Η μεταφορά στρατιωτικού υλικού αποτελεί κατά κανόνα μια απόρρητη διαδικασία: στρατιωτικές βάσεις, μεταγωγικά αεροσκάφη, ειδικά ναυλωμένα πλοία, αυστηρές άδειες εξαγωγής – όλα μακριά από τα βλέμματα των πολιτών, στο όνομα της εθνικής ασφάλειας. 

Στην πραγματικότητα όμως, όπως αποκαλύπτει σήμερα το Reporters United, εξαρτήματα οπλικών συστημάτων της Elbit Systems, της μεγαλύτερης ιδιωτικής ισραηλινής εταιρείας εξοπλισμών και βασικού προμηθευτή του ισραηλινού στρατού, χαρακτηρίζονται ως «κοινά εμπορεύματα» και μεταφέρονται από την Ελλάδα μέσω του αεροδρομίου Ελευθέριος Βενιζέλος μέσα σε επιβατικά αεροσκάφη της Aegean Airlines, του μεγαλύτερου ελληνικού αερομεταφορέα. Ανάμεσα στους αποστολείς βρίσκουμε και την ελληνική Πολεμική Αεροπορία.

Στηρίξτε την ανεξάρτητη δημοσιογραφία του Reporters United εδώ.

Οι ημερομηνίες των μεταφορών που εντοπίσαμε έχουν κι αυτές σημασία. Έξι μεταφορές φορτίων από την Αθήνα προς τα εργοστάσια παραγωγής όπλων της Elbit μέσω επιβατικών αεροσκαφών πραγματοποιήθηκαν το 2024. Αφού δηλαδή το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης εξέδωσε γνωμοδότηση σχετικά με την σε εξέλιξη γενοκτονία στη Γάζα τον Ιανουάριο του 2024.

Σε προηγούμενα ρεπορτάζ τεκμηριώσαμε πώς η Ελλάδα αποτελεί κόμβο μεταφορών στρατιωτικών φορτίων, με ξένες χώρες προέλευσης και τελικό αποδέκτη την πολεμική βιομηχανία του Ισραήλ (ρεπορτάζ εδώ και εδώ). Σήμερα τεκμηριώνουμε ότι η Ελλάδα δεν αποτελεί απλώς τον μεσάζοντα, δηλαδή τον ενδιάμεσο σταθμό, αλλά τον ίδιο τον αποστολέα του στρατιωτικού υλικού.

Στις συγκεκριμένες μεταφορές μεσολάβησε Διαμεταφορέας, ο οποίος «φέρει την αποκλειστική ευθύνη για τον έλεγχο των εμπορευμάτων».

Aegean προς Reporters United

Παρά τα ερωτήματά μας, η ελληνική κυβέρνηση εξακολουθεί να σιωπά. Κι όμως: Από τον συνδυασμό των απαντήσεων της Aegean (που μετέφερε τα φορτία), της ΑΚΜΩΝ (της ελληνικής εταιρείας εξοπλισμών που τα εξήγαγε), το προφίλ των αποστολέων (Πολεμική Αεροπορία και ΑΚΜΩΝ), τον προορισμό των φορτίων (εργοστάσια πυρομαχικών της Elbit) και της στρατιωτικής φύσης των προϊόντων (καλώδια «στρατιωτικών προδιαγραφών» και εξαρτήματα αεροσκαφών), προκύπτει ότι η ελληνική κυβέρνηση όφειλε να εκδώσει άδειες εξαγωγής για τα φορτία που μεταφέρθηκαν στο Ισραήλ.

Η Aegean επιβεβαιώνει τις μεταφορές

Στις 28 Ιουνίου 2024 οι επιβάτες της πτήσης Α3-926 της Aegean ταξίδεψαν από την Αθήνα στο Τελ Αβίβ με ένα αεροσκάφος που στο κύτος του, εκτός από τις αποσκευές τους, περιείχε ένα φορτίο με 68 κιλά καλώδια. Τελικός προορισμός του ήταν το εργοστάσιο παραγωγής πυρομαχικών και εξοπλισμών της IMI Systems, θυγατρική της Elbit, στην πόλη Ραμάτ Χασαρόν.

Σε συνεργασία με το ιρλανδικό μέσο The Ditch, ανακαλύψαμε σε έγγραφα φορτωτικών ότι αυτή ήταν μία από τις 14 μεταφορές φορτίων συνολικού βάρους 603 κιλών, από την ελληνική εταιρεία εξοπλισμών ΑΚΜΩΝ ΑΕ και την Πολεμική Αεροπορία, προς τις εγκαταστάσεις της Elbit Systems. Οι μεταφορές πραγματοποιήθηκαν στο διάστημα μεταξύ 2021 και 2024, μέσω τριών επιβατικών πτήσεων Αθήνα-Τελ Αβίβ της Aegean: A3-924, A3-926, και A3-928.

Ο παραπάνω πίνακας είναι μια διαδραστική εφαρμογή που φτιάξαμε, ώστε με ένα κλικ σε κάθε μεταφορά να μπορεί κανείς να δει τα έγγραφα που την τεκμηριώνουν. Στο τέλος του ρεπορτάζ διαβάστε όλη τη μεθοδολογία μας: πώς συλλέξαμε τα αρχεία που αποδεικνύουν τις μεταφορές του πίνακα. Μπορείτε να δείτε καλύτερα τον πίνακα σε πλήρες μέγεθος εδώ.

Ρωτήσαμε την Aegean για το περιεχόμενο των επίμαχων φορτίων, αλλά και για τον παραλήπτη τους, την εταιρεία εξοπλισμών Elbit.

Στην απάντησή της η εταιρεία επιβεβαίωσε τις μεταφορές των φορτίων, αλλά αρνήθηκε την ευθύνη γι’ αυτές. Τόνισε πως στις συγκεκριμένες μεταφορές μεσολάβησε Διαμεταφορέας (Forwarder), ο οποίος «φέρει την αποκλειστική ευθύνη για τον έλεγχο των εμπορευμάτων» και «είναι υπεύθυνος για την έκδοση άδειας εξαγωγής, όπου αυτή απαιτείται». Η Aegean δεν κατονόμασε την εταιρεία που λειτούργησε ως διαμεταφορέας.

Η Aegean λέει ότι δεν είχε άμεση επαφή «ούτε με τον πελάτη-αποστολέα ούτε με τον τελικό παραλήπτη των εμπορευμάτων». 

Ωστόσο, στην απάντησή της η εταιρεία δεν διαψεύδει ότι είχε γνώση των αποστολέων (ΑΚΜΩΝ και Πολεμική Αεροπορία), του παραλήπτη (Elbit) και του περιεχομένου των φορτίων (καλώδια στρατιωτικών προδιαγραφών και εξαρτήματα αεροσκαφών). Άλλωστε, σύμφωνα με τη μεγαλύτερη εταιρεία μεταφορών στον κόσμο, για την έκδοση του αριθμού αεροπορικής φορτωτικής απαιτείται ακριβής περιγραφή του φορτίου, μαζί με τα στοιχεία του αποστολέα και του παραλήπτη. 

Σύμφωνα με την Aegean, «τα συγκεκριμένα φορτία δεν χαρακτηρίζονταν ως στρατιωτικά υλικά, αλλά ως κοινά εμπορεύματα», με βάση τη δήλωση του Διαμεταφορέα (ολόκληρη η απάντηση της εταιρείας εδώ).

Ας δούμε λοιπόν ποια είναι αυτά τα «κοινά εμπορεύματα».

Καλώδια «στρατιωτικών προδιαγραφών»

Τα έγγραφα αποκαλύπτουν ότι στις 12 από τις 14 μεταφορές τα φορτία περιείχαν καλώδια σταλμένα από τα Άνω Λιόσια. Εκεί, στην 44η Οδό, στο Βιομηχανικό Πάρκο των Άνω Λιοσίων, βρίσκεται το εργοστάσιο παραγωγής της ΑΚΜΩΝ ΑΕ.

H ΑΚΜΩΝ είναι μια ελληνική εταιρεία με κύρια δραστηριότητα την κατασκευή καλωδίων και ειδίκευση στον τομέα της «άμυνας και της αεροδιαστημικής». Σύμφωνα με την ιστοσελίδα της, τα προϊόντα και οι υπηρεσίες που παρέχει φαίνεται να έχουν μόνο στρατιωτικές εφαρμογές.

Τα καλώδια «παράγονται αποκλειστικά βάσει τεχνικών προδιαγραφών των πελατών και δεν αποτελούν ολοκληρωμένα ή αυτόνομα συστήματα».

ΑΚΜΩΝ προς Reporters United

Συγκεκριμένα, τα καλώδια της ΑΚΜΩΝ φέρουν την ένδειξη «MIL-SPEC», δηλαδή διαθέτουν στρατιωτικές προδιαγραφές (military specification) σύμφωνες με τα πρότυπα που έχει καθορίσει το υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ. Σε αντίθεση με τα απλά εμπορικά καλώδια, αυτά είναι ειδικά κατασκευασμένα για να αντέχουν σε ακραίες συνθήκες ανάλογα με τα οπλικά συστήματα για τα οποία έχουν κατασκευαστεί.

Στην αρχική σελίδα της εταιρείας υπάρχει ένα μπαράζ φωτογραφιών που απεικονίζουν τα συγκεκριμένα καλώδια μαζί με τα αντίστοιχα οπλικά συστήματα στα οποία χρησιμοποιούνται. Ανάμεσά τους πύραυλοι, άρματα μάχης, πολεμικές φρεγάτες και πολεμικά αεροσκάφη.

Κορυφαίες πολυεθνικές εξοπλισμών απ’ όλον τον κόσμο και οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις παρουσιάζονται αναλυτικά και στο πελατολόγιο της ΑΚΜΩΝ. 

Όπως φαίνεται στη σελίδα της, αλλά και στον κατάλογο εταιρειών της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, από το 2021 μέχρι σήμερα η ΑΚΜΩΝ είναι προμηθεύτρια και της πολεμικής βιομηχανίας του Ισραήλ: της Elbit Systems και της θυγατρικής της IMI Systems.

Η πρώτη μεταφορά φορτίων της ΑΚΜΩΝ που εντοπίσαμε έγινε τα Χριστούγεννα του 2021. Το φορτίο, βάρους 139 κιλών, είχε προορισμό την πόλη Ραμάτ Χασαρόν, όπου βρίσκονται τα εργοστάσια παραγωγής πυρομαχικών της IMI – γεγονός που έχουμε τεκμηριώσει σε προηγούμενο ρεπορτάζ μας.

Σύμφωνα με την ίδια την Elbit, εκεί παράγονται πυρομαχικά για χερσαίες (Land), αεροπορικές (Aviation) και ναυτικές (Naval) εφαρμογές, συστήματα κατευθυνόμενων πυραύλων και τεθωρακισμένα οχήματα. Τις ίδιες ακριβώς εφαρμογές δηλαδή που διαφημίζει και η ΑΚΜΩΝ στη σελίδα της.

Ζητήσαμε και από την εταιρεία ΑΚΜΩΝ να επιβεβαιώσει ότι τα φορτία περιελάμβαναν στρατιωτικά καλώδια για χρήση σε οπλικά συστήματα της Elbit.

Η ΑΚΜΩΝ μάς απάντησε ότι «για λόγους εμπορικού απορρήτου και συμβατικών δεσμεύσεων δεν δύναται να προβεί σε περαιτέρω εξειδίκευση αναφορικά με συγκεκριμένα φορτία, πελάτες ή τεχνικές εφαρμογές» (ολόκληρη η απάντηση της εταιρείας εδώ). 

Διευκρίνισε όμως ότι «η κατασκευή επιμέρους ηλεκτρονικών και ηλεκτρολογικών απαρτιών παράγονται αποκλειστικά βάσει τεχνικών προδιαγραφών των πελατών της και δεν αποτελούν ολοκληρωμένα ή αυτόνομα συστήματα» – κατά συνέπεια δεν πρόκειται για απλά καλώδια, αλλά για ειδικά σχεδιασμένα εξαρτήματα για τα οπλικά συστήματα της Elbit.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας ΑΚΜΩΝ ΑΕ Αναστάσιος Ροζολής είναι και πρόεδρος του ΣΕΚΠΥ, του Συνδέσμου Ελλήνων Κατασκευαστών Αμυντικού Υλικού (που παλαιότερα, όπως προδίδει το αρκτικόλεξό του, ονομαζόταν Πολεμικού Υλικού).

Δεύτερος αποστολέας: Η ελληνική Πολεμική Αεροπορία

Εντοπίσαμε δύο ακόμα μεταφορές με επιβατικές πτήσεις της Aegean. Αποστολέας, η Πολεμική Αεροπορία. Παραλήπτης, η Elbit. 

Πρόκειται για δύο φορτία συνολικού βάρους 55 κιλών. Το πρώτο (Μάρτιος 2022) έφερε τη γενική περιγραφή «εξαρτήματα αεροσκαφών». Το δεύτερο (Σεπτέμβριος 2023) ήταν συγκεκριμένο: εξαρτήματα συστήματος πηδαλίου διεύθυνσης. 

Τα δύο φορτία είχαν ως διεύθυνση αποστολής την Ελευσίνα. Εκεί βρίσκεται αεροπορική βάση της Πολεμικής Αεροπορίας, στην οποία στεγάζονται η 112 Πτέρυγα Μάχης, το Κρατικό Εργοστάσιο Αεροσκαφών και η 201 Κεντρική Αποθήκη Εφοδιασμού της Πολεμικής Αεροπορίας. Δεν γνωρίζουμε από ποιο σημείο στάλθηκαν τα εξαρτήματα, ούτε κι αν παράχθηκαν εκεί. Το πιθανότερο είναι οι μεταφορές να αφορούν τη συντήρηση εξαρτημάτων αεροσκαφών που η Πολεμική Αεροπορία έχει προμηθευτεί από την Elbit.

Γνωρίζουμε όμως ότι τα φορτία στάλθηκαν στις εγκαταστάσεις της Elbit στο Ασντόντ. 

Απευθυνθήκαμε στο Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας. Παρότι υπεύθυνο για τις αεροπορικές βάσεις, μας παρέπεμψε στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας ως ανώτερη αρμόδια αρχή. Δεν πήραμε απάντηση ούτε από εκεί.

Ποιος έδωσε τις άδειες εξαγωγής; Η κυβέρνηση (για τρίτη φορά) σιωπά

Στις απαντήσεις τους, τόσο η ΑΚΜΩΝ όσο και η Aegean βεβαιώνουν ότι οι μεταφορές συνοδεύονταν από όλες τις αναγκαίες άδειες εξαγωγής – αλλά δεν διευκρινίζουν τι άδειες είναι αυτές (στρατιωτικού υλικού, διπλής χρήσης, κοινών εμπορευμάτων λόγω εξαγωγής σε τρίτη χώρα;) ούτε ποιος ήταν ο φορέας που τις εξέδωσε. 

Σε περιπτώσεις εξαγωγής υλικού με στρατιωτικό προορισμό από την Ελλάδα προς άλλη χώρα, είναι απαραίτητη η άδεια εξαγωγής από το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, με σύμφωνη γνώμη του υπουργείου Εξωτερικών, με βάση τον τροποποιημένο ν. 2168/1993.

Ακόμη κι αν θεωρηθεί πως τα προϊόντα της ΑΚΜΩΝ, παρά τις στρατιωτικές τους προδιαγραφές, αποτελούν προϊόντα διπλής χρήσης (δηλαδή έχουν και πολιτικές εφαρμογές και όχι μόνο στρατιωτικές), απαιτείται και πάλι άδεια από τη Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ), η οποία υπάγεται στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας, σύμφωνα με τον Κανονισμό της ΕΕ 2021/821. Τα υπουργεία Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών (για τρίτη φορά) επέλεξαν να μη μας απαντήσουν στα ερωτήματα που τους θέσαμε. Όπως άλλωστε και η Elbit.

Μεθοδολογία: Οι πληροφορίες κρύβονται στον αριθμό αεροπορικής φορτωτικής

Για να εντοπίσουμε, αλλά και να τεκμηριώσουμε τα φορτία με στρατιωτικό υλικό που μεταφέρθηκαν από την Ελλάδα προς τις εγκαταστάσεις της Elbit στο Ισραήλ, μελετήσαμε έγγραφα φορτωτικών στα οποία το Reporters United απέκτησε πρόσβαση σε συνεργασία με το ιρλανδικό μέσο The Ditch.

Στα έγγραφα αυτά καταγράφεται το είδος του φορτίου, ο τόπος και ο τρόπος αποστολής, καθώς και στοιχεία του αποστολέα, του προορισμού και του παραλήπτη. Σ’ αυτά περιλαμβάνεται και ένα πολύ σημαντικό στοιχείο: ο αριθμός της «αεροπορικής φορτωτικής» (Air Waybill – AWB).

Η αεροπορική φορτωτική είναι ένα έγγραφο που ουσιαστικά αποτελεί σύμβαση μεταξύ του αποστολέα -στην προκειμένη του άγνωστου Διαμεταφορέα- και του αερομεταφορέα, εν προκειμένω της Aegean. Ο αριθμός της αεροπορικής φορτωτικής εκδίδεται ξεχωριστά για κάθε αποστολή φορτίου και χρησιμοποιείται για την παρακολούθησή του καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού του.

Χάρη σ’ αυτόν τον αριθμό μπορέσαμε κι εμείς να επαληθεύσουμε:

• την ύπαρξη των φορτίων
• τη μεταφορά τους με τις πτήσεις της Aegean
• τις ημερομηνίες παραλαβής των φορτίων
• και την τελική άφιξή τους στο Ισραήλ.

Στον πίνακα παρουσιάζουμε όλα τα φορτία προς την Elbit, μαζί με τις πληροφορίες αεροπορικής φορτωτικής που βρήκαμε στην ιστοσελίδα της Aegean, αλλάζοντας τον σύνδεσμο της σελίδας ανάλογα με τον εκάστοτε αριθμό αεροπορικής φορτωτικής:

https://en.about.aegeanair.com/sys/System/CargoTrack?prefix=390&number=98696905

Η ανατομία του αριθμού αεροπορικής φορτωτικής προδίδει πάντα τον μεταφορέα του. Ο αριθμός αποτελείται από 11 ψηφία, εκ των οποίων τα πρώτα τρία ανήκουν στην εκάστοτε εταιρεία μεταφοράς, όπως ορίζονται από τη Διεθνή Ένωση Αεροπορικών Μεταφορών (ΙΑΤΑ). Στην Aegean ανήκει ο τριψήφιος κωδικός 390.

Όπως φαίνεται στο παραπάνω στιγμιότυπο, η Aegean δεν δημοσιεύει όλες τις πληροφορίες του φορτίου στη σελίδα της, όμως αποκαλύπτει χρήσιμες πληροφορίες, όπως το βάρος του (68 κιλά), την ημερομηνία παραλαβής του (27 Ιουνίου 2024, ώρα 20:16) και την άφιξή του στο Ισραήλ (28 Ιουνίου 2024, ώρα 12:46), πληροφορίες που συνάδουν με τα έγγραφα που είδαμε.

Για να διαπιστώσουμε με βεβαιότητα ότι τα φορτία έφτασαν πράγματι στο Ισραήλ, ψάξαμε στην κρατική τελωνειακή βάση δεδομένων της χώρας. Σύμφωνα με την ισραηλινή φορολογική αρχή (Israel Tax Authority), τα περισσότερα εισαγόμενα φορτία της ΑΚΜΩΝ μέσω της Aegean Airlines (πεδίο «Reporter») εμφανίζονται στη σχετική βάση δεδομένων ως παραληφθέντα (πεδίο «Status»). Βρείτε στον πίνακα το στιγμιότυπο της καταχώρησης κάθε φορτίου στην φορολογική αρχή του Ισραήλ.

*Το ποσό στον τίτλο είναι ενδεικτικό και προκύπτει από αναζήτησή μας, στην ιστοσελίδα της Aegean Airlines (στις 29 Ιανουαρίου 2026), για εισιτήριο στην πτήση Αθήνα – Τελ Αβίβ [Α3-924], με αναχώρηση στις 2 Φεβρουαρίου 2026).

Το άρθρο Aegean Airlines: Ταξίδεψε με προϊόντα της ισραηλινής οπλοβιομηχανίας μόνο με 62,76 ευρώ! εμφανίστηκε πρώτα στο R•U.

Μια παρέα τουριστ(ρι)ών διαπληκτίστηκε με τον ιδιοκτήτη της ταβέρνας Αξιώτισσα στη Νάξο, όταν μία εξ αυτών έσκισε αυτοκόλλητο με τη φράση «Μποϊκοτάζ στο απαρτχάιντ του Ισραήλ». Σε ανάρτησή του στο Instagram ο καταστηματάρχης έγραψε ότι η γυναίκα αυτή εργάζεται για μια οργάνωση που λέγεται ELNET.

ELNET, δηλαδή European Leadership Network (Δίκτυο για την Ευρωπαϊκή Ηγεσία). Από το αρκτικόλεξο λείπει η λέξη Ισραήλ. Κι όμως, πρόκειται για το πιο σημαντικό, παρότι άγνωστο, ισραηλινό λόμπι στην Ευρώπη.

Σε συνεργασία με μέσα ενημέρωσης από τη Γερμανία, τη Γαλλία και τις ΗΠΑ, το Reporters United καταγράφει την πανευρωπαϊκή δράση της ELNET, εστιάζοντας στις δραστηριότητές της στο ελληνικό πολιτικό σύστημα και τις κυβερνήσεις Μητσοτάκη – Τσίπρα.

Στηρίξτε την ανεξάρτητη δημοσιογραφία του Reporters United εδώ.

Ο κ. Καιρίδης στο Ισραήλ εν μέσω γενοκτονίας

Τον περασμένο Σεπτέμβριο ο βουλευτής και κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΝΔ Δημήτρης Καιρίδης συμμετείχε σε αποστολή Ευρωπαίων βουλευτ(ρι)ών και κρατικών αξιωματούχων στο Ισραήλ – η αποστολή «φιλοξενήθηκε» από την ELNET.

Το τάιμινγκ του διακρατικού ταξιδιού (14 – 17 Σεπτεμβρίου 2025) έχει τη σημασία του. Έγινε, πρώτον, μετά τη γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης για τη γενοκτονία στη Γάζα και, δεύτερον, μετά το ένταλμα σύλληψης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου κατά του πρωθυπουργού Νετανιάχου για «εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας». 

Κοινώς, η κυβέρνηση Μητσοτάκη συμμετείχε διά του κ. Καιρίδη σε αποστολή που συναντήθηκε με στελέχη και στρατιωτικούς της κυβέρνησης του Ισραήλ εν μέσω γενοκτονίας και εγκλημάτων πολέμου διαπραχθέντων από την κυβέρνηση του Ισραήλ και τεκμηριωμένων από κορυφαίους οργανισμούς προάσπισης του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Συναντήσεις και με την ισραηλινή οπλοβιομηχανία του Νετανιάχου

Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού η ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία επισκέφθηκε το υπουργείο Άμυνας του Ισραήλ και είχε μεταξύ άλλων επαφές με τους συνταγματάρχες Ναδάβ Μινκόφσκι και Νισάν Μπεν Ρούμπι (εν αποστρατεία), και οι δύο στελέχη των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων (IDF), με τον υποστράτηγο (εν αποστρατεία) και αξιωματούχο του υπουργείου Άμυνας Ντάνιελ Γκολντ, με την αναπληρώτρια υπουργό Εξωτερικών Σάρεν Χάσκελ, καθώς και με τον Γιούλι Έντελσταϊν, βουλευτή της Κνεσέτ (του ισραηλινού κοινοβουλίου) που στηρίζει την κυβέρνηση Νετανιάχου.

«Η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει διαχρονικά τη διεθνή νομιμότητα και τους διεθνείς θεσμούς, συμπεριλαμβανομένου του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Από κει και πέρα, η Ελλάδα αναπτύσσει σχέσεις με άλλα κράτη, όπως το Ισραήλ, υπέρ της διεθνούς σταθερότητας και ασφάλειας».
Δημήτρης Καιρίδης στο Reporters United

Η αποστολή επισκέφθηκε και την κρατική -και πλήρως ελεγχόμενη από την κυβέρνηση Νετανιάχου- οπλοβιομηχανία Israel Aerospace Industries (IAI), οπλικά συστήματα της οποίας έχουν χρησιμοποιηθεί από το Ισραήλ κατά των Παλαιστινίων στη Γάζα (εδώ η σχετική έρευνα του Reporters United και του Investigate Europe).

Ζητήσαμε από τον κ. Καιρίδη να σχολιάσει τις συναντήσεις της αποστολής με στελέχη του ισραηλινού κράτους εν μέσω γενοκτονίας και εγκλημάτων πολέμου εκ μέρους της κυβέρνησης Νετανιάχου. 

«Η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει διαχρονικά τη διεθνή νομιμότητα και τους διεθνείς θεσμούς, συμπεριλαμβανομένου του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου», μας απάντησε ο κ. Καιρίδης. «Από κει και πέρα, η Ελλάδα αναπτύσσει σχέσεις με άλλα κράτη, όπως το Ισραήλ, υπέρ της διεθνούς σταθερότητας και ασφάλειας. Η επίσκεψη μου στο Ισραήλ, όπως και στο παρελθόν, εντάσσετο στη διαρκή προσπάθεια ενημέρωσής μου, όπως οφείλω, για κρίσιμα γεωστρατηγικά ζητήματα». 

Εκτός από τις προαναφερόμενες ιδιότητες, ο κ. Καιρίδης συμμετέχει σε σχετικές επιτροπές της ελληνικής Βουλής. Συγκεκριμένα, είναι αντιπρόεδρος της Επιτροπής Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων, μέλος της Επιτροπής Εξοπλιστικών Προγραμμάτων και Συμβάσεων, μέλος της Επιτροπής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, αναπληρωτής επικεφαλής της Ελληνικής Αντιπροσωπείας στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του ΝΑΤΟ και μέλος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας Εργασίας με τη Βουλή της Κύπρου, της Κνεσέτ του Ισραήλ και της Γερουσίας των ΗΠΑ (3+1).

ELNET: Το ισραηλινό λόμπι που αγνοούμε

Η ELNET έχει γραφεία σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες (Βρυξέλλες, Παρίσι, Λονδίνο, Ρώμη, Βαρσοβία, Βερολίνο), την Ιερουσαλήμ και τη Νέα Υόρκη. Αυτοπαρουσιάζεται ως «ηγετική» οργάνωση για «την ενίσχυση των ευρωϊσραηλινών σχέσεων στη βάση των κοινών δημοκρατικών αξιών» και ως το ευρωπαϊκό αντίστοιχο της Αμερικανοϊσραηλινής Επιτροπής Δημοσίων Υποθέσεων (AIPAC), του πιο επιδραστικού ισραηλινού λόμπι στις ΗΠΑ, το οποίο χρηματοδοτεί με εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια πολιτικούς και από το Ρεμπουμπλικανικό και από το Δημοκρατικό Κόμμα.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Intercept, του αμερικανικού μέσου με το οποίο συνεργαστήκαμε στην έρευνά μας, η χρηματοδότηση της ELNET στις ΗΠΑ προέρχεται από τουλάχιστον 100 φιλανθρωπικά ιδρύματα, μη κυβερνητικές οργανώσεις και καταπιστεύματα που έχουν τροφοδοτήσει με περισσότερα από 11 εκατ. δολάρια το αμερικανικό παράρτημα της ELNET από το 2022 ώς σήμερα. 

Σύμφωνα με δημοσιεύματα στο Ισραήλ από το 2014, «η ELNET, η οποία δραστηριοποιείται στην Ευρώπη (κυρίως στη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ισπανία) κάνει ανοιχτό και κρυφό λόμπινγκ για λογαριασμό του Ισραήλ». Αντίθετα με τις ΗΠΑ, όπου η AIPAC ασκεί ανοιχτά επιρροή στο Κογκρέσο και τον Λευκό Οίκο, «οι διαφορετικές πολιτικές δομές στην Ευρώπη απαιτούν τη δημιουργία οργανώσεων με πιο περίτεχνη δομή που δεν αναφέρουν ευθέως τη λέξη Ισραήλ στην ονομασία τους», σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ.

Στα κείμενά της η ELNET μιλάει για τις «κοινές [με την Ευρώπη] δημοκρατικές αξίες», όμως ηγετικά της στελέχη συνδέονται τόσο με την κυβέρνηση Νετανιάχου όσο και με ακροδεξιές οργανώσεις εποίκων στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη. Παράλληλα, κάποιες από τις δραστηριότητές της χρηματοδούνται από την κυβέρνηση του Ισραήλ. 

Την περασμένη χρονιά, ο επικεφαλής του γραφείου της ELNET στο Τελ Αβίβ την παρουσίασε ως οργάνωση που βρίσκεται «σε πλήρη συντονισμό και συνεργασία με το υπουργείο Εξωτερικών, το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας και την Κνεσέτ [ισραηλινή Βουλή]».

Παρότι η ELNET αποφεύγει τον όρο λόμπινγκ, στη Γερμανία έχει καταχωρηθεί στο επίσημο μητρώο ως ομάδα πίεσης με οκτώ λομπίστες και ετήσιες δαπάνες για λόμπινγκ ύψους ενός εκατομμυρίου ευρώ. 

Η ELNET δεν διστάζει να διαφημίσει τα επιτεύγματά της. Όπως τον ρόλο που έπαιξε στην ολοκλήρωση της μεγαλύτερης αγοράς εξοπλιστικών στην ιστορία του Ισραήλ τον Μάρτιο του 2022, όταν η Γερμανία αγόρασε συστήματα επιθετικών ντρόουν αξίας 150 εκατ. ευρώ και συμφώνησε στην αγορά των αντιπυραυλικών συστημάτων Arrow 3 έναντι 4 δισ. ευρώ. 

Λίγες μέρες πριν την υπογραφή της συμφωνίας, η ELNET φιλοξένησε στο Ισραήλ μέλη της Επιτροπής Άμυνας της γερμανικής Βουλής, τα οποία επισκέφθηκαν τις εγκαταστάσεις της ισραηλινής οπλοβιομηχανίας ΙΑΙ και έλαβαν ειδική ενημέρωση για τα Arrow 3. (H οργάνωση επαίρεται για την επιτυχία της στην ετήσια έκθεσή της για το 2022.)

Ερωτηματολόγιο σε Έλληνες βουλευτές, συνεργασία με το Ίδρυμα Konrad Adenauer

Αν και δεν διαθέτει γραφεία στην Ελλάδα (τις υποθέσεις της στη χώρα μας διαχειρίζεται το παράρτημα της ELNET στην Ιταλία), η οργάνωση έχει καταπιαστεί με την προώθηση των ελληνοϊσραηλινών σχέσεων.

Τον Οκτώβριο του 2024 (εν μέσω γενοκτονίας) συμπεριέλαβε 16 μέλη της ελληνικής Βουλής στην περιοδική έρευνά της για το Ισραήλ. Εξ αυτών, εννέα ήταν της ΝΔ, δύο του ΠΑΣΟΚ, ένα του ΣΥΡΙΖΑ, ενώ για τους υπόλοιπους τέσσερις βουλευτές δεν αναφερόταν στην έκθεση αν ήταν ανεξάρτητοι ή αν πρόσκειντο σε κάποιο κόμμα. Μέλη του ελληνικού κοινοβουλίου είχαν συμμετάσχει και στην προηγούμενη έκδοση της ίδιας έρευνας τον Μάιο του 2023. Τα ονόματα των βουλευτ(ρι)ών παραμένουν μυστικά, καθώς η ELNET δεν τα κατονομάζει στις δύο εκθέσεις της.

Στην ελληνική έκδοση της έρευνας για το 2024 η ELNET αναφέρει ότι «περί τα δύο τρίτα των βουλευτών από την Ελλάδα και την Κύπρο επιθυμούν να επεκτείνουν περαιτέρω τη συνεργασία τους με το Ισραήλ», γεγονός που «αντικατοπτρίζει ένα υψηλό επίπεδο συμφωνίας» και «σταθερότητα στις σχέσεις» μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ.

Η οργάνωση του ισραηλινού λόμπι προσθέτει ότι «το 100% των [Ελλήνων] βουλευτών» που συμμετείχαν στην έρευνα θεωρεί ότι οι ελληνοϊσραηλινές σχέσεις «έχουν μια ιδιαίτερη σημασία συγκριτικά με άλλες χώρες κυρίως λόγω των κοινών συμφερόντων σε ασφάλεια, πολιτική και οικονομία». Πάντα κατά την ELNET, άμυνα και νέες τεχνολογίες ιεραρχήθηκαν από τα μέλη της ελληνικής Βουλής ως προτεραιότητα στη συνεργασία με το Ισραήλ.

Το 2023 και το 2024 η ELNET διοργάνωσε συζητήσεις για την έρευνά της στην Αθήνα, παρουσία του επικεφαλής της στη Γερμανία Κάρστεν Όβενς (Carsten Ovens) και σε συνεργασία με το Konrad Adenauer Stiftung, το πολιτικό ίδρυμα που συνδέεται με το γερμανικό συντηρητικό Κόμμα των Χριστιανοδημοκρατών (CDU) και συμμετείχε στην εκπόνηση της ελληνικής έκδοσης της έρευνας. 

Το 2023 ο κ. Όβενς συναντήθηκε και με τον ισραηλινό πρέσβη στην Αθήνα και με μέλη του ελληνοϊσραηλινού εμπορικού επιμελητηρίου, για συζητήσεις με σκοπό «να εμβαθύνουν οι διμερείς σχέσεις» μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ. Πάλι, με την οργάνωση του Konrad Adenauer Stiftung.

Η συνεργασία του Adenauer με την ELNET δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά και άλλες κοινές δραστηριότητές τους, κυρίως στη Γερμανία. Μέσω της συνεργασίας της με ένα διεθνώς αναγνωρίσιμο γερμανικό ίδρυμα, η ELNET, μια οργάνωση λόμπινγκ υπέρ των συμφερόντων του ισραηλινού κράτους, απέκτησε πρόσβαση σε πολιτικά πρόσωπα από ένα ευρύ φάσμα ιδεολογικών χώρων.

Ζητήσαμε από το Ίδρυμα Konrad Adenauer να σχολιάσει τη συνεργασία του με την ELNET και τη διεθνή καταδίκη του Ισραήλ για γενοκτονία και εγκλήματα πολέμου.

«Το εξωτερικό γραφείο μας στην Αθήνα πραγματοποιεί ανεξάρτητες δραστηριότητες πολιτικής εκπαίδευσης, διαλόγου και ανάλυσης σε ευρωπαϊκό και περιφερειακό επίπεδο. Σε αυτό το πλαίσιο, πραγματοποιήθηκε συνεργασία με την ELNET σε σχέση με έρευνα που διεξήχθη σε επίπεδο βουλευτών, σε ευρωπαϊκή και εθνική κλίμακα, στην Ελλάδα και την Κύπρο. Η συνεργασία αφορούσε τη διεξαγωγή και την αξιολόγηση της έρευνας ανάμεσα σε Έλληνες και Κύπριους βουλευτές», απάντησε το Ίδρυμα Konrad Adenauer. «Ανάμεσα στις κατευθυντήριες γραμμές μας συγκαταλέγεται και η διατήρηση των σχέσεων και της στενής φιλίας με το κράτος του Ισραήλ, καθώς και η δέσμευση για ειρήνη και σταθερότητα στην περιοχή». (Ολόκληρη η απάντηση του ιδρύματος, στο γερμανικό πρωτότυπο και την ελληνική μετάφραση, εδώ.) 

Βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ στο Ισραήλ – με λεφτά της ELNET

Ο κ. Καιρίδης δεν είναι ο μόνος Έλληνας βουλευτής που έχει ταξιδέψει στο Ισραήλ με τη στήριξη του ισραηλινού λόμπι εν μέσω διεθνών αναφορών για εγκλήματα και παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε βάρος των Παλαιστινίων.

Με τη στήριξη της ELNET ταξίδεψε στο Ισραήλ και ο βουλευτής της ΝΔ Μίλτος Χρυσομάλλης, στο πλαίσιο ανάλογης αποστολής Ευρωπαίων βουλευτ(ρι)ών που έγινε τον Οκτώβριο του 2023, λίγες μέρες μετά την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς. Κατά δήλωσή του, ο κ. Χρυσομάλλης συναντήθηκε με «βουλευτές και από τη συμπολίτευση και από την αντιπολίτευση», καθώς και «με τους επικεφαλής του στρατού» του Ισραήλ.

Τον Απρίλιο του 2022 η ELNET διοργάνωσε την αποστολή και βουλευτ(ρι)ών του ΣΥΡΙΖΑ στο Ισραήλ, σε συνεργασία με το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών και με βασική ατζέντα τα «κοινά οικονομικά και κοινωνικά θέματα». 

Στην αντιπροσωπεία συμμετείχαν ο Κώστας Ζαχαριάδης, ο Γιάννης Μπουρνούς, η Δώρα Αυγέρη, ο Διονύσης Καλαματιανός και η Πέτη Πέρκα, η οποία ως βουλεύτρια της Νέας Αριστεράς έλαβε μέρος, το φθινόπωρο του 2025, στον διεθνή στόλο Global Sumud Flotilla για τη μεταφορά ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Reporters United, η αποστολή αποφασίστηκε κεντρικά από την κοινοβουλευτική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ, γι’ αυτό κι επιλέχθηκαν να συμμετάσχουν τομεάρχες του κόμματος. 

Κατά την επίσκεψή τους στο Ισραήλ οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ συναντήθηκαν με τον Τζόναθαν Κόνρικους (Jonathan Conricus), όχι τυχαίο πρόσωπο για τον στρατό και το κράτος του Ισραήλ. 

Ο κ. Κόνρικους υπηρέτησε τις Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις (IDF) για 24 χρόνια (από το 1997 ώς το 2021, όταν αποστρατεύθηκε με τον βαθμό του αντισυνταγματάρχη) και διετέλεσε εκπρόσωπος Τύπου του IDF από το 2017 ώς το 2021, θέση στην οποία επέστρεψε, για τρεις μήνες, μετά την επίθεση της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023.

«Η πρώτη μου αποστολή από την ελληνική Βουλή! Χθες είχα τη χαρά να συνομιλήσω με μια ομάδα Ελλήνων βουλευτών από το αντιπολιτευτικό κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ, οι οποίοι ήρθαν εδώ από την ELNET στη Γαλλία», έγραψε στον λογαριασμό του στο LinkedIn ο κ. Κόνρικους, ο οποίος σήμερα διευθύνει την εταιρεία δημοσίων σχέσεων Conricus Communications και είναι ανώτερος συνεργάτης στο Foundation for Defense of Democracies («Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών»), ένα αμερικανικό ινστιτούτο που «δεν δέχεται δωρεές από καμία ξένη κυβέρνηση» και το οποίο παραθέτει στην ιστοσελίδα του δηλώσεις υποστήριξης από τον πρώην πρόεδρο Τζορτζ Μπους (τον νεότερο) και πρώην στελέχη του αμερικανικού στρατού και της CIA.

«Συζητήσαμε για την περιφερειακή συνεργασία, εξήραμε τις μεσογειακές αξίες και ανταλλάξαμε απόψεις για τις προκλήσεις αλλά και τις πολλές ευκαιρίες που έχουν μπροστά τους οι χώρες μας. Μια υπέροχη βραδιά!», πρόσθεσε ο κ. Κόνρικους στην ανάρτησή του για τη συνάντηση με τους Έλληνες βουλευτές.

Μπορεί η ELNET να έστελνε βουλευτές της ΝΔ και του ΣΥΡΙΖΑ στο Ισραήλ πριν τη γενοκτονία, όμως ακόμη και τότε έκθεση του ΟΗΕ είχε ήδη μιλήσει για «απαρτχάιντ» και μια ζωή «χωρίς δικαιώματα, χωρίς ισότητα, χωρίς αξιοπρέπεια και χωρίς ελευθερία» σε βάρος των Παλαιστινίων που ζουν σε εδάφη κατεχόμενα από το Ισραήλ· έκθεση της διεθνούς οργάνωσης Human Rights Watch είχε ήδη αναδείξει πώς «οι ισραηλινές αρχές κάνουν διακρίσεις εις βάρος των Παλαιστινίων», σε βαθμό που οι πράξεις τους συνιστούν «απαρτχάιντ» και «δίωξη», δηλαδή «εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας»· έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας είχε ήδη τεκμηριώσει πώς το απαρτχάιντ του Ισραήλ αποτελεί ένα «έγκλημα κατά της ανθρωπότητας».

«Αλληλεγγύη στον παλαιστινιακό λαό»

Στο πλαίσιο του ρεπορτάζ ρωτήσαμε τους βουλευτές της ΝΔ και του ΣΥΡΙΖΑ πώς κρίνουν τη συμμετοχή τους στις αποστολές της ELNET, με φόντο τα εγκλήματα σε βάρος των Παλαιστινίων και τη μετέπειτα διεθνή καταδίκη του Ισραήλ για γενοκτονία στη Γάζα. 

Ο κ. Χρυσομάλλης της ΝΔ δεν ανταποκρίθηκε στο αίτημά μας.

Ο νυν βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Διονύσης Καλαματιανός και οι πρώην βουλευτές Γιάννης Μπουρνούς και Κώστας Ζαχαριάδης μάς έστειλαν κοινή απάντηση, στην οποία ανέφεραν μεταξύ άλλων ότι ο ΣΥΡΙΖΑ «έχει πολλαπλώς και απερίφραστα καταδικάσει τη στάση του Ισραήλ, μιλώντας ανοιχτά για γενοκτονία και εγκλήματα πολέμου με κατάφωρη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου». 

Προς απόδειξη αυτού, μας παρέπεμψαν σε ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ που τον περασμένο Δεκέμβριο καταδίκαζε την κοινή διακήρυξη Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ για τη συνεργασία τους στην Ανατολική Μεσόγειο ως «ένα βήμα αμέριστης στοίχισης της κυβέρνησης Μητσοτάκη με αυτή του καταζητούμενου για εγκλήματα πολέμου Νετανιάχου».

Ωστόσο, τα τρία στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ επιβεβαίωσαν ότι η αποστολή βουλευτ(ρι)ών του κόμματος στο Ισραήλ έγινε από τις 3 ώς τις 7 Απριλίου 2022, «μετά από πρόσκληση του ισραηλινού υπουργείου Εξωτερικών». Εκεί έγιναν συναντήσεις με τον αναπληρωτή πρωθυπουργό και υπουργό Εξωτερικών Γιαϊρ Λαπίντ, τον αναπληρωτή υπουργό Εξωτερικών Άινταν Ρολ, βουλευτές της Κνεσέτ από τη συμπολίτευση και την αντιπολίτευση, διπλωμάτες του ισραηλινού υπουργείου Εξωτερικών και εκπροσώπους της (ελληνικής) πετρελαϊκής Energean, η οποία εμπλεκόταν τότε στον σχεδιασμό του αγωγού EastMed για τη μεταφορά ορυκτού αερίου μεταξύ Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας.

Στην απάντησή τους οι τρεις πολιτικοί ανέφεραν επίσης ότι, πριν το ταξίδι στο Ισραήλ, βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ είχαν επισκεφθεί την Παλαιστίνη, όπου έκαναν συναντήσεις με Παλαιστινίους αξιωματούχους «για τις εξελίξεις στην περιοχή» και εξέφρασαν την «αλληλεγγύη του ΣΥΡΙΖΑ» στον παλαιστινιακό λαό και τη στήριξή τους στη «λύση δύο κρατών», με την «εγκαθίδρυση παλαιστινιακού κράτους» στη βάση των αποφάσεων του ΟΗΕ και του διεθνούς δικαίου. (Ολόκληρη η απάντηση των τριών βουλευτών εδώ.)

Η γενναία αυτοκριτική της βουλεύτριας Πέρκα

Στη δική της απάντηση, και η κ. Πέρκα αναφέρθηκε επίσης στις αποστολές των βουλευτ(ρι)ών του ΣΥΡΙΖΑ σε Ισραήλ και Παλαιστίνη, για να προσθέσει ότι «η θεσμική αποστολή» τους ήταν «να θέτουν πολιτικά και δημόσια το ζήτημα της Παλαιστίνης απέναντι σε Ισραηλινούς αξιωματούχους και διεθνείς θεσμούς», καθώς και να προωθήσουν «την ειρήνη, την αναγκαιότητα εξεύρεσης λύσης για το Παλαιστινιακό ζήτημα και την αναγνώριση του κράτους της Παλαιστίνης», αφού άλλωστε κατά τη διακυβέρνησή του «ο ΣΥΡΙΖΑ πέρασε το ψήφισμα στην ελληνική Βουλή για την αναγνώριση του Κράτους της Παλαιστίνης».

«Η αποστολή [των ταξιδιών σε Ισραήλ και Παλαιστίνη] ήταν να θέτουν το ζήτημα της Παλαιστίνης απέναντι σε Ισραηλινούς αξιωματούχους. Όμως, η συμμετοχή μου σε συναντήσεις με κυβερνητικούς φορείς του Ισραήλ είναι μια επιλογή που δεν θα ξαναέκανα. Δεν θα αποφύγω να κάνω αυτοκριτική».

Πέτη Πέρκα στο Reporters United

«Όμως αναγνωρίζω και την αντίφαση της τότε πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ που, ενώ έφερε τη σχετική απόφαση στη Βουλή, την ίδια στιγμή, διατηρούσε στρατηγικές σχέσεις με το Ισραήλ, όπως με τον αγωγό EastMed», πρόσθεσε η κ. Πέρκα. «Βεβαίως η συμμετοχή μου, ακόμα και σε μια τυπική κοινοβουλευτική επίσκεψη, σε συναντήσεις με κυβερνητικούς φορείς του Ισραήλ είναι μια επιλογή που δεν θα ξαναέκανα. Και δεν θα αποφύγω να κάνω αυτοκριτική για πολλές λανθασμένες πολιτικές επιλογές που στήριξα και εγώ ως μέλος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία. Αυτοκριτική που οδήγησε, μετά από την ανάληψη-“καταλύτη” της Προεδρίας από τον Στέφανο Κασελάκη, και στην αποχώρησή μου από αυτόν τον πολιτικό φορέα και τη συμμετοχή μου στη συνέχεια στη Νέα Αριστερά».

Η βουλεύτρια της Νέας Αριστεράς ανέφερε ακόμη ότι «όλες οι δημόσιες τοποθετήσεις μου αναδεικνύουν τη συνεχιζόμενη γενοκτονία και λιμοκτονία του Παλαιστινιακού λαού και την ανάγκη για διεθνή απομόνωση του κράτους απαρτχάιντ του Ισραήλ. Πρέπει να διακοπεί εδώ και τώρα κάθε σχέση συνεργασίας της ελληνικής κυβέρνησης με το σιωνιστικό κράτος – τρομοκράτη. […] Η συμμετοχή μου πρώτα στο Global March to Gaza στο Κάιρο και στη συνέχεια στο Global Sumud Flotilla συνιστά φανερή και έμπρακτη καταδίκη της Γενοκτονίας που υλοποιεί το Ισραήλ στη Γάζα, της εξωτερικής πολιτικής του Ισραήλ συνολικά και της δολοφονικής κυβέρνησης Νετανιάχου. […] Αν δε σταθούμε στο πλευρό της Παλαιστίνης σήμερα, χάνουμε ένα κομμάτι του εαυτού μας – του πολιτισμού, της δημοκρατίας, της ίδιας της ανθρωπιάς μας». (Ολόκληρη η απάντηση της κ. Πέρκα εδώ.)

Στο πλαίσιο του ρεπορτάζ ρωτήσαμε τον ΣΥΡΙΖΑ αν υπήρχε κάποιο άλλο μέλος της κοινοβουλευτικής ομάδας του που συμμετείχε στην αποστολή της ELNET το 2022. Δεν λάβαμε απάντηση. Λίγες ώρες πριν τη δημοσίευση του ρεπορτάζ, διαπιστώσαμε ότι στην αποστολή ήταν και η πρώην βουλεύτρια Ολυμπία Τελιγιορίδου. 

Ισραήλ: Ο (δεύτερος) καλύτερος φίλος των βουλευτ(ρι)ών στην Ελλάδα

Τόσο ο κ. Καιρίδης και ο κ. Χρυσομάλλης όσο και βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ (όπως ο Νίκος Παππάς και η Κατερίνα Νοτοπούλου), του ΠΑΣΟΚ (όπως ο Μιχάλης Κατρίνης και η Ελένη Βατσινά) και της Ελληνικής Λύσης (όπως ο Στέλιος Φωτόπουλος και η Μαρία Αθανασίου) είναι μέλη της Ομάδας Φιλίας Ελλάδας – Ισραήλ, μίας από τις 87 Ομάδες Φιλίας που λειτουργούν στο πλαίσιο της ελληνικής Βουλής, με σκοπό την «ενίσχυση της κοινοβουλευτικής διπλωματίας» και την «προώθηση των θέσεων της χώρας σε εθνικά και διεθνή θέματα». Σε αυτές τις ομάδες συμμετέχουν με δική τους επιθυμία βουλευτές από όλες τις κοινοβουλευτικές ομάδες.

Πρόεδρος της Ομάδας Φιλίας Ελλάδας – Ισραήλ είναι ο βουλευτής της ΝΔ (και πρώην υπουργός Εθνικής Άμυνας) Νίκος Παναγιωτόπουλος, αντιπρόεδρος ο (πλέον ανεξάρτητος) βουλευτής Ευάγγελος Αποστολάκης και γραμματέας ο βουλευτής της Ελληνικής Λύσης Βασίλης Γραμμένος.

Το αξιοσημείωτο εν προκειμένω είναι ότι η Ομάδα Φιλίας Ελλάδας – Ισραήλ αριθμεί έναν μεγάλο αριθμό βουλευτ(ρι)ών, που ξεπερνά σε πλήθος ακόμα και Ομάδες Φιλίας με χώρες που αποτελούν μακροχρόνιους συμμάχους της Ελλάδας στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ. 

Πράγματι, η Ομάδα Φιλίας Ελλάδας – Ισραήλ αριθμεί 38 μέλη, την ώρα που η Ομάδα Φιλίας Ελλάδας – Γαλλίας αριθμεί 22, η Ομάδα Φιλίας Ελλάδας – Αρμενίας 21, η Ομάδα Φιλίας Ελλάδας – Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και η Ομάδα Φιλίας Ελλάδας – Ιαπωνίας 19, η Ομάδα Φιλίας Ελλάδας – Κίνας 18, η Ομάδα Φιλίας Ελλάδας – Ρουμανίας, η Ομάδα Φιλίας Ελλάδας – Ιταλίας και η Ομάδα Φιλίας Ελλάδας – Πολωνίας 17 και η Ομάδα Φιλίας Ελλάδας – Γερμανίας 16.

Οι μόνες δύο χώρες που αριθμούν ανάλογο πλήθος βουλευτ(ρι)ών με εκείνον της Ομάδας Φιλίας Ελλάδας – Ισραήλ είναι οι Ομάδες Φιλίας Ελλάδας – Σερβίας (32 μέλη) και Ελλάδας – Αυστραλίας (35 μέλη). Μόνο η Ομάδα Φιλίας Ελλάδας – ΗΠΑ αριθμεί περισσότερα -60- μέλη. 

Όπως σχολίασε στο Reporters United πολιτικός με θητεία στη Βουλή, «πολλοί βουλευτές επιλέγουν να συμμετάσχουν στις Ομάδες Φιλίας των χωρών που θεωρούν ότι έχουν μεγάλη σφαίρα επιρροής» – κάτι που ενδεχομένως εξηγεί τη μεγάλη συμμετοχή τους στην ομάδα του Ισραήλ.

Ζητήσαμε από τα ονομαστικά προαναφερόμενα μέλη της Ομάδας Φιλίας Ελλάδας – Ισραήλ να μας σχολιάσουν τη διεθνή καταδίκη του Ισραήλ για τη γενοκτονία στη Γάζα και το ένταλμα σύλληψης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου κατά του πρωθυπουργού Νετανιάχου για «εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας», καθώς επίσης και να μας ενημερώσουν για τις δραστηριότητες της συγκεκριμένης ομάδας και τις επαφές τους με κρατικούς αξιωματούχους του Ισραήλ.

Το γραφείο του κ. Παναγιωτόπουλου επικοινώνησε μαζί μας και μας είπε ότι ο πρώην υπουργός της ΝΔ δεν θα μπορέσει να ανταποκριθεί στο χρονικό πλαίσιο του αιτήματός μας λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων. Δώσαμε στη διάθεσή του περισσότερο χρόνο για απάντηση, αλλά και πάλι δεν υπήρξε ανταπόκριση. 

Να σημειώσουμε ότι ο κ. Παναγιωτόπουλος είναι κουμπάρος του κατηγορουμένου για το Predator Γιάννη Λαβράνου και, σύμφωνα με όσα κατέθεσε ο δημοσιογράφος του Βήματος Βασίλης Λαμπρόπουλος στη δίκη των υποκλοπών, στις 12 Δεκεμβρίου 2025, οι δύο κουμπάροι ταξίδεψαν μαζί στο Ισραήλ στο πλαίσιο επίσημης αποστολής του ελληνικού κράτους, κατά τη διάρκεια της οποίας ο κ. Λαβράνος χρησιμοποίησε ψεύτικο όνομα («Παπαδάκης»).

Τα υπόλοιπα μέλη της ελληνικής Βουλής αγνόησαν το δημοσιογραφικό μας αίτημα.

Η παραγωγή της παρούσας έρευνας έλαβε οικονομική υποστήριξη από την οργάνωση Investigative Journalism for Europe (IJ4EU). Διαβάστε εδώ αναλυτικά την πολιτική χρηματοδότησης του Reporters United.

Το άρθρο ELNET: Το άγνωστο ισραηλινό λόμπι δρα και στην Ελλάδα εμφανίστηκε πρώτα στο R•U.

Τα βασικά γεγονότα της κινητοποίησης τον Οκτώβριο του 2024 είναι γνωστά από τότε: Ένα φορτίο 22 τόνων πυρομαχικών διέτρεξε την Ελλάδα σιδηροδρομικώς και μέσω Πειραιά θα μεταφερόταν στο Ισραήλ – ενώ διεθνείς οργανισμοί, όπως ο ΟΗΕ και το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, κατηγορούσαν το Ισραήλ για εγκλήματα πολέμου. Όμως, δεν ήταν γνωστό ποιος θα μετέφερε το φορτίο. 

Το Reporters United τεκμηριώνει ότι:

• Το πλοίο που θα μετέφερε τα πυρομαχικά ανήκε (και ανήκει) σε μία από τις ισχυρότερες επιχειρηματικές οικογένειες της Ελλάδας, την οικογένεια Λάτση. 
• Η ναυτιλιακή εταιρεία της οικογένειας Λάτση χρονοναυλώνει, από το 2022 ώς σήμερα, δύο πλοία της στη μεγαλύτερη ισραηλινή εταιρεία κοντέινερ, τη ZIM.
• Το κοντέινερ με τα πυρομαχικά ήταν κατά τον κρίσιμο χρόνο (τον Οκτώβριο του 2024) μισθωμένο στη ZIM, που από το 1991 έχει υπογράψει σύμβαση με το ισραηλινό υπουργείο Άμυνας για τη μεταφορά στρατιωτικού εξοπλισμού μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ. 

Σημείωση: Τα δύο πλοία συμφερόντων Λάτση, παρότι χρονοναυλωμένα στη ΖΙΜ, εταιρεία-μεταφορέα του υπουργείου Άμυνας του Ισραήλ, δεν σημαίνει ότι μεταφέρουν μόνο στρατιωτικό υλικό, καθώς η ZIM μεταφέρει κοντέινερ όλων των ειδών.

Στηρίξτε την ανεξάρτητη δημοσιογραφία του Reporters United εδώ.

Το μεσημέρι της 17ης Οκτωβρίου του 2024, το πλοίο Marla Bull έδεσε στη δυτική πλευρά της Προβλήτας ΙΙΙ του σταθμού κοντέινερ στο λιμάνι του Πειραιά. 

Από εκεί θα φόρτωνε εμπορεύματα με τελικό προορισμό το Ισραήλ. Όμως, ένα από τα εμπορευματοκιβώτια δεν φορτώθηκε ποτέ στο πλοίο. Το βράδυ της ίδιας μέρας καλύφθηκε με συνθήματα, φόρεσε τη σημαία της Παλαιστίνης και παρέμεινε στο λιμάνι μέχρι την απομάκρυνσή του. 

Το εμπορευματοκιβώτιο, σύμφωνα με τους λιμενεργάτες και τους εργαζομένους του Πειραιά που κινητοποιήθηκαν για να εμποδίσουν τη φόρτωσή του στο Marla Bull, περιείχε 22 τόνους πυρομαχικών (σφαίρες).

Το φορτίο είχε φτάσει στον Πειραιά σιδηροδρομικώς από τη Βόρεια Μακεδονία, μέσα σε κοντέινερ μισθωμένο στην εταιρεία ZIM Integrated Shipping Services, και επρόκειτο να μεταφερθεί στο Ισραήλ μέσω του πλοίου Marla Bull που εκτελούσε δρομολόγιο της ΖΙΜ.

Η συνεργασία Λάτση με την ισραηλινή ZIM

«Δεν επιτρέπεται να επιβεβαιώνουμε ή να διαψεύδουμε πληροφορίες για το περιεχόμενο των φορτίων, την αποκλειστική ευθύνη των οποίων έχουν οι διακινήτριες εταιρείες και εν προκειμένω η εταιρεία ZIM»

Marla Dry Bulk Shipmanagement στο Reporters United

Το πλοίο Marla Bull (ΙΜΟ 9932945), καθώς και το αδελφό πλοίο Marla Tiger, με διαχειρίστρια εταιρεία τη Marla Dry Bulk Shipmanagement, ανήκουν από το 2022 στην οικογένεια Λάτση, μία από τις ισχυρότερες επιχειρηματικές οικογένειες της χώρας. 

Αν και κανένα από τα δύο πλοία δεν εμφανίζεται στην ιστοσελίδα της εταιρείας, η ίδια μας επιβεβαίωσε την ιδιοκτησία της, η οποία τεκμηριώνεται και από τη διεθνή ναυτιλιακή βάση Equasis, όπου εμφανίζεται ως διαχειρίστριά τους από τον Σεπτέμβριο και τον Νοέμβριο του 2022 αντίστοιχα.

Για το περιεχόμενο του επίμαχου φορτίου ρωτήσαμε τη διαχειρίστρια του Marla Bull, τη Marla Dry Bulk Shipmanagement, συμφερόντων της οικογένειας Λάτση. 

Στις απαντήσεις της η εταιρεία παρέλειψε να αναφερθεί σε αυτό το ερώτημα. Επανήλθαμε με δεύτερο ερώτημα, ζητώντας να διαψεύσει τις πληροφορίες ότι περιείχε πυρομαχικά. 

«Δεν επιτρέπεται να επιβεβαιώνουμε ή να διαψεύδουμε πληροφορίες για το περιεχόμενο των φορτίων, την αποκλειστική ευθύνη των οποίων έχουν οι διακινήτριες εταιρείες και εν προκειμένω η εταιρεία ZIM», απάντησε η εταιρεία. 

Μας επιβεβαίωσε όμως ότι το συγκεκριμένο φορτίο «ουδέποτε φορτώθηκε σε κανένα από τα δύο υπό διαχείρισή της πλοία». Το φορτίο όντως δεν φορτώθηκε στο πλοίο, αλλά αυτό οφείλεται στην παρέμβαση των λιμενεργατών.

Και τα δύο πλοία είναι χρονοναυλωμένα από την εταιρεία ZIM, «με ναυλώσεις που είχαν συμφωνηθεί από το έτος 2021», μας δήλωσε η εταιρεία.

Μπορέσαμε να εντοπίσουμε την πρώτη καταγεγραμμένη παρουσία των πλοίων Marla Bull και Marla Tiger στα δημοσιευμένα δρομολόγια της ZIM τον Αύγουστο του 2023. Μέχρι τότε, σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας, και τα δύο πλοία είχαν ήδη εκτελέσει πάνω από 20 δρομολόγια το καθένα.

Στις 17 Οκτωβρίου 2024 το Marla Bull εκτελούσε το 69ο δρομολόγιο, καθώς εντοπίζεται στο δημοσιευμένο πρόγραμμα αφίξεων στο λιμάνι του Πειραιά του ελληνικού παραρτήματος της ZIM. 

Το ταξίδι του εντασσόταν στη γραμμή «Turkey Black Sea Express (TBX)», η οποία σύμφωνα με τη ZIM συνδέει τα λιμάνια του Ισραήλ, της Ρουμανίας, της Τουρκίας, της Ελλάδας και της Αιγύπτου. 

Πράγματι, σύμφωνα με την πλατφόρμα παρακολούθησης πλοίων MarineTraffic, πριν φτάσει στη δυτική πλευρά της Προβλήτας ΙΙΙ στο λιμάνι του Πειραιά, το Marla Bull μετέφερε φορτία από τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και την Τουρκία, τα οποία φαίνεται να ξεφόρτωσε στο ισραηλινό λιμάνι Ασντόντ.

Το Marla Bull, όπως και το Marla Tiger, δεν εκτελεί μόνο τα δρομολόγια της γραμμής TBX. Μέχρι σήμερα φαίνεται να έχει ολοκληρώσει 88 δρομολόγια σε πολλαπλές γραμμές της ZIM, σύμφωνα με τα δεδομένα της ισραηλινής εταιρείας, ενώ φαίνεται να έχει ήδη προγραμματίσει τα επόμενα 13 ταξίδια του.

Το κοντέινερ της ZIM

Ψάξαμε το επίμαχο εμπορευματοκιβώτιο με τον κωδικό STJU206213-0, όπως φαίνεται στις φωτογραφίες που δημοσιεύτηκαν από την κινητοποίηση των λιμενεργατών στον Πειραιά.

Σύμφωνα με τις πλατφόρμες Track-Trace και Shippinline.org για την παρακολούθηση εμπορευματοκιβωτίων, το συγκεκριμένο εμπορευματοκιβώτιο ανήκει στην αμερικανική εταιρεία CAI International Inc, αλλά από τις 10 Απριλίου 2024 φαίνεται να βρίσκεται υπό μακροπρόθεσμη μίσθωση της ZIM. Εντοπίσαμε τη ΖΙΜ και στην πιο πρόσφατη μεταφορά του συγκεκριμένου εμπορευματοκιβωτίου, στις 25 Αυγούστου 2025. 

Επομένως, την ημέρα που το φορτίο επρόκειτο να μεταφερθεί μέσω του Marla Bull στο Ισραήλ, το εμπορευματοκιβώτιο στο οποίο βρισκόταν χρησιμοποιούνταν από τη ΖΙΜ, ενισχύοντας την ευθύνη της ΖΙΜ για το περιεχόμενό του, όπως υποστηρίζει και η εταιρεία της οικογένειας Λάτση (βλ. δήλωση Marla Dry Bulk Shipmanagement πιο πάνω). 

Απευθύναμε ερωτήσεις για το φορτίο και στην εταιρεία ZIM. Δεν λάβαμε απάντηση.

Η ΖΙΜ και τα στρατιωτικά φορτία 

Σύμφωνα με στοιχεία που δίνει η εταιρεία ΖΙΜ στην ιστοσελίδα της για τα δρομολόγια των διεθνών γραμμών της, φορτία φτάνουν στο Ισραήλ μέσω οκτώ διαφορετικών γραμμών. Πέντε από αυτές (TBX, PLX, ZIX, WTX και ZCA) συνδέουν τα λιμάνια του Ισραήλ με το λιμάνι του Πειραιά. 

Η γραμμή της ΖΙΜ με το όνομα ZCA συνδέει το Ισραήλ με τα λιμάνια του μεγαλύτερου (στρατιωτικού) συμμάχου του, των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η ισραηλινή -και μέχρι το 2004 κρατική- ZIM, από κοινού με τη δανέζικη Maersk (κι αυτή από τις μεγαλύτερες εταιρείες μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων παγκοσμίως), συμμετέχει στη συμφωνία Israel Carrier Association από το 1991. Η συμφωνία αφορά τη μεταφορά στρατιωτικών φορτίων, για λογαριασμό του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας, μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ, υπό την εποπτεία της Ομοσπονδιακής Ναυτιλιακής Επιτροπής των ΗΠΑ (FMC). 

Σύμφωνα με το έγγραφο της συμφωνίας, η σύμβαση δεν έχει ημερομηνία λήξης και «μπορεί να τερματιστεί ανά πάσα στιγμή με την κατάλληλη τροποποίηση ή ειδοποίηση προς την Ομοσπονδιακή Ναυτιλιακή Επιτροπή των ΗΠΑ». Μέχρι και την ημέρα του ρεπορτάζ δεν φαίνεται να υπάρχει σχετική ανάρτηση στο αντίστοιχο αμερικανικό ΦΕΚ.

Υπάρχουν πολλές αναφορές για τα στρατιωτικά φορτία που μεταφέρει η ΖΙΜ είτε μέσω των πλοίων της είτε μέσω όσων ναυλώνει, διεθνώς:

1. Από τον Μάρτιο του 2024 μέχρι και τον Αύγουστο του 2025, έκθεση των ακτιβιστικών οργανώσεων Palestinian Youth Movement, World Beyond War, καθώς και της καμπάνιας Arms Embargo Now, εντοπίζει δύο πλοία της ΖΙΜ σε μεταφορές στρατιωτικών φορτίων για λογαριασμό των ισραηλινών οπλοβιομηχανιών Elta και Elbit. Τα φορτία είχαν φτάσει σιδηροδρομικώς στο λιμάνι Χάλιφαξ του Καναδά, με προορισμό τη Χάιφα και το Ασντόντ στο Ισραήλ.
   
2. Τον Μάιο του 2024, 10 ευρωπαϊκές οργανώσεις προσέφυγαν στη βελγική δικαιοσύνη κατά της ZIM για παράνομες μεταφορές 246 τόνων πυρομαχικών, μέσω του λιμανιού της Αμβέρσας, προς τα ισραηλινά λιμάνια Ασντόντ και Χάιφα. Το περιστατικό αναφέρεται και στην ετήσια έκθεση της ZIM για το 2023, η οποία επιβεβαιώνει τη «μεταφορά στρατιωτικών φορτίων».
   
   
   
3. Στις 5 Ιουνίου 2025 το εργατικό σωματείο στο γαλλικό λιμάνι Φος-σουρ-Μερ (Fos-sur-Mer) εμπόδισε τη φόρτωση περίπου 14 τόνων στρατιωτικού εξοπλισμού στο πλοίο Contship Era, χρονοναυλωμένο από τη ZIM και με τελικό προορισμό τη Χάιφα. Σύμφωνα με το γαλλικό μέσο Disclose και το ιρλανδικό μέσο The Ditch, το φορτίο είχε ως παραλήπτρια τη θυγατρική της Elbit, την Israel Military Industries (IMI), η οποία αυτοπροσδιορίζεται ως «αποκλειστική προμηθεύτρια πυρομαχικών μικρού διαμετρήματος του ισραηλινού στρατού (IDF)».
   
4. Τον Αύγουστο του 2025, σύμφωνα με το The Ditch, πλοίο της ZIM χρησιμοποίησε το λιμάνι Κόπερ στη Σλοβενία για να στείλει στρατιωτικό εξοπλισμό στο Ισραήλ, μία εβδομάδα αφότου η σλοβενική κυβέρνηση ανακοίνωσε εμπάργκο στο εμπόριο όπλων με το Ισραήλ.

Εριέττα Λάτση: «Μπροστά στο συμφέρον κάθε ίχνος ανθρωπιάς χάνεται»

Όσο το πλοίο της εταιρείας Marla βρισκόταν υπό χρονοναύλωση από την ισραηλινή εταιρεία ZIM, παράλληλα εντεινόταν η διεθνής καταδίκη -από οργανισμούς όπως ο ΟΗΕ, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης- για τα εγκλήματα πολέμου και τη γενοκτονία στην Παλαιστίνη.

Όλη αυτή την περίοδο η κ. Εριέττα Κούρκουλου-Λάτση, κόρη της Μαριάννας Λάτση, καταδικάζει συστηματικά και δημόσια την κατάσταση στη Γάζα μέσα από τον προσωπικό της λογαριασμό στο instagram.

Η κ. Κούρκουλου-Λάτση καταγγέλλει τη σιωπή της Ελλάδας για τα εγκλήματα στη Γάζα, φορώντας μπλούζα με το σύνθημα «Λευτεριά στην Παλαιστίνη» και δηλώνοντας πως «μπροστά στο συμφέρον, κάθε ίχνος ανθρωπιάς χάνεται».

1. Η Marla Dry Bulk Shipmanagement, διαχειρίστρια του Marla Bull, ανήκει στην οικογένεια Λάτση (η ιστοσελίδα της Marla αναφέρεται στην «οικογένεια Λάτση» και όχι στον όμιλο επιχειρήσεων Λάτση).

2. Η κ. Εριέττα Κούρκουλου-Λάτση έχει ιδρύσει από το 2022 στην Ελλάδα το δικό της family office (EKL LATSCO FAMILY OFFICE), μια εταιρεία διαχείρισης της περιουσίας της. Η εταιρεία αυτή συνδέεται με τις ναυτιλιακές εταιρείες του ομίλου Λάτση Marla Dry Bulk Management και Latsco Marine Management. Έχουν κοινή έδρα, στην οδό Ξενίας 4 στην Κηφισιά (πρόκειται για το Κτίριο Παλλάς Αθηνά, έδρα του ομίλου Λάτση και του ιδρύματος Λάτση).
   
   
   
3. Ακόμα μεγαλύτερη είναι η σύνδεση του family office της κ. Εριέττας Κούρκουλου-Λάτση με τα family office των άλλων δύο μελών της οικογένειάς της, του αδερφού της κ. Φιλίππου Κούρκουλου-Λάτση και του ετεροθαλούς αδερφού της κ. Πάρη Κασιδόκωστα-Λάτση, ο οποίος φέρεται να διαχειρίζεται τις δύο ναυτιλιακές εταιρείες. (Τα πλοία και η εταιρεία φέρεται να πήραν το όνομά τους από τα αρχικά του ονόματος και του επιθέτου της μητέρας τους κ. Μαριάννας Λάτση.) Πιο συγκεκριμένα, εκτός από την κοινή έδρα και την ίδια ημερομηνία σύστασης (11 Απριλίου 2022), οι τρεις εταιρείες έχουν κοινά στοιχεία επικοινωνίας, ενώ και στις τρεις διευθύνων σύμβουλος είναι το ίδιο πρόσωπο: ο κ. Δημήτριος Αφεντούλης.
   
   
4. Μια ακόμη σύνδεση αποτελεί η απάντηση της κ. Εριέττας Κούρκουλου-Λάτση, ή μάλλον η έλλειψη αυτής, στα ερωτήματά μας. Προσπαθήσαμε να επικοινωνήσουμε με την ίδια  μέσω του family office της και του προσωπικού λογαριασμού της στο instagram, ώστε να σχολιάσει τις δραστηριότητες του ομίλου Λάτση που συνδέονται με το Ισραήλ. Τελικά το family office μάς ενημέρωσε ότι η κ. Κούρκουλου-Λάτση δεν είναι διαθέσιμη, αλλά θα λάβουμε απαντήσεις από τη ναυτιλιακή εταιρεία του ομίλου Λάτση, στην οποία είχαμε ήδη στείλει (ξεχωριστά) ερωτήματα στο πλαίσιο του ρεπορτάζ μας.

Τα family office (οικογενειακά γραφεία) είναι εταιρείες που συστήνονται με σκοπό τη διαχείριση της οικογενειακής περιουσίας. 

Η άδεια για τα πυρομαχικά: Το κράτος σιωπά

Προσπαθώντας να καταλάβουμε τι ακριβώς συνέβη με το φορτίο πυρομαχικών που επρόκειτο να φορτωθεί στο Marla Bull – και κυρίως να αποσαφηνίσουμε ποια κρατική αρχή έδωσε την άδεια για τη μεταφορά στρατιωτικού υλικού στο Ισραήλ, αποστείλαμε ερωτήσεις στα υπουργεία Εθνικής Άμυνας, Εξωτερικών, Οικονομικών, Ναυτιλίας, καθώς και στο Λιμενικό Σώμα και στο τελωνείο του Πειραιά. Λάβαμε μόνο μία απάντηση, από το Αρχηγείο Λιμενικού Σώματος.

Το Λιμενικό, όπως και οι τόσες κρατικές αρχές και υπουργοί στα προηγούμενα ρεπορτάζ μας για το Ισραήλ, αρνήθηκε να μας ενημερώσει τι απέγινε το φορτίο αφού δεν φορτώθηκε ποτέ στο Marla Bull, αλλά δεν μας διέψευσε το περιεχόμενό του σε στρατιωτικό υλικό. Πάντως, σύμφωνα με τις πληροφορίες μας, συνέλεξε μαρτυρίες και συνέταξε δελτίο αναφοράς για τα γεγονότα της 17ης Οκτωβρίου 2024. Το Λιμενικό αρκέστηκε μόνο να δηλώσει στο Reporters United ότι «δεν έχει αρμοδιότητα έκδοσης άδειας διαμετακόμισης για στρατιωτικό εξοπλισμό», επικαλούμενο τον ν. 2168/1993. 

Η διαδικασία για την έκδοση άδειας στην περίπτωση διαμετακόμισης πυρομαχικών περιγράφεται βήμα-βήμα στο Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών.

Για την έκδοση της άδειας χρειάζεται «λήψη σύμφωνης γνώμης των συναρμόδιων Υπουργείων Εξωτερικών, Εθνικής Άμυνας και Οικονομικών», καθώς και του υπουργείου Ναυτιλίας. Το ίδιο αναφέρει και το άρθρο 4 παρ. 2 του ν. 2168/1993.

Τα υπουργεία Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών (για μια ακόμη φορά), αλλά και τα υπουργεία Οικονομικών και Ναυτιλίας, δεν μας απάντησαν. 

Ίσως τη γενικότερη σιωπή των ελληνικών αρχών και υπουργείων να είχε κατά νου η κ. Κούρκουλου-Λάτση, όταν έγραφε για τη χώρα μας: «Αν κάτι μας έμαθε ο πόλεμος στην Γάζα και όχι μόνο, είναι ότι νόμοι και όρια δεν υπάρχουν. […] Όσο για εμάς στην μικρή Ελλαδίτσα; Δεν λέμε κουβέντα. Γιατί είμαστε φιλοαμερικανοί – ή αλλιώς χέστες». 

Το άρθρο «Μπροστά στο συμφέρον κάθε ίχνος ανθρωπιάς χάνεται»: Η οικογένεια Λάτση και το Ισραήλ εμφανίστηκε πρώτα στο R•U.

Τα ξημερώματα της 21ης Σεπτεμβρίου 2025, ώρα 01:00, φορτηγό αεροσκάφος Boeing 737-86N της El Al Israel Airlines, του εθνικού αερομεταφορέα του Ισραήλ, απογειώθηκε από το Ελευθέριος Βενιζέλος με προορισμό το Τελ Αβίβ.

Σύμφωνα με έγγραφα που είδε το Reporters United και το ιρλανδικό μέσο The Ditch, το ισραηλινό αεροσκάφος μετέφερε στο κύτος του φορτίο με προορισμό τις εγκαταστάσεις παραγωγής πυρομαχικών και στρατιωτικού εξοπλισμού της Elbit Systems, της μεγαλύτερης ιδιωτικής πολεμικής εταιρείας του Ισραήλ. Επρόκειτο για συσκευές ρύθμισης σήματος και αισθητήρες οπτικών ινών.

Το φορτίο έφυγε από την Ελλάδα πέντε μέρες μετά την ανακοίνωση της Ανεξάρτητης Διεθνούς Ερευνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ, η οποία κατηγόρησε το Ισραήλ για διάπραξη γενοκτονίας κατά των Παλαιστινίων στη Λωρίδα της Γάζας.

Τελικός χρήστης: η πολεμική βιομηχανία του Ισραήλ

Αυτή δεν είναι η μοναδική περίπτωση μεταφοράς ισραηλινών φορτίων μέσω Ελλάδας προς το Ισραήλ. Άλλα έγγραφα, που επίσης εξέτασαν το Reporters United και το The Ditch, αποκαλύπτουν ακόμα μία μεταφορά υλικού με τελικό χρήστη τη βιομηχανία εξοπλισμών του Ισραήλ.

Πριν περίπου δύο μήνες, το πρωί της 21ης Ιουλίου, ώρα 08:57, το ίδιο αεροσκάφος με τον ίδιο κωδικό πτήσης (LY844) απογειώθηκε από το Ελευθέριος Βενιζέλος για το Τελ Αβίβ, μεταφέροντας μεταξύ άλλων κεραίες οχημάτων της Elbit, συνολικού βάρους 494 κιλών.

Στηρίξτε την ανεξάρτητη δημοσιογραφία του Reporters United εδώ.

Και στις δύο περιπτώσεις τα φορτία δεν ξεκίνησαν από την Αθήνα. Το πρώτο, με τις συσκευές ρύθμισης σήματος και τους αισθητήρες οπτικών ινών, κατασκευής της καναδικής Opsens Solutions, έφτασε στην Ελλάδα από το Μόντρεαλ του Καναδά, στις 19 Σεπτεμβρίου. 

Το δεύτερο, με τις κεραίες οχημάτων, ήταν αποθηκευμένο στη Φινλανδία, περίπου οκτώ χιλιόμετρα από το αεροδρόμιο του Ελσίνκι. Από εκεί μεταφέρθηκε αεροπορικώς στη Λειψία της Γερμανίας και στις 11 Ιουλίου έφτασε στην Ελλάδα.

Για περίπου 10 μέρες το φορτίο της Elbit παρέμεινε στην Αθήνα εν αναμονή του ισραηλινού αεροσκάφους που θα το μετέφερε στο Τελ Αβίβ.

Παράδοση στο εργοστάσιο όπλων

Στα έγγραφα που εξετάσαμε δεν επισημαίνεται αν τα φορτία είναι στρατιωτικά ή διπλής χρήσης (dual use), δηλαδή αν έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούνται τόσο για στρατιωτικούς όσο και για πολιτικούς σκοπούς.

Παρόλα αυτά, μια προσεκτική εξέταση των δεδομένων οδηγεί με βεβαιότητα στην εκτίμηση ότι τα φορτία αφορούν στρατιωτική χρήση.

1/ Αγοραστής είναι η μεγαλύτερη ιδιωτική πολεμική βιομηχανία του Ισραήλ και μια σημαντική προμηθεύτρια εξοπλιστικών του ισραηλινού στρατού.

2/ Η Elbit αναφέρει στις καταστάσεις της προς την αμερικανική κεφαλαιαγορά ότι η μόνη μη στρατιωτική της δραστηριότητα σχετίζεται με  την «εμπορική αεροπορία». Το φορτίο με κεραίες οχημάτων εξ ορισμού δεν μπορεί να αφορά εμπορική αεροπορία.

3/ Η Elbit σημειώνει στην πιο πρόσφατη ετήσια οικονομική της έκθεση ότι, όσον αφορά τη δραστηριότητά της σε συστήματα εδάφους (αφού το φορτίο της 21ης Ιουλίου έχει να κάνει με οχήματα), παρέχει «προϊόντα για τεθωρακισμένα και άλλα στρατιωτικά οχήματα».

4/ Η Opsens Solutions, η εταιρεία που έστειλε τις συσκευές ρύθμισης σήματος και τους αισθητήρες οπτικών ινών στις 21 Σεπτεμβρίου, εντάσσει τα συγκεκριμένα προϊόντα της στον τομέα της αεροναυτικής.

5/ Η στρατιωτική φύση του εξοπλισμού της Opsens Solutions τεκμηριώνεται και από το τελικό σημείο προορισμού του. Σύμφωνα με τα έγγραφα που είδε το Reporters United, το φορτίο παραδόθηκε στην πόλη Ραμάτ Χασαρόν, όπου βρίσκονται οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις παραγωγής στρατιωτικού εξοπλισμού της Elbit.

Σε τηλεδιάσκεψη για τα οικονομικά αποτελέσματα του πρώτου τριμήνου του 2024, η εταιρεία αναφέρει ότι η θυγατρική της ΙΜΙ διαθέτει εγκαταστάσεις παραγωγής πυρομαχικών στη Ραμάτ Χασαρόν. Σύμφωνα με την Elbit, η ΙΜΙ παράγει εκεί πυρομαχικά για χερσαίες, αεροπορικές και ναυτικές εφαρμογές, συστήματα κατευθυνόμενων πυραύλων και τεθωρακισμένα οχήματα.

Ποιος έδωσε την άδεια στην Ελλάδα; Οι αρμόδιοι υπουργοί σιωπούν

Σε περιπτώσεις μεταφοράς στρατιωτικού εξοπλισμού από την Ελλάδα προς άλλη χώρα, είναι απαραίτητη η άδεια της ελληνικής κυβέρνησης. Σύμφωνα με τη νομοθεσία (ν. 2168/1993), η διαμετακόμιση από μια χώρα σε άλλη μέσω Ελλάδας επιτρέπεται μετά από άδεια που εκδίδεται με απόφαση των υπουργών Εξωτερικών, Εθνικής Άμυνας, Οικονομικών και Προστασίας του Πολίτη. 

Σε περιπτώσεις προϊόντων διπλής χρήσης ο ευρωπαϊκός νόμος (Κανονισμός ΕΕ 2021/821) δεν αναφέρει ρητά ότι απαιτείται άδεια διαμετακόμισης ακόμη κι αν τα τεχνικά χαρακτηριστικά των προϊόντων δείχνουν ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί για στρατιωτικούς σκοπούς.

Με αυτόν τον τρόπο η ευρωπαϊκή νομοθεσία επιτρέπει στα κράτη μέλη της ΕΕ να γίνονται κόμβος μεταφοράς προϊόντων διπλής χρήσης προς το Ισραήλ.

Σιγή ασυρμάτου από την κυβέρνηση και την Elbit

Στείλαμε ερωτήσεις στα υπουργεία Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών, αλλά και στον ίδιο τον πρωθυπουργό, σχετικά με τη μεταφορά των δύο φορτίων από την Αθήνα στο Ισραήλ. Μέχρι την ώρα της δημοσίευσης, δεν είχαμε λάβει απάντηση.

Ερωτήσεις απευθύναμε και στον τελικό αποδέκτη των δύο φορτίων, την Elbit, καθώς και στην εταιρεία που απέστειλε το φορτίο της 21ης Σεπτεμβρίου, την καναδική Opsens Solutions. Μέχρι την ώρα της δημοσίευσης, δεν είχαμε λάβει απάντηση. 

Η βαθιά σχέση της Elbit με την κυβέρνηση Μητσοτάκη

Εδώ και χρόνια η Elbit έχει ισχυρή παρουσία στην Ελλάδα και, σύμφωνα με δηλώσεις των στελεχών της, στενή σχέση με την κυβέρνηση Μητσοτάκη. 

Στην Elbit κατέληξε το 2021 μια από τις πιο δαπανηρές αναθέσεις του υπουργείου Άμυνας, ύψους 1,68 δισ. δολαρίων (περίπου 1,4 δισ. ευρώ): η λειτουργία του Διεθνούς Κέντρου Εκπαίδευσης στην Καλαμάτα. 

Η σύμβαση μεταξύ των υπουργείων Άμυνας Ελλάδας και Ισραήλ, που υπογράφτηκε στις 16 Απριλίου 2021, προβλέπει ότι για τα επόμενα 20 χρόνια η Elbit θα παραδώσει στόλο εκπαιδευτικών αεροσκαφών, προσομοιωτές πτήσης και εκπαιδευτικά βοηθήματα, καθώς και την υλικοτεχνική υποστήριξη καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος.

«Είμαστε περισσότερο από ευπρόσδεκτοι εδώ [στην Ελλάδα], είναι σαν να είμαστε στη δική μας χώρα».

Ραμ Κιλ, εκτελεστικός αντιπρόεδρος Elbit Systems, Μάιος 2025

Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Καθημερινής (6 Μαΐου 2025), «η Αθήνα έχει “κλειδώσει” πλέον την επιλογή της και όπως όλα δείχνουν προκρίνεται το ισραηλινό σύστημα Puls [της Elbit]. […] Οι δύο πλευρές βρίσκονται στο στάδιο της προετοιμασίας των σχετικών συμβάσεων». 

Σε πιο πρόσφατο δημοσίευμά της (6 Σεπτεμβρίου 2025), η Καθημερινή σημειώνει πως «είναι πιθανές οι καθυστερήσεις στην προμήθεια εκτοξευτών πυραύλων τύπου Puls, καθώς η Αθήνα δεν θέλει να μετάσχει στην κατασκευή επιθετικών όπλων».

Τον τελευταίο χρόνο το υπουργείο Εθνικής Άμυνας έχει ανακοινώσει δύο συναντήσεις με εκπροσώπους της Elbit (στις 16 Σεπτεμβρίου 2025 και τις 29 Ιανουαρίου 2025), οι οποίες αφορούσαν την παρουσίαση πολεμικού εξοπλισμού της εταιρείας, όπως πυρομαχικών αρμάτων μάχης και συστημάτων διαχείρισης εναέριου χώρου μάχης (Aerial Battlespace Management – ABSM) αντίστοιχα.

«Δοκιμασμένη λύση»

Όπως έχει αποκαλύψει το Reporters United από τον περασμένο Μάιο, η κυβέρνηση Μητσοτάκη επέτρεψε στην Elbit να διαφημίσει στη διεθνή έκθεση εξοπλιστικών DEFEA, στην Αθήνα, οπλικά συστήματα που έχουν χρησιμοποιηθεί κατά τη διάρκεια πολεμικών επιχειρήσεων στη Γάζα.

Στο περιθώριο της DEFEA, o εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Elbit Ραν Κριλ υπενθύμισε «τη μακρόχρονη εμπειρία» που έχει η εταιρεία «από τη συμμετοχή της στην ελληνική αγορά». Ο κ. Κριλ έκανε λόγο για προώθηση προς την Ελλάδα μιας «δοκιμασμένης λύσης» εξοπλιστικών, υπονοώντας προφανώς τις δοκιμές στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη. «Είμαστε περισσότερο από ευπρόσδεκτοι εδώ, είναι σαν να είμαστε στη δική μας χώρα», κατέληξε.

LY844: Οι 110 πτήσεις Αθήνα – Τελ Αβίβ

Οι παραπάνω μεταφορές με φορτία της Elbit είναι μόνο δύο από τα 110 καταγεγραμμένα δρομολόγια της El Al Israel Airlines (με τον ίδιο κωδικό πτήσης LY844) τον τελευταίο χρόνο, σύμφωνα με τα ραντάρ των ιστοσελίδων παρακολούθησης εναέριου χώρου flightradar24 και AirNav Radar.

Δεν γνωρίζουμε τι μπορεί να μετέφεραν τα υπόλοιπα 108 δρομολόγια της πτήσης LY844, που συνδέουν την Αθήνα με το Τελ Αβίβ τουλάχιστον εννέα φορές τον μήνα.

Το άρθρο Η Ελλάδα του Κυριάκου Μητσοτάκη κόμβος για τη μεταφορά στρατιωτικού υλικού στο Ισραήλ – ακόμα και τώρα! εμφανίστηκε πρώτα στο R•U.

Την προσεχή Πέμπτη 17 Ιουλίου, δικηγόροι από την Ένωση Νομικών για τον Σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου (JURDI Association) θα καταθέσουν στο Δικαστήριο της ΕΕ (ΔΕΕ, με έδρα το Λουξεμβούργο) «προσφυγή για παράλειψη» κατά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου λόγω της μη υιοθέτησης μέτρων για την αντιμετώπιση των εγκλημάτων πολέμου που έχει διαπράξει η κυβέρνηση Νετανιάχου στη Γάζα. 

Πρόκειται για ιστορικής σημασίας νομική ενέργεια, μιας που ποτέ άλλοτε δύο ανώτατοι ενωσιακοί θεσμοί δεν έχουν βρεθεί ενώπιον της ευρωπαϊκής δικαιοσύνης για παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου.

Η 80σέλιδη προσφυγή της JURDI βασίζεται στο άρθρο 265 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), η οποία αποσκοπεί στη δικαστική λογοδοσία των ενωσιακών θεσμών για παραλείψεις τους που παραβιάζουν την ενωσιακή νομοθεσία.

«Εάν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, παραβιάζοντας τις συνθήκες, παραλείψουν να αποφασίσουν, τα κράτη μέλη και τα υπόλοιπα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) μπορούν να ασκήσουν προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να διαπιστωθεί η παράβαση», προβλέπει μεταξύ άλλων το άρθρο 265 της ΣΛΕΕ.

Στις 12 Μαΐου οι δικηγόροι της JURDI απέστειλαν σε Κομισιόν και Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιστολή, ζητώντας από τους δύο θεσμούς να άρουν την παράλειψή τους και να λάβουν μέτρα με σκοπό τη συμμόρφωση με την ενωσιακή νομοθεσία. Ωστόσο, καθώς η δίμηνη προθεσμία που προβλέπεται από το δίκαιο της ΕΕ πέρασε άπραγη, η JURDI θα προσφύγει τώρα στο ΔΕΕ.

Η προσφυγή, σύμφωνα με το κείμενό της -το Reporters United είναι ένα από τα τέσσερα ευρωπαϊκά ΜΜΕ που απέκτησαν πρόσβαση σ’ αυτό, μαζί με EU Observer (Βέλγιο), Il Fatto Quotidiano (Ιταλία), Público (Ισπανία)- κατατίθεται «λόγω της αποτυχίας»: 

• «να ανασταλεί επί διάστημα 21 μηνών (από τον Οκτώβριο του 2023) η Συμφωνία Σύνδεσης ΕΕ – Ισραήλ»,
• «να προταθούν κυρώσεις ή οικονομικοί περιορισμοί κατά της κυβέρνησης Νετανιάχου»,
• «να υιοθετηθεί δημόσια θέση για τους κινδύνους γενοκτονίας και τα τεκμηριωμένα εγκλήματα».

Συρία, Λευκορωσία, Μιανμάρ, Ρωσία, αλλά όχι Ισραήλ!

«Παράλληλα με τα 18 πακέτα κυρώσεων κατά της Ρωσίας, τα οποία προτάθηκαν από την Κομισιόν και εγκρίθηκαν (πλην του 18ου) από το Συμβούλιο, υφίστανται πλέον δύο μέτρα και δύο σταθμά ως προς το Ισραήλ, κάτι που δεν μπορεί πλέον να γίνεται ανεκτό», δήλωσε στο Investigate Europe και το Reporters United ο Αλφόνσο Ντοραντό, Γάλλος ποινικολόγος, σύμβουλος του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και ένας εκ των συντακτ(ρι)ών της προσφυγής.

Οι Συνθήκες της ΕΕ κατοχυρώνουν τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων, παρέχοντας τη δυνατότητα επιβολής κυρώσεων στην περίπτωση που μια τρίτη χώρα δεν συμμορφώνεται με τις ενωσιακές αρχές. Αυτό έχει συμβεί με τη Συρία, τη Λευκορωσία, τη Μιανμάρ και τη Ρωσία. Όχι όμως και με το Ισραήλ.

«Η ΕΕ εξακολουθεί να συνεργάζεται ενεργά με το Ισραήλ, αποφεύγοντας την εφαρμογή των δικών της μηχανισμών αιρεσιμότητας. Υφίστανται  δύο μέτρα και δύο σταθμά ως προς το Ισραήλ, κάτι που δεν μπορεί πλέον να γίνεται ανεκτό».

Αλφόνσο Ντοραντό (σύμβουλος του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και συντάκτης της προσφυγής)

Με φόντο τα εγκλήματα πολέμου της κυβέρνησης Νετανιάχου στη Γάζα, στις 20 Μαΐου 2025, 17 κράτη μέλη ζήτησαν να επανεξεταστεί η εμπορική Συμφωνία Σύνδεσης Ισραήλ – ΕΕ, το άρθρο 2 της οποίας προβλέπει ότι οι σχέσεις των συμβαλλομένων κρατών αναπτύσσονται στη βάση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοκρατικών αρχών. Υπενθυμίζουμε πως η κυβέρνηση Μητσοτάκη τάχθηκε κατά της αναθεώρησης της Συμφωνίας Σύνδεσης Ισραήλ – ΕΕ και υπέρ της κυβέρνησης Νετανιάχου.

Παράλληλα με το αίτημα των 17 ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, η διπλωματική υπηρεσία της Κομισιόν δημοσίευσε έκθεση για τις παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από την κυβέρνηση του Ισραήλ σε βάρος των Παλαιστινίων τόσο στη Γάζα όσο και στα υπόλοιπα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη. Τα εγκλήματα αφορούν ενέργειες ακόμα και σε βάρος νοσοκομείων. 

Τι κι αν ήρθε όμως με καθυστέρηση 20 μηνών μετά την έναρξη των ισραηλινών επιχειρήσεων στη Γάζα, η έκθεση της Κομισιόν δεν παρήγαγε ώς σήμερα καμία συνέπεια σε βάρος της κυβέρνησης Νετανιάχου. Άλλωστε, τη μέρα της παρουσίασής της στους Ευρωπαίους υπουργούς Εξωτερικών (23 Ιουνίου) η επικεφαλής Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ Κάγια Κάλλας δεν πρότεινε κανένα μέτρο σε βάρος του Ισραήλ, επαναλαμβάνοντας μάλιστα ξανά και ξανά ότι «η Κομισιόν δεν επιθυμεί να τιμωρήσει την ισραηλινή κυβέρνηση», καθώς και ότι σκοπός της είναι να ανοίξει η πόρτα για έναν «διάλογο με στόχο την άρση του ανθρωπιστικού αδιεξόδου επί του πεδίου». 

Τελικά, μόλις την περασμένη εβδομάδα εκπρόσωπος της Κάλλας ανακοίνωσε συμφωνία με τον ισραηλινό υπουργό Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ για την εισαγωγή τροφίμων και φαρμάκων στη Γάζα.

«Η εν λόγω συμφωνία είναι νομικά ανεπαρκής για να αποκαταστήσει ή να εξουδετερώσει την καταγγελλόμενη παράλειψη, δεν συνιστά διαρθρωτικό μέτρο, κύρωση ή ανταπόκριση στην υποχρέωση πρόληψης της γενοκτονίας. Αντιθέτως, επιβεβαιώνει τη συνεχιζόμενη αποτυχία, καθώς καταδεικνύει ότι η ΕΕ εξακολουθεί να συνεργάζεται ενεργά με το Ισραήλ, αποφεύγοντας την εφαρμογή των δικών της μηχανισμών αιρεσιμότητας», σχολίασε σχετικά ο κ. Ντοραντό. 

Η αιρεσιμότητα στο πλαίσιο της ΕΕ αναφέρεται σε έναν μηχανισμό που συνδέει την εκταμίευση κονδυλίων της ΕΕ με την τήρηση του κράτους δικαίου και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Οι νομικοί της JURDI ζητούν από το ΔΕΕ να προχωρήσει με επείγουσα διαδικασία προκειμένου η Επιτροπή και το Συμβούλιο να υποχρεωθούν να διακόψουν κάθε εμπορική και πολιτική σχέση με το Ισραήλ, καθώς και να εκδώσουν πολιτική δήλωση σχετικά με τον κίνδυνο γενοκτονίας στη Γάζα.

Παρότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είναι ενωσιακός θεσμός, απαρτίζεται από τις κυβερνήσεις των κρατών μελών της ΕΕ και αυτό καθιστά περίπλοκη την πολιτική κατάσταση στο εσωτερικό του. 

Πράγματι, η αναστολή της Συμφωνίας Σύνδεσης ΕΕ – Ισραήλ απαιτεί ομοφωνία όλων των κυβερνήσεων, η οποία προς ώρας είναι ανέφικτη λόγω της αντίστασης κρατών μελών -όπως της Γερμανίας, της Πολωνίας, της Ουγγαρίας και της Ιταλίας, αλλά και της Ελλάδας και της Κύπρου- έναντι οποιαδήποτε κύρωσης κατά του Ισραήλ. Τα ίδια κράτη αντιτάσσονται και σε τυχόν εμπορικές κυρώσεις, οι οποίες απαιτούν απλώς ειδική πλειοψηφία, με συνέπεια να μπλοκάρονται κι αυτές οι πρωτοβουλίες.

«Ωστόσο, υπάρχουν κυρώσεις που η Κομισιόν μπορεί να επιβάλει ως διαχειρίστρια του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, χωρίς την ανάγκη έγκρισης από τις κυβερνήσεις», διευκρινίζει ο κ. Ντοραντό. Τέτοια περίπτωση είναι το πρόγραμμα Horizon Europe, το βασικό χρηματοδοτικό εργαλείο της ΕΕ για έρευνα και καινοτομία, συνολικού προϋπολογισμού 93,5 δισ. ευρώ για την περίοδο 2021-2027. Σύμφωνα με έρευνα του μέσου ερευνητικής δημοσιογραφίας Follow The Money και άλλων ΜΜΕ, πάνω από ένα δισ. ευρώ από το Horizon Europe κατευθύνεται σήμερα σε ισραηλινά πανεπιστήμια, επιχειρήσεις και υπουργεία.

Οι αποκαλύψεις Investigate Europe και Reporters United στην προσφυγή της JURDI

Θα πρέπει να επισημάνουμε ακόμη ότι σύμφωνα με πρόσφατη δημοσιογραφική έρευνα του Investigate Europe και του Reporters United, η ΕΕ χρηματοδοτεί -εν μέσω γενοκτονίας και με εγγυητή την κυβέρνηση Μητσοτάκη- την Israel Aerospace Industries (IAI), τη μεγαλύτερη κρατική οπλοβιομηχανία του Ισραήλ, η οποία αυτοδιαφημίζει τον «κομβικό ρόλο» της στις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα. Πιο αναλυτικά, η Intracom Defense, θυγατρική της -ελεγχόμενης από την κυβέρνηση Νετανιάχου- IAI, συμμετέχει σήμερα σε 15 στρατιωτικά προγράμματα του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας (EDF). Οι αποκαλύψεις μας περιλαμβάνονται στο αποδεικτικό υλικό της προσφυγής της JURDI.

Σύμφωνα με ειδικούς που μίλησαν στην έρευνά μας, τα έργα αυτά παραβιάζουν κατάφωρα τις ηθικές αρχές που προβλέπονται από τον Κανονισμό του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας και θα έπρεπε να έχουν ανασταλεί. Ωστόσο, αυτό δεν φαίνεται να εξετάζεται προς το παρόν από τους ενωσιακούς θεσμούς.

Κομισιόν και ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν επιβάλει κυρώσεις σε χώρες που δεν συμμορφώνονται με τις ενωσιακές αρχές: Συρία, Λευκορωσία, Μιανμάρ και Ρωσία. Όχι όμως και στο Ισραήλ.

Πέραν των ενωσιακών συνθηκών, την προσφυγή της JURDI φαίνεται πως ενισχύουν και οι αποφάσεις διεθνών δικαστηρίων. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης στην υπόθεση Βοσνία και Ερζεγοβίνη κατά Σερβίας και Μαυροβουνίου, που εκδόθηκε το 2007 και αφορούσε τη σφαγή της Σρεμπρένιτσα, όλοι οι διεθνείς παράγοντες οφείλουν να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια, με τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους, για την πρόληψη του εγκλήματος της γενοκτονίας. 

Αυτό ισχύει και για τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, ακόμη κι αν δεν είναι συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης του ΟΗΕ για την Πρόληψη και Καταστολή του Εγκλήματος της Γενοκτονίας, του 1948 (η οποία έχει επικυρωθεί από 153 κράτη, μεταξύ των οποίων και οι ΗΠΑ και το Ισραήλ και φυσικά η Ελλάδα).

Πέρα από την αναστολή των εμπορικών συμφωνιών και των έργων έρευνας και ανάπτυξης όπως το Horizon (συμπεριλαμβανομένων όσων αφορούν οπλικά συστήματα), η JURDI ζητά την αναστολή και των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών μέσω του παγκόσμιου συστήματος Swift (το οποίο έχει την έδρα του στο Βέλγιο), την επιβολή κυρώσεων σε μέλη της κυβέρνησης Νετανιάχου και κυρώσεις σε βάρος των πλέον βίαιων εποίκων που έχουν ήδη ταυτοποιηθεί από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.

Προς το παρόν, θα πρέπει να δούμε αν θα γίνει δεκτή η προσφυγή από το ΔΕΕ και κυρίως αν θα αναγνωριστεί ο κατεπείγων χαρακτήρας της. 

Η προσφυγή είναι πάντως μόνο το πρώτο βήμα και η JURDI δεν θα σταματήσει εδώ. «Οι ύπατοι εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Ένωσης οφείλουν να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί, διότι ενδέχεται κάποια ημέρα να βρεθούν και οι ίδιοι ενώπιον του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, κατηγορούμενοι για συνέργεια σε γενοκτονία», δήλωσε καταληκτικά ο κ. Ντοραντό. «Μπορώ να σας διαβεβαιώσω πως δεν πρόκειται να σταματήσουμε. Έχουμε ξεκινήσει ένα μακρύ ταξίδι».

Το άρθρο «Επειδή παρέλειψαν να δράσουν»: Κομισιόν και κυβερνήσεις ενώπιον της ευρωπαϊκής δικαιοσύνης για τη γενοκτονία στη Γάζα εμφανίστηκε πρώτα στο R•U.

Η πτήση Νετανιάχου, με χαρακτηριστικό κωδικό κλήσης αεροσκάφους XAA1, πέρασε πάνω από τον εναέριο χώρο της Ελλάδας. Όμως, η κυβέρνηση Μητσοτάκη παρέμεινε άπραγη, παρότι εκκρεμεί από τον Νοέμβριο του 2024 ένταλμα σύλληψης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο σε βάρος του Ισραηλινού πρωθυπουργού για «εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας» στη Γάζα.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έμεινε άπραγη και όταν το αεροπλάνο του Νετανιάχου πέρασε από τον ελληνικό εναέριο χώρο για δεύτερη φορά (στις 11 Ιουλίου 2025) κατά την επιστροφή του από τις ΗΠΑ στο Ισραήλ (πτήση ΧΑ001).

Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, ο εθνικός εναέριος χώρος μιας χώρας εξομοιώνεται με την επικράτειά της. Αυτό σημαίνει ότι το κράτος ασκεί πλήρη κυριαρχία στον εναέριο χώρο του, όπως στο έδαφος και τα χωρικά ύδατά του. Άρα ο Νετανιάχου πέρασε μέσα από την ελληνική επικράτεια. 

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη άφησε τον Νετανιάχου να περάσει από τον ελληνικό εναέριο χώρο χωρίς να τον συλλάβει, παρότι η Ελλάδα είναι συμβαλλόμενο μέρος του Καταστατικού της Ρώμης, το οποίο ίδρυσε το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο με έδρα τη Χάγη. Το ίδιο έκαναν και η Ιταλία και η Γαλλία.

Η Φραντσέσκα Αλμπανέζε, Ειδική Εισηγήτρια του ΟΗΕ για τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, δήλωσε σε ανάρτησή της στα κοινωνικά δίκτυα: «Οι κυβερνήσεις της Ιταλίας, της Γαλλίας και της Ελλάδας οφείλουν να δώσουν εξηγήσεις για ποιο λόγο παρείχαν εναέριο χώρο και ασφαλή διέλευση στον καταζητούμενο από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο Μπενιαμίν Νετανιάχου, τον οποίο έχουν υποχρέωση να συλλάβουν. Οι πολίτες της Ιταλίας, της Γαλλίας και της Ελλάδας έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν ότι κάθε πολιτική πράξη που παραβιάζει τη διεθνή έννομη τάξη αποδυναμώνει και θέτει σε κίνδυνο τους ίδιους. Και όλους εμάς».

The governments of Italy, France, and Greece must explain why they provided airspace and safe passage to ICC-wanted Benjamin Netanyahu, whom they are obligated to arrest. Italian, French and Greek citizens deserve to know that every political action violating the int'l legal… https://t.co/gfcAZQOOFi

— Francesca Albanese, UN Special Rapporteur oPt (@FranceskAlbs) July 9, 2025

Το Reporters United ζήτησε από το γραφείο του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη να εξηγήσει γιατί η κυβέρνησή του άφησε τον Νετανιάχου να περάσει ανενόχλητος από τον ελληνικό εναέριο χώρο. Το Μαξίμου δεν ανταποκρίθηκε στο αίτημά μας.

Το άρθρο Ο Νετανιάχου πέρασε (δις) ανενόχλητος από την Ελλάδα παρά το ένταλμα σύλληψης εμφανίστηκε πρώτα στο R•U.

Την Κυριακή 15 Ιουνίου – δύο μέρες μετά την πρώτη επίθεση του Ισραήλ στο Ιράν – στις 12:16 το μεσημέρι, τα ραντάρ της ιστοσελίδας παρακολούθησης εναέριου χώρου ads-b exchange εντοπίζουν το ισραηλινό στρατιωτικό αεροσκάφος C-130J που αναχωρεί από τη στρατιωτική βάση Χατζόρ (Hatzor) στο Ισραήλ με προορισμό το αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος. 

Το μεταγωγικό αεροσκάφος με μοναδικό αριθμό νηολόγησης 4Χ665 ανήκει στην Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία (IAF: Israeli Air Force). 

Η αεροπορική βάση Χατζόρ βρίσκεται στο κεντρικό Ισραήλ, δίπλα στην πόλη Ασντόντ και περίπου 30 χιλιόμετρα από το βόρειο άκρο της Λωρίδας της Γάζας. Συνιστά κόμβο των επιχειρήσεων των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων (IDF). 

Αποτελεί κέντρο του στόλου των ισραηλινών ντρόουν που χρησιμοποιούνται στη Γάζα, στεγάζει μέρη των αντιπυραυλικών συστημάτων «Σφενδόνα του Δαβίδ» («David’s Sling») και «Σιδηρούς Θόλος» («Iron Dome»)· εκεί εκπαιδεύονται οι ισραηλινοί πιλότοι στα F-15 και F-16, ενώ ήδη από το 2021 είναι η βάση του Κοινού Κέντρου Επιχειρήσεων (Combined Joint Operations Center – CJOC) ΗΠΑ – Ισραήλ. 

Βάσει στοιχείων που συλλέξαμε από τις ιστοσελίδες παρακολούθησης εναέριου χώρου Airnav Radar και ads-b.nl, μεταξύ 15 Ιουνίου και 24 Ιουνίου πραγματοποιήθηκαν συνολικά τουλάχιστον 15 πτήσεις (μετ’ επιστροφής) ισραηλινών στρατιωτικών αεροσκαφών μεταξύ Ελ. Βενιζέλου και Χατζόρ. Χρησιμοποιήθηκαν πέντε διαφορετικά αεροσκάφη της IAF, όλα τύπου C-130 και C-130J, με μοναδικούς αριθμούς νηολόγησης 4X663, 4X665, 4X667, 4X669 και 4XFBA. (Πρώτο το Documento είχε αναφερθεί σε πτήση Χατζόρ – Αθήνας που έλαβε χώρα στις 21 Ιουνίου.) 

Η πρώτη πτήση ισραηλινού στρατιωτικού αεροσκάφους από τη βάση του Χατζόρ στο αεροδρόμιο Βενιζέλος πραγματοποιήθηκε δύο μέρες μετά την επίθεση του Ισραήλ στο Ιράν, στις 13 Ιουνίου 2025. Από τις 15 Ιουνίου 2025 και μέχρι την τελευταία καταγεγραμμένη πτήση στις 24 Ιουνίου -δύο μέρες μετά την επίθεση των ΗΠΑ σε τρεις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις- πραγματοποιούνταν τουλάχιστον μία πτήση καθημερινά, φτάνοντας συνολικά τις 15 πτήσεις μετ’ επιστροφής.

(Νωρίτερα, στις 9 Μαΐου, είχε γίνει μία ακόμα τέτοια πτήση: Το C-130J του ισραηλινού στρατού πέταξε από τη στρατιωτική βάση Νεβατίμ του Ισραήλ προς την Αθήνα και επέστρεψε την ίδια μέρα στη βάση Χατζόρ.)

Το άγνωστο φορτίο

Το τι γυρεύουν τόσα αεροπλάνα του Ισραήλ στην Ελλάδα, τι ή ποιον μετέφεραν και γιατί προσγειώθηκαν στο Ελευθέριος Βενιζέλος και όχι σε κάποια στρατιωτική βάση παραμένει άγνωστο. Το υπουργείο Εθνικής Άμυνας και η ισραηλινή πρεσβεία στην Αθήνα δεν απάντησαν στα σχετικά ερωτήματά μας, ενώ η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας δήλωσε ότι δεν έχει αρμοδιότητα και μας παρέπεμψε στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών, ο οποίος με τη σειρά του μας παρέπεμψε πίσω στις «αρμόδιες Κρατικές Αρχές Πολιτικής Αεροπορίας». 

Το C-130 Hercules της εταιρείας Lockheed Martin είναι ένα βαρύ μεταγωγικό αεροσκάφος με πολλαπλές δυνατότητες. Κατά την αμερικανική πολεμική αεροπορία, τα C-130 μπορούν να μεταφέρουν από υπερμεγέθη φορτία, συμπεριλαμβανομένων ελικοπτέρων και τεθωρακισμένων, μέχρι στρατιώτες και υλικό. To C-130J, δε, αποτελεί την πιο σύγχρονη εκδοχή της κατηγορίας του, με τεχνολογική αναβάθμιση και νέα ψηφιακά συστήματα. 

Ο συγκεκριμένος τύπος αεροσκάφους χρησιμοποιείται από την Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία σε πολλαπλές αποστολές και περιλαμβάνει «ανεφοδιασμό αεροπλάνων και ελικοπτέρων στον αέρα, εκκένωση, αερομεταφορά προσωπικού (μέγιστη χωρητικότητα περί τα 100 άτομα) και υλικού, παρατήρηση, εναέρια διοίκηση και έλεγχο, συλλογή πληροφοριών, πυρόσβεση, εντοπισμό δορυφόρων, παρατήρηση καιρού και έρευνα». 

Σύμφωνα με παλαιότερο ρεπορτάζ της Καθημερινής, τέτοια αεροσκάφη είχαν χρησιμοποιηθεί από το Ισραήλ για τη μεταφορά 5.000 εφέδρων στρατιωτών από την Ελλάδα προς διάφορες πόλεις του Ισραήλ, με 20 πτήσεις, τις μέρες μετά την επίθεση και τα εγκλήματα πολέμου της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. 

Αντίστοιχο ισραηλινό αεροσκάφος καταγράφηκε να προσγειώνεται στο Ελευθέριος Βενιζέλος στις 26 Νοεμβρίου 2024, από Έλληνα planespotter (παρατηρητή αεροπλάνων).

Όπως είχε αποκαλύψει ο Άρης Χατζηστεφάνου στο infowar τον Οκτώβριο του 2024, ισραηλινές ιστοσελίδες διαφημίζουν το ξενοδοχείο Montana στο Καρπενήσι ως χώρο «retreat» (αναψυχής) για Ισραηλινούς στρατιώτες, αφότου επιστρέψουν από τις πολεμικές επιχειρήσεις στη Γάζα. 

Μόλις προχθές η εφημερίδα Jerusalem Post αποκάλυψε τη συντονισμένη επιχείρηση μεταφοράς του ισραηλινού στόλου πολιτικών αεροσκαφών σε Ελλάδα και Κύπρο που έλαβε χώρα λίγες ώρες πριν την ισραηλινή επίθεση στο Ιράν.

Μεθοδολογία: Πώς καταγράψαμε τις πτήσεις του ισραηλινού στρατού

Το πάρε – δώσε Αθήνας – Χατζόρ φαίνεται να είναι εγχείρημα διαρκείας και όχι μεμονωμένο γεγονός. Όπως καταγράφεται στον παρακάτω πίνακα, το πρώτο δρομολόγιο (IAF131 προς Αθήνα και IAF132 προς Χατζόρ) πραγματοποιήθηκε στις 9 Μαΐου. Έναν μήνα αργότερα, στις 15 Ιουνίου, ξεκίνησαν καθημερινά δρομολόγια, ενώ κάποιες μέρες έγιναν και διπλές πτήσεις σε πολύ κοντινές ώρες. Τα ισραηλινά αεροσκάφη προσγειώνονταν στην Αθήνα, όπου παρέμεναν μόνο μία με δύο ώρες και μετά αναχωρούσαν αμέσως προς το Χατζόρ.

Ένας από τους τρόπους καταγραφής και εντοπισμού των αεροσκαφών είναι το χαρακτηριστικό κλήσης αεροσκάφους (aircraft call sign), ένας μοναδικός κωδικός που αντιστοιχεί στην κάθε πτήση κάθε αεροσκάφους. 

Κάποιες πτήσεις δεν διέθεταν χαρακτηριστικό κλήσης (empty call sign). Για παράδειγμα, ξέρουμε ότι το αεροσκάφος 4X663 έφτασε στην Αθήνα στις 23 Ιουνίου, στις 19:19, με χαρακτηριστικό κλήσης IAF204. Σύμφωνα με το Airnav Radar, που χρησιμοποιεί αυτά τα χαρακτηριστικά για την ταυτοποίηση των αεροσκαφών, το συγκεκριμένο αεροπλάνο δεν γύρισε ποτέ στο Χατζόρ. Ψάχνοντας όμως στο ads-b.nl, που ειδικεύεται στις στρατιωτικές πτήσεις, είδαμε ότι το 4X663 προσγειώθηκε τελικά στο Χατζόρ στς 22:19, αλλά πέταξε με κενό χαρακτηριστικό κλήσης. 

Επιπλέον, το σήμα των αεροσκαφών, ένας δεύτερος τρόπος καταγραφής, διακόπτεται είτε κατά τη διάρκεια της διαδρομής είτε λίγο πριν την προσγείωση ή την απογείωση, υποδηλώνοντας ότι οι πιλότοι κλείνουν το σύστημα εντοπισμού. Αν συνδυαστούν τα κλειστά ραντάρ με την απουσία κωδικού πτήσης, τότε είναι πιθανό να έχουν υπάρξει μη εντοπίσιμες πτήσεις. 

Απ’ το Χατζόρ πετούν τα ντρόουν για τη Γάζα

Η βάση του Χατζόρ αποτελεί κύριο κόμβο των ισραηλινών επιχειρήσεων με ντρόουν και επιχειρησιακό ορμητήριο προς τη Γάζα.

Στο Χατζόρ έχουν βάση δύο μονάδες μη επανδρωμένων τηλεκατευθυνόμενων αεροσκαφών της IAF, η 144η Μοίρα «Φοίνικας», που χειρίζεται το ντρόουν Spark-Orbiter 4, και η 200η Μοίρα «RPA Division», που χειρίζεται το ντρόουν  Heron και, όπως λέει η ίδια η IAF, «συμμετέχει σχεδόν σε κάθε δραστηριότητα της Ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας». 

Προηγούμενα μοντέλα ντρόουν, από τις σειρές Orbiter και Heron, έχουν αγοραστεί από την Ελλάδα (πηγές εδώ και εδώ). Σε προηγούμενο ρεπορτάζ του Reporters United είχαμε τεκμηριώσει πως τα ντρόουν Heron της κρατικής ισραηλινής εταιρείας Israel Aerospace Industries έχουν παίξει «κομβικό ρόλο» στον πόλεμο στη Γάζα, σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της εταιρείας Μποάζ Λεβί (Boaz Levy).  

Και τα δύο αυτά μη επανδρωμένα αεροσκάφη χρησιμοποιούνται στη Γάζα ήδη απ’ τον Νοέμβριο του 2023 (πηγή εδώ και εδώ). 

«Μόλις κατέβηκα από μια πτήση με τη Μοίρα 100, σε περιπολία πάνω από τη Λωρίδα της Γάζας (…) και παρακολούθησα μια επίθεση σε πραγματικό χρόνο», έλεγε ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ Γιοάβ Γκαλάντ τον Ιανουάριο του 2024, μετά από επίσκεψή του στο Χατζόρ. «Ο καπνός των τανκς, των κανονιών και των αεροσκαφών της Πολεμικής Αεροπορίας θα συνεχίσει να καλύπτει τον ουρανό της Λωρίδας της Γάζας μέχρι να πετύχουμε τους στόχους μας». 

Υπενθυμίζεται ότι εναντίον του Γκαλάντ έχει εκδοθεί ένταλμα σύλληψης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου. 

Στο Χατζόρ είχε συναντηθεί στις 12 Απριλίου 2024 ο Γκαλάντ με τον διοικητή της Αμερικανικής Κεντρικής Διοίκησης (CENTCOM – Central Command) Μάικλ Έρικ Κουρίλα, για να συζητήσουν «την ετοιμότητα για μια ιρανική επίθεση εναντίον του Κράτους του Ισραήλ» και τη στενή συνεργασία των δύο χωρών σε τέτοιο ενδεχόμενο, σύμφωνα με τους Times of Israel.

Έξι μήνες αργότερα, και έπειτα από συνεχή ανταλλαγή πυρών μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ, το Ισραήλ δολοφονεί τον αρχηγό της Χεζμπολάχ Χασάν Νασράλα στις 27 Σεπτεμβρίου 2024 και εισβάλλει στον Λίβανο τρεις μέρες αργότερα. Η Χεζμπολάχ και το Ιράν απαντούν (πηγή εδώ και εδώ) με πυραυλικές επιθέσεις σε όλο το Ισραήλ, με έναν από τους κύριους στόχους τη βάση του Χατζόρ που, όπως παραδέχεται η IAF, έπαιξε κεντρικό ρόλο στα γεγονότα.

Το άρθρο Οι 15 πτήσεις του ισραηλινού στρατού στην Αθήνα εμφανίστηκε πρώτα στο R•U.

Το Sentinel, κόστους 57 εκατ. ευρώ και διάρκειας τεσσάρων χρόνων, προβλέπει τη συμμετοχή 39 εταιρειών (από 14 κράτη μέλη και τη Νορβηγία) και αποσκοπεί στη σταδιακή απεξάρτηση στρατιωτικών εγκαταστάσεων και δραστηριοτήτων από τα ορυκτά καύσιμα μέσα από τη συνεργασία με ένοπλες δυνάμεις «υπό πραγματικές επιχειρησιακές συνθήκες» και «δοκιμές σε διάφορα περιβάλλοντα μάχης», κατά την ίδια την Intracom Defense.

Πέραν της Intracom Defense (η οποία ανήκε στον όμιλο επιχειρήσεων του Σωκράτη Κόκκαλη ώς τον Μάιο του 2023, όταν εξαγοράστηκε από την κρατική Israel Aerospace Industries), σημαντικό ελληνικό ενδιαφέρον προκαλεί εν προκειμένω το δεδομένο ότι στο Sentinel συμμετέχει και η Motor Oil, συμφερόντων της οικογένειας Βαρδινογιάννη.

Σύμφωνα με τον ελληνικό Τύπο (όπως το businessdaily.gr), η συμμετοχή της Motor Oil στο πρόγραμμα σηματοδοτεί την είσοδο του ομίλου στον τομέα της άμυνας μέσω δύο εταιρειών: της μητρικής και της MORE (Motor Oil Renewable Energy), η οποία δραστηριοποιείται στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Στηρίξτε την ανεξάρτητη δημοσιογραφία του Reporters United εδώ.

Το ζήτημα που εγείρεται σε αυτό το σημείο έγκειται στο ότι η Motor Oil αναπτύσσει, από κοινού με άλλες ευρωπαϊκές πολυεθνικές, συνεργασία με μία εταιρεία (Intracom Defense) που ελέγχεται πλήρως από την κρατική οπλοβιομηχανία του Ισραήλ (Israel Aerospace Industries), η οποία με τη σειρά της ελέγχεται πλήρως από την κυβέρνηση Νετανιάχου. 

Οπλικά συστήματα της Israel Aerospace Industries έχουν χρησιμοποιηθεί σε πολεμικές επιχειρήσεις στη Γάζα. 

Το τάιμινγκ της ανακοίνωσης του Sentinel από την Κομισιόν έχει επίσης τη σημασία του. 30 Απριλίου 2025. Αφότου το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, ανώτατη δικαστική αρχή του ΟΗΕ, εξέδωσε διαταγή για τη συνεχιζόμενη γενοκτονία στη Γάζα (Ιανουάριος 2024). Αφότου το ίδιο δικαστήριο διέταξε το Ισραήλ να σταματήσει την επίθεση στη Ράφα (Μάιος 2024). Αφότου το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο εξέδωσε ένταλμα σύλληψης σε βάρος του Ισραηλινού πρωθυπουργού Νετανιάχου για «εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας» (Νοέμβριος 2024). 

Το ζήτημα της συνεργασίας με εταιρείες που ελέγχονται από την κυβέρνηση Νετανιάχου εν μέσω διεθνούς καταδίκης για γενοκτονία και παρεμπόδιση ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα αφορά και την κυβέρνηση Μητσοτάκη, καθώς το υπουργείο Εθνικής Άμυνας «διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο» στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας και παρέχει «ουσιαστική υποστήριξη και συγχρηματοδότηση» στο πρόγραμμα Sentinel, κατά την ίδια την Intracom Defense.

Σύμφωνα με έρευνα του Reporters United και του Investigate Europe, η ελληνική κυβέρνηση έχει αναδειχθεί σε επίσημο εγγυητή ώστε η ΕΕ να χρηματοδοτήσει την Israel Aerospace Industries μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας. 

Και όχι μόνο. Σύμφωνα με άλλο ρεπορτάζ του Reporters United, την περίοδο της ανακοίνωσης του Sentinel η κυβέρνηση Μητσοτάκη επέτρεψε στο Ισραήλ να διαφημίσει στην έκθεση εξοπλιστικών DEFEA (6-8 Μαΐου, Αθήνα) όπλα με τα οποία η κυβέρνηση Νετανιάχου σκοτώνει Παλαιστινίους στη Γάζα.

Απευθυνθήκαμε προς τη Motor Oil με δύο ερωτήματα. Ζητήσαμε να μας ενημερώσει για το πόσα χρήματα θα λάβει από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας για το Sentinel, καθώς και να σχολιάσει τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα με φόντο την καταδίκη του Ισραήλ για διάπραξη εγκλημάτων πολέμου στη Γάζα. Ρωτήσαμε την εταιρεία αν θα επανεξετάσει τη συμμετοχή της στο Sentinel.

Η Motor Oil δεν ανταποκρίθηκε στο δημοσιογραφικό μας αίτημα για σχολιασμό.

Το άρθρο Η Motor Oil σε ευρωπαϊκό στρατιωτικό πρόγραμμα με εταιρεία που ελέγχεται από την κυβέρνηση του Ισραήλ εμφανίστηκε πρώτα στο R•U.

Οικοδέσποινα, ως συντονίστρια του έργου, είναι η Intracom Defense, μια «ελληνική» εταιρεία, αφού στα χαρτιά έχει την έδρα της στην Αθήνα και το διοικητικό της συμβούλιο αποτελείται από Έλληνες και Ελληνίδες. Αλλά η Intracom Defense δεν είναι πλέον μια ελληνική ιδιωτική εταιρεία. 

Στηρίξτε την ανεξάρτητη δημοσιογραφία του Reporters United εδώ.

Στις 9 Μαΐου 2023 η μεγαλύτερη εταιρεία εξοπλισμών του Ισραήλ, η Israel Aerospace Industries (IAI), εξαγόρασε πλήρως την Intracom Defense – η οποία μέχρι τότε ανήκε στον όμιλο επιχειρήσεων του Σωκράτη Κόκκαλη. O νέος της ιδιοκτήτης, η IAI, ανήκει και ελέγχεται πλήρως από την κυβέρνηση του Ισραήλ. 

Η ελληνική κυβέρνηση παρείχε αυτές τις εγγυήσεις στην Κομισιόν, και έτσι η κυβέρνηση του Ισραήλ (αφού αυτή ελέγχει πλήρως την ΙΑΙ και κατά συνέπεια εμμέσως την Intracom Defense) μπορεί να διεισδύσει στο ευρωπαϊκό σύστημα άμυνας, και μάλιστα να χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας. 

Υπό αυτό το πρίσμα η φωτογραφία αποκτά εντελώς διαφορετική σημασία. Σημαίνει πως τον Δεκέμβριο 2024, ενώ δηλαδή έχει προηγηθεί η γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης σχετικά με την υπό εξέλιξη γενοκτονία στη Γάζα, ενώ έχει προηγηθεί από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο το ένταλμα σύλληψης κατά του Ισραηλινού πρωθυπουργού Νετανιάχου για «εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας», στην Αθήνα επτά ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και 23 ευρωπαϊκοί φορείς (εταιρείες και πανεπιστήμια) ξεκινούν ένα αμιγώς στρατιωτικό πρότζεκτ –  υπό τον συντονισμό μιας θυγατρικής μιας εταιρείας που ελέγχεται από την κυβέρνηση Νετανιάχου.

Η εξαγορά της Intracom Defense επέτρεψε στην ΙΑΙ να αποκτήσει πρόσβαση στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας (European Defence Fund ή EDF), έναν μηχανισμό που φτιάχτηκε από την ΕΕ για να χρηματοδοτεί εξοπλιστικά προγράμματα αποκλειστικά ευρωπαϊκών εταιρειών.

Αλλά για να γίνει αυτό, χρειαζόταν κάτι ακόμα. Η ενεργή βοήθεια της ελληνικής κυβέρνησης. Χωρίς αυτήν τίποτα απ’ όλα αυτά δεν θα ήταν εφικτό. 

Ελληνική συνενοχή και ευρωπαϊκή υποκρισία 

Δεν είναι τυχαίο ότι στις απαντήσεις τους στην έρευνα του Reporters United και του Investigate ορισμένες από τις κυβερνήσεις που συμμετέχουν στο πρότζεκτ Actus (Νορβηγία, Φινλανδία, Βέλγιο) αλλά και η Κομισιόν ρίχνουν την ευθύνη στην ελληνική πλευρά προσπαθώντας να απαλλαγούν (εμφανώς υποκριτικά) από το δικό τους μερίδιο ευθύνης. 

Στις 30 Απριλίου, ενώ η διεθνής κατακραυγή για τη Γάζα κορυφώνεται, Κομισιόν και κράτη μέλη αποφασίζουν τη χρηματοδότηση τριών νέων αμυντικών προγραμμάτων με τη συμμετοχή της Intracom Defense. 

Πράγματι, όπως θα δούμε παρακάτω, η ελληνική κυβέρνηση ενέκρινε τις γραπτές εγγυήσεις της Intracom Defense ότι η εταιρεία δεν θα μοιραστεί με τη μητρική IAI πληροφορίες για τα πρότζεκτ του EDF, παρότι η IAI ελέγχει πλήρως την Intracom Defense και παρότι πρόκειται για υποθέσεις εθνικής ασφάλειας. 

Η ελληνική κυβέρνηση παρείχε αυτές τις εγγυήσεις στην Κομισιόν, και έτσι η κυβέρνηση του Ισραήλ (αφού αυτή ελέγχει πλήρως την ΙΑΙ και κατά συνέπεια εμμέσως την Intracom Defense) μπορεί, παρά τα εγκλήματα πολέμου που καθημερινά διαπράττει στη Γάζα, να διεισδύσει στο ευρωπαϊκό σύστημα άμυνας, και μάλιστα να χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας. 

Ντρόουν, τανκς και AI

Το πρόγραμμα Actus είναι ένα από τα επτά προγράμματα του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας (Actus, Marte, Triton, S.W.I.F.T, Sentinel, Auriga, 5G Compad 2) στα οποία συμμετέχει η Intracom Defense από τότε που εξαγοράστηκε από την ΙΑΙ, σύμφωνα με ανάλυση δεδομένων που έκαναν στην επίσημη πλατφόρμα της ΕΕ το Reporters United και το Investigate Europe.

Στις 30 Απριλίου 2025, την ώρα που η διεθνής κατακραυγή για την κατάσταση στη Γάζα κορυφώνεται, η Κομισιόν και τα κράτη μέλη αποφασίζουν τη χρηματοδότηση τριών νέων αμυντικών προγραμμάτων με τη συμμετοχή της Intracom Defense. 

Συνολικά, η Intracom Defense συμμετέχει σε 15 στρατιωτικά προγράμματα του EDF – αν δηλαδή συνυπολογιστούν και όσα είχαν ξεκινήσει πριν την εξαγορά της από την IAI. 

Όλα έχουν ξεκάθαρη πολεμική χροιά. Για παράδειγμα, το Marte αφορά την ανάπτυξη τεχνολογιών για άρματα μάχης ενώ το Triton ερευνά εφαρμογές ΑΙ στην κυβερνοασφάλεια. 

Αλλά το Actus ξεχωρίζει: Έχει σκοπό να οπλίσει το γαλλικό ντρόουν Patroller της Safran και να πιστοποιήσει το ελληνικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος Lotus της Intracom Defense. 

H Intracom Defense ως συντονίστρια του Actus λαμβάνει από το EDF 14 εκατ. ευρώ.

Στρατός και εταιρεία: Το «διπλό καπέλο» της ΙΑΙ στη Γάζα

Την τεκμηρίωση για την εμπλοκή της ΙΑΙ στις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ στη Γάζα μάς τη δίνουν τα ίδια τα στελέχη της εταιρείας – πολύ περήφανα γι’ αυτό.

«Η εταιρεία εργάστηκε ασταμάτητα, ώστε να εκπληρώσει τις επιχειρησιακές απαιτήσεις του IDF και να [τον] προμηθεύσει με όλο το απαραίτητα πολεμικό υλικό». 

Αμίρ Περέτζ, πρόεδρος ΙΑΙ, για τη συμβολή της ΙΑΙ στον πόλεμο της Γάζας

Τον Νοέμβριο του 2023 ο διευθύνων σύμβουλος της IAI Μποάζ Λεβί (Boaz Levy) δήλωσε ότι η σειρά μη επανδρωμένων αεροσκαφών (ντρόουν) Heron «έπαιξε κομβικό ρόλο στον πόλεμο των Σιδηρών Σπαθιών» (Swords of Iron War) που κήρυξε η Ισραηλινή κυβέρνηση μετά την επίθεση της Χαμάς την 7η Οκτωβρίου 2023, «παρέχοντας πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο, συμβάλλοντας σε στοχευμένες δράσεις και βοηθώντας στην εξουδετέρωση απειλών. Η ΙΑΙ συνεχίζει να είναι πλήρως αφοσιωμένη στις IDF [Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις]».

Τα ντρόουν της σειράς Heron (Heron-1, αλλιώς «Shoval», και Heron TP, αλλιώς «Eitan») είναι τα μεγαλύτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη της Ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας (IAF), τα οποία χειρίζονται δύο μονάδες του IDF.

Σύμφωνα με την ίδια την ΙΑΙ (πηγές εδώ και εδώ), υπάλληλοί της υπηρετούν στον IDF ως έφεδροι και είναι χειριστές των ντρόουν από την «πρώτη μέρα του πολέμου» στη Γάζα. 

Η ΙΑΙ δίνει σε αυτήν την πρακτική τον ορισμό του «διπλού καπέλου» για τους υπαλλήλους της που παράλληλα υπηρετούν στον ισραηλινό στρατό, σε δελτίο τύπου στις 6 Δεκεμβρίου 2023.

Το γαλλικό ερευνητικό μέσο Forbidden Stories ταυτοποίησε (εδώ βίντεο και άρθρο) το μη επανδρωμένο αεροσκάφος της ΙΑΙ Heron TP σε μια επίθεση βόρεια της Μπέιτ Λαχία στη Λωρίδα της Γάζας στις 18 Φεβρουαρίου 2024. Σύμφωνα με τον Παλαιστίνιο δημοσιογράφο του Al-Jazeera, που έκανε ρεπορτάζ στην περιοχή, «το ντρόουν αιωρούνταν από πάνω του» όταν έπεσε η βόμβα.

Η εταιρεία σημείωσε τα δύο τελευταία χρόνια (περίοδος που ταυτίζεται με τον πόλεμο στη Γάζα) τα υψηλότερα έσοδα στην ιστορία της εταιρείας.

Ακόμα καλύτερα το λέει ο ίδιος ο πρόεδρος της ΙΑΙ τον Μάιο του 2024: «Είμαι περήφανος που είμαι επικεφαλής της μεγαλύτερης –  ελεγχόμενης από την κυβέρνηση – αμυντικής βιομηχανίας του Ισραήλ». Και ως προς τον πόλεμο της Γάζας, σχολιάζει: «Η εταιρεία εργάστηκε ασταμάτητα, ώστε να εκπληρώσει τις επιχειρησιακές απαιτήσεις του IDF και να [τον] προμηθεύσει με όλο το απαραίτητα πολεμικό υλικό». 

Η ΙΑΙ δεν απάντησε στις ερωτήσεις του Reporters United και του Investigate Europe.

Η Κομισιόν αποκαλεί την εξόντωση των Παλαιστίνιων «πολιτικές εξελίξεις»

Πώς γίνεται μια εταιρεία που ελέγχεται πλήρως από την κυβέρνηση Νετανιάχου, που το προσωπικό της ταυτίζεται με τους στρατιώτες του IDF και έχει τόσο ενεργή συμμετοχή στον πόλεμο στη Γάζα να εξασφαλίσει θέση στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας;

Στην απάντησή της η Κομισιόν, σε ό,τι αφορά την εμπλοκή της ΙΑΙ στις στρατιωτικές επιθέσεις στη Γάζα, δήλωσε ότι «οι αξιολογήσεις [των προγραμμάτων] διενεργούνται ανεξάρτητα από τις πολιτικές εξελίξεις και βασίζονται αυστηρά στην επιλεξιμότητα των έργων». 

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη στέλνει γραπτές εγγυήσεις στην Κομισιόν

Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας (EDF), το εργαλείο της ΕΕ για την προώθηση της ευρωπαϊκής αμυντικής καινοτομίας, χρηματοδοτεί αποκλειστικά ευρωπαϊκές εταιρείες. Με κάποιες εξαιρέσεις. 

Σύμφωνα με το άρθρο 9 του κανονισμού του EDF, ευρωπαϊκές εταιρείες που ανήκουν σε χώρες εκτός της ΕΕ (όπως η Intracom Defense) μπορούν να συμμετέχουν στα προγράμματα αν το αρμόδιο κράτος μέλος (εδώ, η Ελλάδα) παρέχει στην Κομισιόν εγγυήσεις που μεταξύ άλλων δεσμεύουν ότι θα αποτραπεί η διαρροή ευαίσθητων πληροφοριών της ευρωπαϊκής άμυνας στην ξένη μητρική εταιρεία.

Ρωτήσαμε και τα τέσσερα μέρη για τις εγγυήσεις αυτές – Intracom, IAI, ελληνική κυβέρνηση, Κομισιόν.

Στην απάντησή της η Κομισιόν αναφέρεται στην Intracom Defense ως εταιρεία «με υποδομές και εκτελεστική διοικητική δομή που εδρεύει στην Ελλάδα». Πράγματι, η Intracom Defense έχει διατηρήσει στο διοικητικό της συμβούλιο μέλη μόνο ελληνικής υπηκοότητας.  

«H IDE [Intracom Defense] παρείχε εγγυήσεις ασφάλειας οι οποίες εγκρίθηκαν από την Ελλάδα», ώστε να διασφαλιστεί μεταξύ άλλων ότι «η πρόσβαση από τη μητρική εταιρεία [ΙΑΙ] σε ευαίσθητες πληροφορίες αποτρέπεται».

Ευρωπαϊκή Επιτροπή προς Reporters United & Investigate Europe

Αντίστοιχη ήταν η σύντομη απάντηση της Intracom Defense (IDE): «Η IDE είναι μια ελληνική εταιρεία εγγεγραμμένη και δραστηριοποιούμενη στην Ελλάδα και αποτελεί μία από τις κορυφαίες ελληνικές εταιρείες στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας στην Ευρώπη, περισσότερο από είκοσι χρόνια» (πλήρης απάντηση εδώ).  

Όμως, στις οικονομικές καταστάσεις των δύο εταιρειών (ΙΑΙ και Intracom) για το 2023 η μητρική εταιρεία δηλώνει ότι κατέχει το 94,5% των μετοχών και το 100% των δικαιωμάτων ψήφου της θυγατρικής – και όχι «μέρος» της Intracom όπως η Κομισιόν ανακριβώς αναφέρει στην απάντησή της.

Υπήρξαν εγγυήσεις; Ποιες ήταν αυτές; Ποιος τις ενέκρινε; 

Λέει η Κομισιόν: «H IDE [Intracom Defense] παρείχε εγγυήσεις ασφάλειας οι οποίες εγκρίθηκαν από την Ελλάδα», ώστε να διασφαλιστεί μεταξύ άλλων ότι «η πρόσβαση από τη μητρική εταιρεία [ΙΑΙ] σε ευαίσθητες πληροφορίες αποτρέπεται» (πλήρης απάντηση εδώ).

Το ελληνικό υπουργείο Άμυνας παρέχει παραπάνω διευκρινίσεις: «Για την προστασία ζητημάτων εθνικής ασφαλείας, η Israel Aerospace Industries (IAI) και η Intracom Defense (IDE) έχουν συνυπογράψει ειδική συμφωνία ασφάλειας (Special Security Agreement) βάσει της οποίας απαγορεύεται η μεταξύ των δύο μερών μεταφορά διαβαθμισμένων πληροφοριών (όπως αυτές ορίζονται στον Εθνικό Κανονισμό Βιομηχανικής Ασφάλειας-ΕΚΒΑ), τεχνολογίας, υλικών και άλλων ευαίσθητων πληροφοριών (πληροφοριών που αποτελούν αντικείμενο ειδικής νομοθεσίας περί εξαγωγών της Ελλάδας, ΕΕ, ΗΠΑ και Ισραήλ)». (Πλήρης απάντηση εδώ.)

Σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας, τα «συμβόλαια που αναλαμβάνει η IDE [Intracom Defense] και έχουν σχέση με ελληνική άμυνα και ασφάλεια, αυτά θα τα διαχειρίζονται Έλληνες πολίτες που θα διαθέτουν τα προβλεπόμενα κατά ΕΚΒΑ πιστοποιητικά ασφαλείας».

Η Κομισιόν αρνήθηκε να μας δώσει την παραμικρή πληροφορία γι’ αυτές τις εγγυήσεις:«Λόγω του ευαίσθητου χαρακτήρα τους, οι ειδικές εγγυήσεις και τα εσωτερικά πρωτόκολλα εθνικής ασφάλειας δεν δημοσιοποιούνται». 

O Βέλγος ευρωβουλευτής της Αριστεράς και μέλος της επιτροπής Ασφάλειας και Άμυνας Μαρκ Μποτέγκα σχολιάζει στο Reporters United και στο Investigate Europe ότι υπάρχει ένα «δομικό ζήτημα ασφάλειας» με τις εγγυήσεις που επιτρέπουν τη συμμετοχή χωρών εκτός ΕΕ στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας.

«Αν δεχτούμε το EDF ως ευρωπαϊκό πρόγραμμα που είναι πιστό στο όνομά του, οι οντότητες που ελέγχονται από τρίτη χώρα ή από μη συνδεδεμένη οντότητα τρίτης χώρας θα πρέπει να αποκλείονται από τη χρηματοδότηση. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να εξαλειφθούν όλα τα παραθυράκια που υπάρχουν σήμερα, μεταξύ άλλων [αυτά] στο άρθρο 9 του κανονισμού», συμπληρώνει ο κ. Μποτέγκα.

Εξαγορά χωρίς κυβερνητική έγκριση

Ρωτήσαμε το υπουργείο Άμυνας αλλά και τον Έλληνα πρωθυπουργό αν είχε δοθεί έγκριση από την κυβέρνηση πριν η Intracom Defense (μια ελληνική εταιρεία της οποίας οι δραστηριότητες αφορούν την εθνική ασφάλεια) εξαγοραστεί το 2023 από εταιρεία που ελέγχεται από ξένη κυβέρνηση. Το υπουργείο Άμυνας απάντησε πως «η Intracom Defense (IDE) ανήκε σε ποσοστό 100% σε ιδιωτικά συμφέροντα και δεν ζητήθηκε από την ελληνική κυβέρνηση έγκριση για την πώληση της». 

Αλλά το υπουργείο συμπλήρωσε, αφήνοντας υπονοούμενο για τον προηγούμενο υπουργό: Η εξαγορά «ολοκληρώθηκε στις 12/6/2023 (χρόνος κατά τον οποίο την διακυβέρνηση της χώρας ασκούσε υπηρεσιακή Κυβέρνηση και δεν είχε αναλάβει τα καθήκοντά του ως Υπουργός Εθνικής Άμυνας ο κ. Νίκος Δένδιας)».    

Ευρωπαϊκή υποκρισία

Η υπόθεση της Intracom Defense είναι και μια ιστορία ευρωπαϊκής υποκρισίας. 

Το πρόγραμμα Actus, συνολικού προϋπολογισμού 59 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτείται κατα περίπου 70% από χρήματα του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας, ενώ άγνωστο μέρος του υπόλοιπου 30% χρηματοδοτείται από τα υπουργεία Άμυνας της Ελλάδας, της Γαλλίας, του Βελγίου, της Φινλανδίας, της Σουηδίας, της Κύπρου και της Νορβηγίας, σύμφωνα με δελτίο τύπου της Intracom Defense στις 3 Φεβρουαρίου 2025.

Εκτός από οικονομική βοήθεια, τα ευρωπαϊκά υπουργεία προσφέρουν και καθοδήγηση όσον αφορά «τον τρόπο χρήσης» και «τις επιχειρησιακές απαιτήσεις» των ντρόουν του Actus, σύμφωνα με απάντηση του φινλανδικού υπουργείου Άμυνας στο Reporters United και Investigate Europe. 

Η συνεισφορά του ελληνικού υπουργείου Άμυνας στο Actus είναι «καθοριστική» σύμφωνα με το δελτίο τύπου της Intracom Defense, καθώς αποτελεί και τον διαχειριστή («project manager») του έργου. (Το ελληνικό υπουργείο Άμυνας επιφυλάχθηκε να απαντήσει για τον ρόλο του στο Actus – θα ενημερώσουμε το κείμενο όταν λάβουμε την απάντησή του.)

Ανάμεσα στα υπουργεία Άμυνας που μετέχουν στο πρόγραμμα είναι αυτά του Βελγίου, της Γαλλίας, της Σουηδίας και της Φινλανδίας – πρόκειται για κυβερνήσεις που στις 20 Μαΐου 2025 τάχθηκαν υπέρ της πρότασης της Ολλανδίας για αναθεώρηση των εμπορικών σχέσεων ΕΕ – Ισραήλ λόγω των εγκλημάτων πολέμου και την παρεμπόδιση ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα. Συμμετέχει ακόμα και το υπουργείο Άμυνας της Νορβηγίας, ίσως της χώρας που έχει καταδικάσει με τα πιο σκληρά λόγια τις πράξεις του Ισραήλ.

«Από τη μία έχουμε ένα κράτος [τη Γαλλία] που καταγγέλλει τις παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου και από την άλλη είναι έτοιμο να συνεργαστεί με μια εταιρεία που ανήκει στο ισραηλινό κράτος», μας δήλωσε ο Εμερίκ Ελουέν (Aymeric Elluin), ειδικός για εμπόριο όπλων στο γαλλικό παράρτημα της Διεθνούς Αμνηστίας.

Ένα Ταμείο Άμυνας με ηθικούς κανόνες 

Η Κομισιόν επιμένει στην ηθική διάσταση του EDF. 

Σύμφωνα με τον κανονισμό του EDF, αποκλείονται προγράμματα που έχουν σκοπό, πρώτον, να αναπτύξουν προϊόντα και τεχνολογίες που απαγορεύονται από το διεθνές δίκαιο και, δεύτερον, να αναπτύξουν θανατηφόρα οπλικά συστήματα στα οποία δεν υπάρχει η δυνατότητα ουσιαστικού ανθρώπινου ελέγχου.

Κατά την αίτηση χρηματοδότησης, οι ίδιες οι εταιρείες καταθέτουν μια αυτο-αξιολόγηση για την ηθική διάσταση των προτάσεών τους, η οποία ελέγχεται από μια ομάδα «ανεξάρτητων ειδικών σε θέματα άμυνας», τα ονόματα των οποίων δεν γίνονται δημόσια. 

«Ο κανονισμός του EDF είναι εξαιρετικά αδύναμος όσον αφορά τη δεοντολογία και τη διαφάνεια. […] Η αυτο-πιστοποίηση σε αυτόν τον τομέα είναι προφανώς ανεπαρκής στην καλύτερη περίπτωση, ένα αστείο στη χειρότερη», δήλωσε ο Βέλγος ευρωβουλευτής Μαρκ Μποτέγκα. «Είναι σαφές ότι το ισχύον πλαίσιο του EDF δεν εμποδίζει επαρκώς τα χρηματοδοτούμενα από την ΕΕ έργα να συμβάλλουν σε παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου».

Σιγή και αδιαφάνεια: Απαντήσεις από τους 9 στους 32 

Το Reporters United και το Investigate Europe απέστειλαν ερωτήσεις στην Κομισιόν, στις επτά ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, στις 23 εταιρείες και τα πανεπιστήμια που συμμετέχουν στο πρόγραμμα Actus, καθώς και στην ισραηλινή ΙΑΙ.

Εκτός από την Intracom Defense (πλήρης απάντηση εδώ), τη φινλανδική εταιρεία Patria (πλήρης απάντηση εδώ) και τη γαλλική Safran (πλήρης απάντηση εδώ), καμία άλλη εταιρεία δεν απάντησε. 

Από τα επτά υπουργεία Άμυνας, μέχρι στιγμής έχουμε λάβει απαντήσεις μόνο από αυτά της Ελλάδας, του Βελγίου, της Φινλανδίας, της Νορβηγίας, και της Σουηδίας. 

Αντίστοιχα, δεν δημοσιοποιείται από την Κομισιόν ούτε η χρηματοδότηση που έχει δεσμεύσει κάθε υπουργείο Άμυνας για το Actus ούτε η λίστα των ανεξάρτητων ειδικών που υποτίθεται πως κρίνουν την ηθική αυτο-αξιολόγηση των εταιρειών που συμμετέχουν στο Actus ούτε και οι αυτο-αξιολογήσεις των εταιρειών. Πάντα, με επίκληση της εθνικής ασφάλειας.

Κανείς από τους 32 παραλήπτες των ερωτήσεων μας (Κομισιόν, κυβερνήσεις, εταιρείες, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα) δεν αναφέρθηκε στην κατάσταση στη Γάζα και στην παραβίαση του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από την κυβέρνηση του Ισραήλ.

Το άρθρο Η κυβέρνηση Μητσοτάκη εγγυητής της πολεμικής μηχανής του Ισραήλ εμφανίστηκε πρώτα στο R•U.

Η στήριξη Παπασταύρου στη συνεργασία με το Ισραήλ

Τη σύμβαση για τη νέα μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ορυκτό αέριο (επένδυση ύψους 600 εκατ. ευρώ και καθαρής ισχύος 732 μεγαβάτ) υπέγραψαν οι εταιρείες Clavenia, ΔΕΠΑ Εμπορίας, EUSIF Larissa και Volton. Η επένδυση θα υλοποιηθεί μέσω της εταιρείας ΛΑΡΙΣΑ ΘΕΡΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΗ. Η ισραηλινή Clavenia θα ελέγχει το 38,5% του έργου, η ΔΕΠΑ Εμπορίας το 35%, η EUSIF Larissa το 16,5% και η Volton το 10%.

Στηρίξτε την ανεξάρτητη δημοσιογραφία του Reporters United εδώ.

Ας δούμε ποιοι πολιτικοί και επιχειρηματίες συνεργάζονται με τα ισραηλινά συμφέροντα στο πλαίσιο της επένδυσης, παρά τη διεθνή κατακραυγή για διάπραξη γενοκτονίας σε βάρος των Παλαιστινίων εκ μέρους της κυβέρνησης Νετανιάχου.

«Θα έπρεπε να τους κόψουμε και το νερό. Όσο οι όμηροι παραμένουν στη Γάζα, οι κάτοικοι της Γάζας ας πίνουν νερό από τη θάλασσα».

Έλι Κοέν, υπουργός Ενέργειας Ισραήλ

Κομβικό ρόλο στο έργο έχει η ίδια η κυβέρνηση Μητσοτάκη και πιο συγκεκριμένα ο υπουργός Ενέργειας κ. Σταύρος Παπασταύρου, ο οποίος μετά την υπογραφή της σύμβασης χαρακτήρισε το έργο ως μια «στρατηγική επένδυση για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας». 

Στο ίδιο μήκος κύματος με τον Έλληνα ομόλογό του και ο υπουργός Ενέργειας του Ισραήλ Έλι Κοέν, ο οποίος με αφορμή την επένδυση στη Λάρισα χαιρέτισε «τη δημιουργική και αποδοτική συνεργασία μεταξύ Ισραηλινών και Ελλήνων επενδυτών για την ανάπτυξη ενός προηγμένου ενεργειακού έργου στην Ελλάδα, με αξιοποίηση κορυφαίας ισραηλινής τεχνολογίας».

Όταν ο υπουργός Κοέν έκοβε το ρεύμα στη Γάζα

Τον περασμένο Μάρτιο ο κ. Κοέν είχε διατάξει τη διακοπή της παροχής ηλεκτρικού ρεύματος στη Γάζα, μία εβδομάδα αφότου η κυβέρνηση Νετανιάχου είχε αποκλείσει την πρόσβαση κάθε είδους ανθρωπιστικής βοήθειας στη Λωρίδα της Γάζας, κίνηση που η Παλαιστινιακή Αρχή είχε χαρακτηρίσει ως «κλιμάκωση της γενοκτονίας» και η Διεθνής Αμνηστία είχε καταδικάσει ως «σκληρή και παράνομη» (σχετικά ρεπορτάζ: New York Times, BBC, Le Monde).

View this post on Instagram

A post shared by Middle East Eye (@middleeasteye)

H ανακοίνωση του υπουργού Ενέργειας Έλι Κοέν για διακοπή της παροχής ηλεκτρικού ρεύματος στη Γάζα.

Παρά τη διεθνή κατακραυγή, σε συνέντευξή του σε ισραηλινό μέσο ο κ. Κοέν προχώρησε λίγες μέρες αργότερα (18 Μαρτίου) ένα βήμα παραπάνω: «Θα έπρεπε να τους κόψουμε και το νερό. Όσο οι όμηροι παραμένουν στη Γάζα, οι κάτοικοι της Γάζας ας πίνουν νερό από τη θάλασσα». Στην ίδια συνέντευξη ο κ. Κοέν είχε επικροτήσει τη διακοπή της ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα – πρακτική που χαρακτηρίζεται από ανθρωπιστικές οργανώσεις ως «έγκλημα πολέμου».

Παρόλα αυτά, το ελληνικό κράτος και το ελληνικό επιχειρείν προχώρησαν στη νέα επένδυση με τη στήριξη του Ισραήλ. Πράγματι, η ΔΕΠΑ Εμπορίας, βασική μέτοχος της επένδυσης στη Θεσσαλία, ανήκει κατά 65% στο ελληνικό κράτος και κατά 35% στα Ελληνικά Πετρέλαια (πλέον HELLENiQ ENERGY), η οποία με τη σειρά της ανήκει μερικώς στον όμιλο Λάτση και μερικώς στο ελληνικό Δημόσιο.

Ο διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΠΑ Εμπορίας Κωνσταντίνος Ξιφαράς προχώρησε ένα ακόμη βήμα, χαρακτηρίζοντας την ελληνοϊσραηλινή επένδυση στη Λάρισα ως μια «στρατηγική επιλογή με γεωπολιτικό αποτύπωμα», η οποία θα συμβάλει «στη σταδιακή απανθρακοποίηση του εγχώριου ενεργειακού μίγματος» (κάτι που παρεμπιπτόντως είναι ανακριβές, αφού το αέριο αποτελεί ορυκτό -άρα βρόμικο και όχι καθαρό- καύσιμο που επιταχύνει την κλιματική κρίση).

Ο επιχειρηματίας που κατέστειλε τις διαδηλώσεις στο Columbia, τώρα επενδυτής στη Λάρισα

Σύμφωνα με δημοσιεύματα στον ελληνικό Τύπο (newmoney.gr, energypress.gr, powergame.gr, kathimerini.gr), η Clavenia ελέγχεται από την ισραηλινών συμφερόντων πολυεθνική του real estate AroundTown (με έδρα το Λουξεμβούργο και παρουσία στο χρηματιστήριο της Φρανκφούρτης) και η EUSIF Larissa από την εταιρεία επενδύσεων Sirec Energy. Ο Οικονομικός Ταχυδρόμος αναφέρει επίσης ότι στα σχέδια της Clavenia «είναι η ανάπτυξη data center στην περιοχή της Λάρισας». 

Ιδρυτής και μεγαλύτερος ιδιώτης μέτοχος της AroundΤown με 10% είναι ο Ισραηλινός – και με κυπριακό διαβατήριο – δισεκατομμυριούχος Γιακίρ Γκαμπάι (Yakir Gabay). O κ. Γκαμπάι, μετά την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, μετείχε σε μια άτυπη ομάδα Αμερικανών μεγαλοεπιχειρηματιών που σκοπό της είχε τη μεταστροφή της αμερικανικής κοινής γνώμης σχετικά με τον πόλεμο στη Γάζα. 

Σύμφωνα με την Washington Post (16.5.2024), «τιτάνες του επιχειρείν» – ανάμεσά τους και ο κ. Γκαμπάι – «άσκησαν πίεση στον πρόεδρο του πανεπιστημίου Columbia ώστε να επιτραπεί στον δήμαρχο [της Νέας Υόρκης] να στείλει την αστυνομία μέσα στο πανεπιστημιακό κάμπους» για να καταστείλει τις φιλοπαλαιστινιακές διαμαρτυρίες των φοιτητ(ρι)ών του.

Ο ρόλος της Volton και των Μπάκου – Καϋμενάκη

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το ρεπορτάζ μας παρουσιάζει η Volton. Γνωστή από την αγορά παροχής ηλεκτρικής ενέργειας, η συγκεκριμένη εταιρεία ανήκει στους εφοπλιστές Δημήτρη Μπάκο και Γιάννη Καϋμενάκη. Πρόκειται για τους ιδιοκτήτες της ποδοσφαιρικής ομάδας του Αστέρα Τρίπολης και για βασικούς μετόχους του ομίλου Intrakat, ο οποίος τον Μάρτιο του 2023 εξαγόρασε την εταιρεία Άκτωρ. Συμφερόντων των εν λόγω εφοπλιστών είναι και οι τράπεζες Attica Bank και Παγκρήτια Τράπεζα, ενώ σύμφωνα με ρεπορτάζ του Solomon οι κ. κ. Μπάκος και Καϋμενάκης, από κοινού με τον επιχειρηματία Αλέξανδρο Εξάρχου, ελέγχουν συνολικά πάνω από 132 εταιρείες. 

Τον Μάιο του 2024 το Reporters United είχε αποκαλύψει πως ο κ. Εξάρχου διώκεται από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για κακούργημα στην υπόθεση της σύμβασης 717, η μη υλοποίηση της οποίας, σύμφωνα τόσο με τον ειδικό εφέτη ανακριτή Μπακαΐμη όσο και με το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, ευθύνεται για την τραγωδία των Τεμπών.

Οι εφοπλιστές Μπάκος – Καϋμενάκης αποτελούσαν μέχρι πρότινος ιδιοκτήτες και του τηλεοπτικού σταθμού Attica TV, του οποίου το κλείσιμο ανακοινώθηκε προ ολίγων ημερών, την ώρα που το έτερο κανάλι τους, το φιλοκυβερνητικό Action 24, συνεχίζει κανονικά τη λειτουργία του.

Σιωπή Παπασταύρου – Μπάκου

Στο πλαίσιο του ρεπορτάζ απευθυνθήκαμε προς τον υπουργό Παπασταύρου και τον πρόεδρο της Volton Νικόλαο Μπάκο (γιο του Δημήτρη Μπάκου), ο οποίος δήλωσε κατά τη σύναψη της ελληνοϊσραηλινής συνεργασίας ότι «η συμμετοχή μας στο έργο της Λάρισας εκφράζει έμπρακτα τη δέσμευσή μας για την ανάπτυξη ενεργειακών έργων με μακροπρόθεσμο όφελος για την ελληνική οικονομία».

Στο ερώτημά μας ζητήσαμε να μας σχολιάσουν την προώθηση της ελληνοϊσραηλινής επένδυσης στη Λάρισα, παρά τη διεθνή καταδίκη του Ισραήλ για εγκλήματα πολέμου στη Γάζα. Ωστόσο, ούτε ο κ. Παπασταύρου ούτε ο κ. Μπάκος ανταποκρίθηκαν στο αίτημά μας. 

Διόρθωση (30.5.2025): Στην αρχική εκδοχή του προλόγου αναφερόταν ότι η εταιρεία Volton συνδέεται με τους επιχειρηματίες Μπάκο – Καϋμενάκη – Εξάρχου. Ωστόσο, ο κ. Εξάρχου, συμμετέχει σε εταιρείες συμφερόντων του ομίλου Μπάκου – Καϋμενάκη (είναι πρόεδρος στην Άκτωρ και στην Intrakat, ενώ είναι «partner» -εταίρος- στην εταιρεία επενδύσεων Thrivest Holding, η οποία αποτελεί τον μέτοχο πλειοψηφίας της Attica Bank), αλλά όχι στη Volton.

Το άρθρο Μπίζνες της κυβέρνησης Μητσοτάκη με τον εγκληματία πολέμου που έκοψε το ρεύμα στη Γάζα εμφανίστηκε πρώτα στο R•U.