την ενότητα «Επεξεργασία μέσω Συστήματος Βιντεοεπιτήρησης». Το ΕΜΠ αναφέρει τότε για πρώτη φορά καταγεγραμμένα ότι «Η επεξεργασία βασίζεται στο έννομο συμφέρον του ΕΜΠ (άρθρο 6 παρ. 1 στ. ΓΚΠΔ)…». Ωστόσο, όπως ρητά αναφέρει το ίδιο Άρθρο του ΓΚΠΔ, η νομική βάση του εννόμου συμφέροντος δεν εφαρμόζεται στην επεξεργασία που διενεργείται από δημόσιες αρχές κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Επομένως, το έννομο συμφέρον δεν αποτελεί νομική βάση επεξεργασίας με βάση τον ΓΚΠΔ, και παραβιάζονται οι διατάξεις του.
Δυστυχώς το ΕΜΠ δεν σημειώνει με διαφανή τρόπο στην Πολιτική Προστασίας του κάποια ημερομηνία για το πότε έλαβε πράγματι χώρα η εν λόγω αλλαγή του κειμένου, οπότε δεν είμαστε σε θέση πραγματικά να γνωρίζουμε πότε επήλθε αυτή η σημαντικότατη αλλαγή.
Το ίδιο ακριβώς λεκτικό που κάνει αναφορά στην εν λόγω νομική βάση του εννόμου συμφέροντος (Άρθρο 6 παρ.1 στ. ΓΚΠΔ) χρησιμοποιείται αποκλειστικά από το ΕΜΠ σε καταχωρημένες εκδόσεις της Πολιτικής Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων της ιστοσελίδας του, έως και τις 16 Δεκεμβρίου 2025 (3 ημέρες πριν τη δημοσίευση του ρεπορτάζ).
Επομένως, κατά την ημερομηνία δημοσίευσης του ρεπορτάζ της δημοσιογράφου Δάφνης Καράβολα (19/12/2025), το ΕΜΠ παρουσίαζε πράγματι ως νομική βάση της επεξεργασία το έννομο συμφέρον του, δηλαδή το άρθρο 6, παρ.1 στ. ΓΚΠΔ, το οποίο με βάση τις διατάξεις του ίδιου ακριβώς άρθρου «δεν εφαρμόζεται στην επεξεργασία που διενεργείται από δημόσιες αρχές κατά την άσκηση των καθηκόντων τους». Άρα, ο τίτλος του άρθρο της δημοσιογράφου ανταποκρίνεται στα πραγματικά περιστατικά της εν λόγω υπόθεσης.
Σε καταχωρημένη εκδοχή της Πολιτικής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων στις 13 Ιανουαρίου 2026 (μετά δηλαδή τη δημοσίευση του ρεπορτάζ), το ΕΜΠ έχει μεταβάλει και πάλι το λεκτικό της Πολιτικής του. Και πάλι, δυστυχώς το ΕΜΠ δεν σημειώνει με διαφανή τρόπο στην Πολιτική Προστασίας του κάποια ημερομηνία για το πότε έλαβε πράγματι χώρα η εν λόγω αλλαγή του κειμένου, οπότε δεν είμαστε σε θέση πραγματικά να γνωρίζουμε πότε επήλθε αυτή η σημαντικότατη αλλαγή από τις 16/12/2025 έως τις 13/01/2026.
Πάντως, έκτοτε, και έως και την ημέρα σύνταξης της παρούσας τοποθέτησης (16/02/2026) το κείμενο έχει γίνει ακόμη πιο αόριστο, κάνοντας αναφορά σε πολλά και διαφορετικά νομικά πλαίσια, συμπεριλαμβανομένου του άρθρου 225 του Ν.4957/2022, του άρθρου 6 παρ. 1 στ ΓΚΠΔ και του ΠΔ 75/2020, χωρίς όμως να αποσαφηνίζεται ρητά ποια είναι η συγκεκριμένη νομική βάση της επεξεργασίας για τη χρήση συστημάτων βιντεοεπιτήρησης από το ΕΜΠ.
Συγκεκριμένα το κείμενο δεν κάνει καμία συγκεκριμένη αναφορά σε νομική βάση της επεξεργασίας, ενώ το ΕΜΠ έχει συγκεκριμένη υποχρέωση ως προς αυτό με βάση τα άρθρα 12, παρ.1, 13 παρ. 1 εδ. γ’ και 14 παρ. 1 εδ. γ’ ΓΚΠΔ.
Το κείμενο της Πολιτικής Προστασίας του ΕΜΠ έχει διαμορφωθεί ως εξής:
«Αιτιολόγηση της αντικειμενικότητας του σκοπού: Η αντικειμενικότητα του σκοπού προβλέπεται και υποστηρίζεται από τις διατάξεις των νόμων
• Tο άρθρο 225 του Ν. 4957/2022, όπως ισχύει μετά τη σχετική τροποποίηση από τον ν. 5224/25, αναφορικά με το Σχέδιο Ασφάλειας και Προστασίας των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων όπου ρυθμίζεται ρητά η επιτρεπτή εγκατάσταση και λειτουργία συστημάτων επιτήρησης σε χώρους των ΑΕΙ,
• τις εγγυήσεις που προβλέπονται στο Π.Δ. 75/2020 για την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα μέσω συστημάτων επιτήρησης.
• το Ν. 4624/2019 (εφαρμοστικός νόμος του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679)
• το άρθρο 6 παρ. 1 στοιχ. στ’ του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (GDPR),
• το άρθρο 35 του GDPR σχετικά με την υποχρέωση διενέργειας Εκτίμησης Αντικτύπου (DPIA).»
Άρα, η Πολιτική Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων του ΕΜΠ, δεν αναφέρει με σαφήνεια τη νομική βάση της επεξεργασίας για τη χρήση συστημάτων βιντεοεπιτήρησης, παρά το γεγονός ότι το ΕΜΠ ως Υπεύθυνος Επεξεργασίας διατηρεί αυτή την υποχρέωση, όπως ορίζεται στα Άρθρα 12 παρ. 1, 13 παρ. 1(γ) και 14 παρ. 1(γ) ΓΚΠΔ.
Η μόνη νομική βάση που μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο μέλλον από το ΕΜΠ για τη χρήση συστημάτων βιντεοεπιτήρησης είναι το άρθρο 225, παρ. 2 του Ν.4957/2022, και άρα το Άρθρο 6. Παρ.1 περ.ε’ ΓΚΠΔ. Το εν λόγω άρθρο του ΓΚΠΔ προβλέπει ότι η επεξεργασία είναι απαραίτητη για την εκπλήρωση καθήκοντος που εκτελείται προς το δημόσιο συμφέρον ή κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας που έχει ανατεθεί στον υπεύθυνο επεξεργασίας.
Ωστόσο, το ΕΜΠ δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει ακόμη τη νομική βάση αυτή επειδή το άρθρο 225, παρ. 6 του Ν.4957/2022, απαιτεί στην παράγραφο ε’, την έκδοση Προεδρικού Διατάγματος από τον Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού που θα ορίζει τα δεδομένα που υποβάλλονται σε επεξεργασία, τον χρόνο τήρησης και τους αποδέκτες αυτών.
Επειδή αυτό το Προεδρικό Διάταγμα δεν έχει ακόμη εκδοθεί, δεν υπάρχει λειτουργική νομική βάση επεξεργασίας δεδομένων από το ΕΜΠ για χρήση συστημάτων βιντεοεπιτήρησης με βάση τις διατάξεις του Ν.4957/2022. Όπως υπογραμμίστηκε ανωτέρω, η αναφορά στο έννομο συμφέρον του, δεν αποτελεί επιτρεπτή νομική βάση, καθώς το ΕΜΠ αποτελεί δημόσια αρχή που διενεργεί την επεξεργασία κατά την άσκηση των καθηκόντων της.
Σχετικά με τις αναφορές στο ΠΔ 75/2020 στην Πολιτική Απορρήτου του ΕΜΠ, αυτό δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση νομική βάση της επεξεργασίας. Συγκεκριμένα, το άρθρο 225, παρ.8 του Ν.4957/2022, κάνει αναφορά στο ΠΔ 75/2020 προκειμένου να υπογραμμίζει ότι θα πρέπει να εφαρμόζονται αναλόγως οι εγγυήσεις που προβλέπονται εκεί. Δηλαδή, ο Ν.4957/2022, δεν προβλέπει ότι το ΠΔ 75/2020 αποτελεί νομική βάση της επεξεργασίας.
Μάλιστα, σχετική επιβεβαίωση ότι δεν έχουν εγκατασταθεί συστήματα επιτήρησης με βάση τις διατάξεις του ΠΔ 75/2020 στο ΕΜΠ, παραχωρεί και η Ελληνική Αστυνομία (ΕΛ.ΑΣ), ως αποκλειστικά (συν)υπεύθυνη επεξεργασίας για πράξεις επεξεργασίας που σχετίζονται με το ΠΔ 75/2020. Συγκεκριμένα, σε σχετικό αίτημα που κατατέθηκε στις 24 Δεκεμβρίου 2025 προς την ΕΛ.ΑΣ. Από τον Εκτελεστικό Διευθυντή της Homo Digitalis, Λευτέρη Χελιουδάκη, το 7ο Τμήμα της Γ.Α.Δ.Α. απάντησε ότι έως την 02/01/2026 το Τμήμα Διαχείρισης Συστημάτων Επιτήρησης της Διεύθυνσης Επιχειρήσεων και Διαχείρισης Κρίσεων/Α.Ε.Α δεν έχει εκδώσει Άδεια Εγκατάστασης σταθερού συστήματος επιτήρησης με τη χρήση εικόνας ή και ήχου για δημόσιους χώρους στην περιοχή του Ε.Μ.Π.
Τέλος, θα πρέπει να σημειωθεί το κείμενο της εξώδικης – δήλωσης απάντησης, αναφέρει ότι «(τ)ο δικαιϊκό θεμέλιο παρατίθεται αναλυτικά στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος και γίνεται αναφορά στον ν.4624/2019, σύμφωνα με τον οποίο οι δημόσιοι φορείς επιτρέπεται να επεξεργάζονται δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, όταν η επεξεργασία είναι απαραίτητη για την εκπλήρωση καθήκοντος που εκτελείται προς το δημόσιο συμφέρον ή κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας που τους έχει ανατεθεί».
Όπως προκύπτει ωστόσο από τα ανωτέρω, καθώς και από τις καταγραμμένες εκδοχές της Πολιτικής Προστασίας του ΕΜΠ, μέχρι και τη δημοσίευση του ρεπορτάζ (19/12/2025) δεν υπήρχε καμία αναφορά στην νομική βάση του Άρθρου 6, παρ. 1, περ.ε’ ΓΚΠΔ (εκπλήρωση καθήκοντος που εκτελείται προς το δημόσιο συμφέρον ή κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας που έχει ανατεθεί στον υπεύθυνο επεξεργασίας) όπως υποστηρίζει ο κ. Πρύτανης του ΕΜΠ.
Αντιθέτως, υπήρχε μόνο αναφορά στο Άρθρο 6, παρ.1, περ. στ’ ΓΚΠΔ (η επεξεργασία είναι απαραίτητη για τους σκοπούς των έννομων συμφερόντων που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή τρίτος, εκτός εάν έναντι των συμφερόντων αυτών υπερισχύει το συμφέρον ή τα θεμελιώδη δικαιώματα και οι ελευθερίες του υποκειμένου των δεδομένων που επιβάλλουν την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, ιδίως εάν το υποκείμενο των δεδομένων είναι παιδί). Οπότε, ο ισχυρισμός εντός της εξώδικης τοποθέτησης είναι εσφαλμένος για την περίοδο στην οποία αναφέρεται.
Πινακίδες Ενημέρωσης για Συστήματα Βιντεοεπιτήρησης
Στο κείμενο της εξώδικης τοποθέτησης αναφέρεται ότι η δημοσιογράφος αποδίδει εσφαλμένα υποχρέωση του Ιδρύματος να αναρτά ενημερωτικές πινακίδες κάτω από κάθε κάμερα, καθώς και ότι οι Ευρωπαϊκές Κατευθυντήριες γραμμές για τη βιντεοεπιτήρηση (EDPB 3/2019) ορίζουν ότι τέτοια υποχρέωση δεν υφίσταται.
Σύμφωνα με την καθοδήγηση της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα στην ιστοσελίδα της, τις Αποφάσεις της 38/2025, 60/2022, 50/2022 και 5/2022 (ενδεικτικά) καθώς και τις Κατευθυντήριες γραμμές 3/2019 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων (ΕΣΠΔ – EDPB) σχετικά με την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα μέσω βιντεοσυσκευών (σελ. 31) ο υπεύθυνος επεξεργασίας οφείλει να αναρτήσει κατάλληλο αριθμό ευδιάκριτων ενημερωτικών πινακίδων σχετικά με το ότι ο χώρος βιντεοσκοπείται. Στην ουσία, αυτές οι πινακίδες αποτελούν τις λεγόμενες, πληροφορίες πρώτου επιπέδου, (άρθρο 12 παράγραφος 7 του ΓΚΠΔ).
Όπως αναφέρει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων (ΕΣΠΔ), στην εν λόγω Γνωμοδότηση δεν είναι υποχρεωτικό να αποκαλύπτεται η θέση της κάμερας εφόσον δεν υπάρχει αμφιβολία ως προς το ποιες περιοχές υπόκεινται σε παρακολούθηση και εφόσον οι συνθήκες της επιτήρησης διευκρινίζονται με σαφήνεια. Αυτό συμβαίνει επειδή, όπως πάλι χαρακτηριστικά αναφέρει το ΕΣΠΔ το υποκείμενο των δεδομένων πρέπει να είναι σε θέση να εκτιμήσει ποια περιοχή υπόκειται σε παρακολούθηση από κάμερα ώστε να είναι σε θέση να αποφύγει την επιτήρηση ή να προσαρμόσει τη συμπεριφορά του εάν είναι απαραίτητο.
Το ΕΜΠ διατηρεί τουλάχιστον τέσσερα (4) συστήματα επιτήρησης που έχουν τοποθετηθεί στο ιστορικό κτίριο του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου χωρίς ενημερωτικές πινακίδες. Τα δύο εξ ́αυτών βρίσκονται επί της Οδού Στουρνάρη και Μπουμπουλίνας (γωνία), το τρίτο βρίσκεται επί της Οδού Μπουμπουλίνας και το τέταρτο βρίσκεται επί της Οδού Τοσίτσα (γωνία με την οδό Μπουμπουλίνας).
Όλα τα συστήματα επιτήρησης αυτά στοχεύουν σε δημόσια πεζοδρόμια και δρόμους. Τα υποκείμενο των δεδομένων επομένως που προχωρούν στους εξωτερικούς χώρους του ΕΜΠ, καθώς και εντός της περίφραξης αυτού, δεν είναι σε θέση να εκτιμήσουν ποια περιοχή υπόκειται σε παρακολούθηση από κάμερες ώστε να είναι σε θέση να αποφύγουν την επιτήρηση ή να προσαρμόσουν τη συμπεριφορά τους εάν είναι απαραίτητο. Αφού υπάρχουν βάσιμες αμφιβολίες ως προς το ποιες περιοχές υπόκεινται σε παρακολούθηση και οι συνθήκες της επιτήρησης δεν διευκρινίζονται με σαφήνεια, θεωρείται επομένως υποχρεωτική η χρήση ενημερωτικών πινακίδων, εκτός εάν το ΕΜΠ μπορεί να αιτιολογήσει αντίθετη στάση του ως προς αυτή την υποχρέωση με βάση τις κείμενες διατάξεις.
Οπότε ο ισχυρισμός του ΕΜΠ ότι οι Κατευθυντήριες Γραμμές 3/2019 δεν ορίζουν υποχρέωση ανάρτησης πινακίδων, χωρίς περαιτέρω διευκρίνιση, είναι εσφαλμένος.
Λευτέρης Χελιουδάκης,
Εκτελεστικός Διευθυντής, Homo Digitalis
